АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі
АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі (ағылш. National Film Registry) — АҚШ Конгресс кітапханасында сақтау үшін Фильмдерді сақтау жөніндегі ұлттық кеңес (NFPB) таңдап алған фильмдер тізімі.[1][2]
1988 жылы Тізілім құрылғаннан бері оған жыл сайын дауыс беру қорытындысы бойынша мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар әрі түсірілгеніне кемінде он жыл болған 25 фильм қосылып отырады. Тізілімге толық метражды және қысқа метражды көркем, деректі және анимациялық фильмдер, сондай-ақ әуесқойлық видеолар енгізілуі мүмкін.
Тізімдегі ең ескі туынды — «Ньюарктық атлет» (1891), ал ең жаңасы — «Гранд Будапешт қонақ үйі» (2014).
2026 жылдың қаңтарындағы мәлімет бойынша, тізілімде 925 фильм бар.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1980-жылдары АҚШ-тағы Фрэнк Капра мен Мартин Скорсезе сияқты бірқатар танымал киногерлер мен сала өкілдері Конгрестен классикалық фильмдерді сақтау туралы заң қабылдауға шақырды. Олар классикалық туындылардың коммерциялық мақсатта өзгертілуін (мысалы, кадр форматын өзгерту немесе теледидар үшін монтаждау) өнерге жасалған қиянат деп санады. Әсіресе, сол онжылдықта бастапқыда ақ-қара түсті болған фильмдерді бояу (колоризация) төңірегіндегі дау-дамайға жауап ретінде Өкілдер палатасының мүшелері Роберт Дж. Мразек пен Сидни Р. Йейтс 1988 жылғы «Фильмдерді сақтау туралы ұлттық актіні» ұсынды. Бұл құжат Фильмдердің ұлттық тізілімін, оның мақсаты мен фильмдерді таңдау критерийлерін бекітті.[3]
Акт қабылданып, тізілімнің миссиясы кейіннен Конгрестің 1992, 1996, 2005, 2008 және 2016 жылдардағы заңдарымен қайта бекітілді.[4][5][6][7] Тізілім де үлес қосатын Фильмдерді сақтау жөніндегі ұлттық кеңестің (NFPB) негізгі мақсаты — Американың кино мұрасын сақтау, қорғау және оның халыққа қолжетімділігін арттыру.[8] 1996 жылғы заң сонымен қатар NFPB-мен байланысты, бірақ жеке сектордан қаражат жинайтын коммерциялық емес «Фильмдерді сақтау жөніндегі ұлттық қорды» құрды.[9]
Тізімге енген фильмдер әдетте жылдың соңғы тоқсанында, көбіне желтоқсанның ортасында немесе аяғында жарияланады. Тек 2025 жылы АҚШ-тағы федералды үкіметтің жұмысы тоқтатылуына байланысты бұл мерзім сақталмады, сондықтан сол жылғы таңдалған фильмдер ресми түрде 2026 жылдың 29 қаңтарында жарияланды.
Тізілім
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Hinckle, Jessica 2021 National Film Registry Selections Reflect Diversity & Challenge Stereotypes (ағыл.). ComingSoon.net. (21 желтоқсан 2021). Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 қаңтар 2023.
- ↑ Bahr, Sarah. 'Return of the Jedi' and 'The Fellowship of the Ring' Join National Film Registry (ағыл.), The New York Times (14 желтоқсан 2021).
- ↑ Eagan Daniel America's Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry — New York: Continuum. — P. x. — ISBN 978-1-4411-1647-5.
- ↑ Reagan Signs Law on Film, The New York Times (September 28, 1988).
- ↑ Legislative Authorization. National Film Preservation Board. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 тамыз 2008. Тексерілді, 22 шілде 2009.
- ↑ Public Law 110–336—Oct. 2, 2008. United States Government Printing Office. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 мамыр 2009. Тексерілді, 15 тамыз 2009.
- ↑ Chuck, Grassley S.2893 - 114th Congress (2015-2016): Library of Congress Sound Recording and Film Preservation Programs Reauthorization Act of 2016 (ағыл.). Congress.gov. (July 29, 2016). Тексерілді, 16 ақпан 2018.
- ↑ About This Program - National Film Preservation Board. Library of Congress.
- ↑ Fox, Michael. Running Around San Francisco for an Education, SF Weekly (May 28, 2003).
| ||||||
