АҚШ Қаржы министрлігі
| Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі (АҚШ Қаржы министрлігі) | |
|---|---|
 | |
| Министрліктің мөрі | |
 | |
| Министрліктің туы | |
 | |
| Қазынашылық ғимараты | |
| Жалпы мағлұмат | |
| Мемлекет | Америка Құрама Штаттары |
| АҚШ федералдық үкіметі | |
| Құрылған уақыты | 2 қыркүйек 1789 |
| Оның алдындағы мекеме | Board of Treasury |
| Жоғары тұрған мекеме | Атқарушы департамент |
| Штаб-пәтері | Қазынашылық ғимараты 1500 Pennsylvania Avenue, NW Вашингтон, Колумбия округі, АҚШ 38°53′59″ с. е. 77°02′02″ б. б. / 38.89972° с. е. 77.03389° б. б. (G) (O) (Я) |
| Қызметкерлер саны | 87 336 (2019) |
| Жылдық бюджеті | $20,2 млрд (2024)[1] |
| Жауапты министрлер | Скотт Бессент, Қаржы министрі Дерек Тойрер, Қаржы министрінің міндетін атқарушы орынбасары |
| АҚШ қазынашысы | Брэндон Бич |
| Бір мекемеге қарайтын органдар | Internal Revenue Service United States Mint |
| Ресми сайты | |
| treasury.gov | |
Қаржы министрлігі (USDT)[2] — АҚШ федералды үкіметінің ұлттық қазынасы мен қаржы департаменті. Ол қазіргі АҚШ үкіметінің 15 департаментінің бірі болып табылады.[3] Қаржы министрлігі ішкі фискалдық жүйеде валюта айналымын жүзеге асырады, Ішкі кірістер қызметі арқылы барлық федералдық салықтарды жинайды, АҚШ үкіметінің қарызын басқарады, банктер мен жинақ-несие мекемелеріне лицензия береді және олардың қызметін қадағалайды, сондай-ақ заң шығарушы және атқарушы билік тармақтарына фискалдық саясат мәселелері бойынша кеңес береді.
Департаментті Қаржы министрі басқарады, ол Кабинет мүшесі болып табылады. Департамент Гравюра және басып шығару бюросы мен АҚШ теңге сарайын бақылайды. Бұл екі федералдық агенттік тиісінше барлық қағаз ақшаны басып шығаруға және монеталарды соғуға жауап береді. Америка Құрама Штаттарының қазынашысының заңмен белгіленген міндеттері шектеулі, алайда ол монеталар мен валюта өндіру сияқты әртүрлі мәселелер бойынша министрге кеңес береді.[4] АҚШ долларының барлық банкноттарында қазынашының да, Қаржы министрінің де қолтаңбалары бар.[5]
Департамент 1789 жылы АҚШ Конгресінің актісімен үкіметтің мемлекеттік кірістерін басқару үшін құрылды.[6] Қаржы министрлігінің алғашқы министрі Нью-Йорктен шыққан негізін қалаушылардың бірі Александр Гамильтон болды. Елдің алғашқы президенті Джордж Вашингтон тағайындаған Гамильтон 1789 жылғы 11 қыркүйекте қызметіне ант берді.[7] Гамильтон елдің алғашқы қаржы жүйесін қалыптастырды және бірнеше жыл бойы Вашингтон әкімшілігінде маңызды рөл атқарды.[8] Департаменттің атауы әдетте ешқандай артикльсіз тек «Treasury» түрінде қолданылады, бұл британдық ағылшын тілінен американдық ағылшын тіліне өткен кезеңнен қалған ерекшелік болып табылады.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Американдық революция
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазынашылық департаментінің тарихы Американдық революция кезінде басталды. Ол кезде Филадельфияда жиналған Континенттік конгресс Он үш отардың ақырында тәуелсіздікке қол жеткізуге ұмтылған, сол тұста Король Георг III басқарған Ұлыбритания Корольдігінен бөлінуге бағытталған Американдық революциялық соғысты қалай қаржыландыру керектігі жөніндегі маңызды мәселені талқылады.[9]
Конгресстің салықтар белгілеуге және салықтарды жинауға өкілеттігі болмады, сондай-ақ шетелдік инвесторлардан немесе үкіметтерден қаражат тартудың нақты негізі жоқ еді. Делегаттар кредиттік ақша түрінде қағаз ақша шығаруға шешім қабылдады. Бұл ақшаға айырбастау революциялық істің жеңісіне деген сенімге негізделіп, тиынмен өтелетіні уәде етілді.[9] 1775 жылғы 22 маусымда, Банкер-Хилл шайқасынан бірнеше күн өткен соң, Континенттік конгресс 2 миллион доллар көлемінде қағаз ақша шығарды; 25 шілдеде Конгресс Филадельфияның 28 тұрғынын осы ақшаға қол қоюға және оның нөмірлерін белгілеуге жұмысқа алды.[10]
1775 жылғы 29 шілдеде Екінші Континенттік конгресс революциялық үкіметтің қаржысын басқару жауапкершілігін бірлескен Континенттік қазынашылар Джордж Клаймер мен Майкл Хиллегасқа жүктеді.[9] Конгресс әрбір отардың Континенттік үкімет қорына үлес қосуын белгіледі. Отарлар арасындағы әлсіз экономикалық және саяси байланыстар жағдайында өсіп келе жатқан мемлекеттік қарызды дұрыс әрі тиімді басқаруды қамтамасыз ету үшін Конгресс 1776 жылғы 17 ақпанда қазынашылықты бақылау, есеп айырысуларды жүргізу және Конгреске мерзімді түрде есеп беру үшін бес адамнан тұратын комитет тағайындады.[9] 1 сәуірде талаптарды есеп айырысуға және Біріккен отарлар үкіметінің мемлекеттік есептерін жүргізуге көмектесу үшін бас аудитор мен іс жүргізушілерден тұратын Қазынашылықтың есептер жөніндегі кеңсесі құрылды. 1776 жылғы 4 шілдеде Тәуелсіздік декларациясына қол қойылғаннан кейін жаңадан құрылған республика егемен мемлекет ретінде шетелден несие ала алды.[11]
Шетелдік және ішкі несиелер тартылғанына қарамастан, біріккен отарлар қаржыны басқарудың жақсы ұйымдастырылған мекемесін құра алмады.[9] Майкл Хиллегас алғаш рет 1777 жылғы 14 мамырда Америка Құрама Штаттарының қазынашысы деп аталды. 1778–1781 жылдар аралығында Қазынашылық кеңсесі үш рет қайта ұйымдастырылды. Қағаз түріндегі 241,5 миллион долларлық Континенттік ақша тез құнсызданды. 1781 жылғы мамырға қарай доллардың құны қатты валютаға қатысты 500:1-ден 1000:1-ге дейін құлдырады.[12] Құны жоқ ақшаға қарсы наразылықтар отарларды шарпып, нәтижесінде «континенттік ақшаға татымайды» деген сөз тіркесі пайда болды.[13]
XXI ғасыр
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Департаментті қайта ұйымдастыру
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
АҚШ Конгресі 11 қыркүйектегі террорлық шабуылдар салдарынан бұрын Қаржы министрлігінің қарауында болған бірнеше агенттікті басқа департаменттерге берді. 2003 жылғы 24 қаңтардан бастап 1972 жылдан бері департаменттің бюросы болған Алкоголь, темекі және атыс қаруы бюросы (ATF) 2002 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы акт ережелеріне сәйкес кең ауқымды қайта ұйымдастырылды. ATF-тың құқық қорғау функциялары, соның ішінде атыс қаруы мен жарылғыш заттардың заңды айналымын реттеу АҚШ Әділет министрлігіне беріліп, Алкоголь, темекі, атыс қаруы және жарылғыш заттар бюросы (BATFE) болып қайта құрылды.[14] Ал ATF-тың алкоголь мен темекінің заңды айналымына қатысты реттеу және салық жинау функциялары Қаржы министрлігінің қарауында қалып, оның жаңа Алкоголь және темекіге салынатын салықтар мен сауда бюросы (TTB) құрамына берілді.[15]
2003 жылғы 1 наурыздан бастап Федералдық құқық қорғау органдарын даярлау орталығы, АҚШ Кеден қызметі және АҚШ Құпия қызметі жаңадан құрылған Ішкі қауіпсіздік департаментіне берілді.[16] 2015 жылы Тиімді үкімет орталығы 2012 және 2013 жылдардағы, яғни қолжетімді ең соңғы деректерді пайдалана отырып, ең көп Ақпарат еркіндігі туралы заң (FOIA) сұрауларын алатын 15 федералдық агенттікті талдады. Талдау нәтижесінде Қаржы министрлігі жалпы қорытынды бойынша қанағаттанарлық баға ала алмады.[17]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ H.R.2882 - Further Consolidated Appropriations Act, 2024. (March 23, 2024). Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қазан 2024. Тексерілді, 5 ақпан 2025.
- ↑ Donald A. Torres Handbook of Federal Police and Investigative Agencies — Greenwood Publishing Group, 1985. — P. 275. — ISBN 0313245789.
- ↑ An Act to Establish the Treasury Department. (September 2, 1789). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 қыркүйек 2018. Тексерілді, 11 қазан 2018.
- ↑ The Treasurer. U.S. Department of the Treasury. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 сәуір 2018. Тексерілді, 6 мамыр 2018.
- ↑ New money: Mnuchin and Carranza signatures now on the dollar bill, USA Today, Gannett Satellite Information Network, LLC (November 15, 2017).
- ↑ Image 1 of An act to establish the Treasury department .... [Dated 1789, July 2. New-York. Printed by Thomas Greenleaf.].]. The Library of Congress. (January 1, 1970). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 желтоқсан 2022. Тексерілді, 1 желтоқсан 2022.
- ↑ Appointment as Secretary of the Treasury. founders.archives.gov. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 наурыз 2017. Тексерілді, 4 наурыз 2017.
- ↑ Scanlan, Laura Wolff (2006). "Alexander Hamilton: the man who modernized money". Humanities: The Magazine of the National Endowment for the Humanities 27 (1). https://www.neh.gov/humanities/2006/januaryfebruary/feature/alexander-hamilton. Retrieved May 6, 2018.
- 1 2 3 4 5 Luebke Thomas E. Department of the Treasury — Department of the Treasury.
- ↑ History of the Treasury (ағыл.). U.S. Department of the Treasury. (23 желтоқсан 2025). Тексерілді, 16 қаңтар 2026.
- ↑ Hammond Bray Banks and Politics in America: From the Revolution to the Civil War — Princeton, NJ: Princeton University Press, 1957.
- ↑ Luebke Thomas E. Department of the Treasury — Department of the Treasury.
- ↑ Luebke Thomas E. Department of the Treasury — Department of the Treasury.
- ↑ Move to Justice Dept. Brings ATF New Focus (January 23, 2003).
- ↑ History. TTBGov. (November 18, 2015). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 наурыз 2023. Тексерілді, 11 наурыз 2023.
- ↑ Who Joined DHS (ағыл.). Department of Homeland Security. (July 27, 2012). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 наурыз 2023. Тексерілді, 10 наурыз 2023.
- ↑ Бағаны алу: 2015 жылғы ақпаратқа қолжетімділік көрсеткіштері Мұрағатталған 11 тамыздың 2019 жылы., March 2015, 80 pages, Тиімді үкімет орталығы, retrieved March 21, 2016