Мазмұнға өту

АҚШ әкімшілік бөлінуі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

Америка Құрама Штаттары 50 штатты біріктіретін федерация, олар өз кезегінде округтерге бөлінеді. Округтер құрамындағы елді мекендерді қалалық муниципалитеттер басқарады, ал ауылдық аймақтар тауншиптерге бөлінуі мүмкін.

Мемлекеттің астанасы Вашингтон қаласының аумағы штаттардан тыс ерекше әкімшілік-территориалды Колумбия округы деген құрылымға бөлінген. Сонымен қатар АҚШ қарамағында штаттардың құрамына кірмейтін бірқатар аралдық аймақтар бар.

Штаттар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Толық мақаласы: АҚШ штаттарының тізімі

Штат — АҚШ-тың негізгі әкімшілік-территориалды бірлігі, олардың ішкі істердегі тәуелсіздіктің үлкен дәрежесі бар, алайда олар шет мемлекеттермен қарым-қатынаста федералды билікке бағынады. Федералды орталыққа АҚШ конституциясында айтылған мәселелелерде бағынады. 1959 жылдан бастап АҚШ құрамында 50 штат бар. Әр штаттың өзінің туы мен ұраны бар.

АҚШ штаттары

Америка Құрама Штаттарының құрамына кез келген аумақты қабылдау ұзақ процестен тқрады: аумақтың өз конституциясын қабылдауы міндетті , онда оны Америка Құрама Штаттары құрамына қабылдау туралы шешім қабылдайтынАҚШ Конгресіне сай болуы тиіс. АҚШ Жоғарғы сотының Шешімімен, 1869 жылғы «Техас против Уайта» прецедентіне сәйкес жағдайда, штаттары біржақты тәртіпте Құрама Штаттардың құрамынан шыға алмайды.

АҚШ штаттары
№
Штат
Ресми атауы
 Пошталық
коды
Құрылған
күні
Халқы
(2014)
Аймақ
ЖІӨ
адам басына
шаққанда (2005)[1]
Әкімшілік
орталық[2]
Ең ірі қаласы
Туы
1 Айдахо State of Idaho ID 3 маусым 1890 1 634 644 216 632 33 012 Бойсе Бойсе
2 Айова State of Iowa IA 28 желтоқсан 1846 3 107 126 145 743 38 529 Де-Мойн Де-Мойн
3 Алабама State of Alabama AL 14 желтоқсан 1819 4 849 377 135 765 32 866 Монтгомери Бирмингем
4 Аляска State of Alaska AK 3 қаңтар 1959 736 732 1 717 854 60 079 Джуно Анкоридж
5 Аризона State of Arizona AZ 14 ақпан 1912 6 781 684 295 254 36 327 Финикс Финикс
6 Арканзас State of Arkansas AR 15 маусым 1836 2 966 369 137 732 31 233 Литл-Рок Литл-Рок
7 Вайоминг State of Wyoming WY 10 маусым 1890 584 153 253 348 53 843 Шайенн Шайенн
8 Вашингтон State of Washington WA 11 қараша 1889 7 061 830 184 827 42 702 Олимпия Сиэтл
9 Вермонт State of Vermont VT 4 наурыз 1791 626 562 24 923 37 130 Монтпилиер Берлингтон
10 Виргиния Commonwealth of Virginia VA 25 маусым 1788[3] 8 326 289 110 785 46 613 Ричмонд Вирджиния-Бич[4]
11 Висконсин State of Wisconsin WI 29 мамыр 1848 5 757 564 169 639 39 294 Мадисон Милуоки
12 Гавайи State of Hawai`i
Moku`a-ina o Hawai`i		 HI 21 тамыз 1959 1 419 561 28 311 42 119 Гонолулу Гонолулу
13 Делавэр State of Delaware DE 7 желтоқсан 1787[3] 935 614 6452 64 437 Довер Уилмингтон
14 Джорджия State of Georgia GA 2 қаңтар 1788[3] 10 097 343 153 909 40 155 Атланта Атланта
15 Батыс Виргиния State of West Virginia WV 20 маусым 1863 1 850 326 62 755 29 602 Чарлстон Чарлстон
16 Иллинойс State of Illinois IL 3 желтоқсан 1818 12 880 580 149 998 43 886 Спрингфилд Чикаго
17 Индиана State of Indiana IN 11 желтоқсан 1816 6 596 855 94 321 38 048 Индианаполис Индианаполис
18 Калифорния State of California CA 9 қыркүйек 1850 38 802 500 423 970 44 846 Сакраменто Лос-Анджелес
19 Канзас State of Kansas KS 29 қаңтар 1861 2 904 021 213 096 38 419 Топика Уичита
20 Кентукки Commonwealth of
Kentucky		 KY 1 маусым 1792 4 413 457 104 659 33 632 Франкфорт Луисвилл
21 Колорадо State of Colorado CO 1 тамыз 1876 5 355 866 269 837 46 314 Денвер Денвер
22 Коннектикут State of Connecticut CT 9 қаңтар 1788[3] 3 596 677 14 357 55 400 Хартфорд Бриджпорт[5]
23 Луизиана State of Louisiana
État de Louisiane		 LA 30 сәуір 1812 4 649 676 135 382 36 765 Батон-Руж Жаңа Орлеан[6]
24 Массачусетс Commonwealth of Massachusetts MA 6 ақпан 1788[3] 6 745 408 27 336 51 344 Бостон Бостон
25 Миннесота State of Minnesota MN 11 мамыр 1858 5 994 079 225 181 45 451 Сент-Пол Миннеаполис
26 Миссисипи State of Mississippi MS 10 желтоқсан 1817 2 978 512 125 443 27 545 Джэксон Джэксон
27 Миссури State of Missouri MO 10 тамыз 1821 6 063 589 180 533 37 251 Джефферсон-Сити Канзас-Сити[7]
28 Мичиган State of Michigan MI 26 қаңтар 1837 9 909 877 250 493 37 338 Лансинг Детройт
29 Монтана State of Montana MT 8 қараша 1889 1 023 579 381 156 31 903 Хелена Биллингс
30 Мэн State of Maine ME 15 наурыз 1820 1 330 089 91 646 34 105 Огаста Портленд
31 Мэриленд State of Maryland MD 28 сәуір 1788[3] 5 976 407 32 133 43 729 Аннаполис Балтимор[8]
32 Небраска State of Nebraska NE 1 наурыз 1867 1 881 503 200 520 39 950 Линкольн Омаха
33 Невада State of Nevada NV 31 қазан 1864 2 839 099 286 367 45 778 Карсон-Сити Лас-Вегас
34 Нью-Гэмпшир State of New Hampshire NH 21 маусым 1788[3] 1 326 813 24 217 42 513 Конкорд Манчестер[9]
35 Нью-Джерси State of New Jersey NJ 18 желтоқсан 1787[3] 8 938 175 22 608 49 414 Трентон Ньюарк[10]
36 Нью-Йорк State of New York NY 26 маусым 1788[3] 19 746 227 141 300 50 038 Олбани Нью-Йорк
37 Нью-Мексико State of New Mexico
Estado de Nuevo México		 NM 6 қаңтар 1912 2 085 572 315 194 35 949 Санта-Фе Альбукерке
38 Огайо State of Ohio OH 1 наурыз 1803 11 594 163 116 096 38 594 Колумбус Кливленд[11]
39 Оклахома State of Oklahoma OK 16 қараша 1907 3 878 051 181 196 33 978 Оклахома-Сити Оклахома-Сити
40 Орегон State of Oregon OR 14 ақпан 1859 3 970 239 255 026 39 920 Сейлем Портленд
41 Пенсильвания Commonwealth of Pennsylvania PA 12 желтоқсан 1787[3] 12 787 209 119 283 39 194 Гаррисберг Филадельфия
42 Род-Айленд State of Rhode Island and Providence Plantations RI 29 мамыр 1790[3] 1 055 173 4002 40 691 Провиденс Провиденс
43 Солтүстік Дакота State of North Dakota ND 2 қараша 1889 739 482 183 272 37 975 Бисмарк Фарго
44 Солтүстік Каролина State of North Carolina NC 21 қараша 1789[3] 9 943 964 139 509 39 690 Роли Шарлотт
45 Теннесси State of Tennessee TN 1 маусым 1796 6 549 352 109 247 37 985 Нашвилл Мемфис[12]
46 Техас State of Texas TX 29 желтоқсан 1845 26 956 958 696 241 42 975 Остин Хьюстон[13]
47 Флорида State of Florida FL 3 наурыз 1845 19 893 297 170 304 37 889 Таллахасси Джэксонвилл[14]
48 Оңтүстік Дакота State of South Dakota SD 2 қараша 1889 853 175 199 905 40 037 Пирр Су-Фолс
49 Оңтүстік Каролина State of South Carolina SC 23 мамыр 1788[3] 4 832 882 82 931 32 848 Колумбия Колумбия[15]
50 Юта State of Utah UT 4 қаңтар 1896 2 942 902 219 887 36 377 Солт-Лейк-Сити Солт-Лейк-Сити
Барлығы310 973 9149 830 575

Штаттардың атауы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Штаттардың АҚШ құрамына динамикалық қосылуы

State (штат) сөзі отарлық кезең пайда болған (шамамен 1648 жылы), олар кейде жеке колония аталатын, 1776 жылы Тәуелсіздік декларациясы қабылданғаннан бері кеңінен қолданылады және ол қазір 46 штаттар атауының бір бөлігі болып табылады (мысалы State of Texas). Бір қызығы, Калифорния штат деп аталады, бірақ дегенмен оның туында «Калифорния Республикасы» жазылған.

Негізі штаттардың нақты атаулары шыққан сегіз қайнаркөзі бар:

  • 26 штаттардың атаулары — шығу тегі үндістік (кем дегенде, олардың бірі — Айдахо — бәлкім ойлап табылған),
  • Аляска атауы эскимостар тілінен келген,
  • Гавайи — гавай тілінен келген,
  • он бір штаттың атауларының шығу тегі ағылшыннан шыққан,
  • алтауы - испан тілінен,
  • үшеуі — француз,
  • Род-Айленд атауы, сайып келгенде, нидерланд тілінен алынған, және,
  • бір штаттың атауы — Вашингтон — АҚШ-тың өз тарихында тамыры бар.

Штаттардың санын ұлғайту келешегі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

АҚШ-та, штаттар санының ықтимал арттырылуы туралы талқылау тоқтаған жоқ. Атап айтқанда, штат мәртебесіне Колумбия округы Федералдық округы және Пуэрто-Рико сияқты үміткер болады.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ List of U.S. states by GDP per capita (nominal) (ағыл.)қаз.
  2. ↑ Үлгі:Публикация
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Один из первых 13 штатов; указана дата ратификации штатом Конституции США
  4. ↑ 10 округов и 6 қалаов штата Виргиния образуют наиболее населённую объединённую статистическую область «Вашингтон — Балтимор — Солтүстік Виргиния» (Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area).
  5. ↑ Наиболее населённой в штате Коннектикут является объединёная статистическая область «Хартфорд — Вест-Хартфорд — Уиллимантик» (Hartford-West Hartford-Willimantic Combined Statistical Area).
  6. ↑ По оценке Бюро Переписи США на 1 маусым 2005 года население Нью-Орлеана составляло 464863 человека, а население Батон-Руж 222064 человека. После урагана «Катрина» население Нового Орлеана сократилось, а население Батон-Руж соответственно выросло.
  7. ↑ Город Сент-Луис и 8 округов штата Миссури образуют самую населённую в штате объединённую статистическую область «Сент-Луис — Сент-Чарльз — Фармингтон» (St. Louis-St. Charles-Farmington Combined Statistical Area).
  8. ↑ Балтимор и 12 округов штата Мэриленд образуют наиболее населённую объединённую в штате Мэриленд статистическую область «Вашингтон — Балтимор — Солтүстік Вирджиния» (Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area)
  9. ↑ 5 юго-восточных округов штата Нью-Гэмпшир образуют наиболее населённую в штате объединённую статистическую область «Бостон — Вустер — Манчестер» (Boston-Worcester-Manchester Combined Statistical Area).
  10. ↑ 13 северных округов штата образуют наиболее населённую объединённую статистическую область «Нью-Йорк — Ньюарк — Бриджпорт» (New York-Newark-Bridgeport Combined Statistical Area)
  11. ↑ Наиболее населённой в штате Огайо является объединённая статистическая область «Кливленд — Акрон — Элирия» (Cleveland-Akron-Elyria Combined Statistical Area).
  12. ↑ Наиболее населённой в штате Теннесси является объединённая статистическая область «Нэшвилл — Мёрфрисборо — Коламбиа» (Nashville-Davidson-Murfreesboro-Columbia Combined Statistical Area).
  13. ↑ Наиболее населённой в штате Техас является объединённая статистическая область «Даллас — Форт-Уорт» (Dallas-Fort Worth Combined Statistical Area).
  14. ↑ Наиболее населённой в штате Флорида является объединённая статистическая область «Майами — Форт-Лоудердейл — Майами-Бич» (Miami-Fort Lauderdale-Miami Beach Metropolitan Statistical Area).
  15. ↑ Наиболее населённой в штате Оңтүстік Каролина является объединённая статистическая область «Гринвилл — Спартанбург — Андерсон» (Greenville-Spartanburg-Anderson Combined Statistical Area).

Сілтемелер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=АҚШ_әкімшілік_бөлінуі&oldid=3465478» бетінен алынған