Ақмола уезі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Ақмола уезі - Ақмола облысындағы уезд. Ақмола округі 1867-68 жылғы реформалар бойынша Ақмола уезі болып қайта құрылып, округттің болыстары Ақмола уезінің құрамына енген.

Әкімшілің бөлінісі[өңдеу]

Ақмола облысындағы уезд бен болыстардың шекарасы және қазақтардың жазғы жайлауы мен қысқы қоныстары (1875-1878 ж.) [1]

атауы болыс шекарасы қыстаулары қай жерде қай жерлер ар-қылы қыстау-дан жазғы жайлауға өтеді
Нұра Шекарасы Нұра өзенімен, Ақпансай, Қарықарасу мекенімен,Майбалық көлінің және Талды көлдің соңының батыс жағымен,юрталық казак үлесті жерімен, Қозы көш өзенін кесіп өтіп, Төре құлақ моласы, Жалаңаш көлінің оң жағалауымен, Талды қарасужонымен, Қоскөл, Жарлыкөл, Жұмай, Қанекей шолақ жәнеБіртабаннан өтеді. Одан әрі Қойын көлімен, Қос арал, одан жоғары Құлан өтпес өзенінің бойымен, Жарлыкөл көліменДөңгелек, Аққұдық, Атығай, Жосалы, Кеңжарық, Бертібай-Берден төбе-сі, Изенді, Қаратомар және Құмкөлмен шектеледі Нұра өзені бойын-да, Ақпансаймекенінде, Қосқопа, Тоғанас, Ұзынкөл, Құмкөл, Жантеккөлдерінде; Нұраның сол жағалауында Қаралас, Қоржынкөл, Атағозы, Сасық, Қорқылдақ, Тығыз қамыс, Болғанкөл, Бастөбе, Зарман, Шошқалы, Құмкөл, Төре-сарт, Қырауқамыс, Изенды, Құмкөл, Сарыкөл және Чинет көлдерінде Жазғы жайлауға 150 шаңырақ Ақтастығадейін өтеді. Ал қалған барлығы Нұра болыс-ының шека-расының ішінде алыс емес қашақтықта Нұрабойымен, Қосқопа,Отаутүскен, Аққұмжәне Бортас көлдерінде
Шерубай-Нұра Шекарасы Үсен өзенінің Нұра өзеніне құйған тұсынан жоғары Үсен өзенінің сол жағымен Қозыбақ бастауы менНұрбақтың ескі арнасының бөлінген жерімен, Қужалөзенінің Сарысу өзеніне құйған тұсымен Үңірекшоқысына дейін, Өртеңжал шоқыларымен Сары адыр,Сарыкөл мекені, Қойтас, Айнабұлақ, Қуөзек, Нұра өзені жанындағы Қонақпай бейтімен өтеді Шерубай-Нұра өзені бойындағыБұғылы, Тама тау, Тектұрмас, Сары тау, Тілен жал, Құм адыр, Топар, Жалайыр, Айтбай, Олан, Шайынды және Қойындытауларында, Сасық көлінде Нұра өзені арқылы, Сұң-қар қарасу мекені, Арық-ты көлі,Ошағанды, Са-быр-қожа, Сағындық, Апан?, Бүйрек тал(мұ-рағат нұсқасы - р.Бюрк тал-М.Ж.), Есіл өзендері-мен,Тоқсұмақ, Анар,Байдалы көлдері, Есіл өзеніне құйылыс тұсында, Қарғалы, Шортанды ме-кендері, Борлы көл және Жаман көл көлдерімен
Қараағаш Шекарасы Есен өзенінің жоғарғы бөлігімен, Үш оба,Майлы сай, Өмірзақ, Жуантөбе мекендерімен және Нұраөзені мен бұрынғы Көбетей бекетімен, Шұбар-түбекмекені және Үлкен Құндызды өзенімен, Үлкен шатшоқысымен; Жақсы Қазықұрт, К... тауларымен, Қара-жал мекені мен Үстемір көлімен, Құлан өтпес өзенімен,Бердібай-Берден мекенімен, Из-енді, Құмкөл жәнеШошқалы сор көлдерімен, Ащыдан Үш-қаттыға дейінгі аралықтағы Құланөтпес өзені бойындағы жерлермен,Шұбар-түбектен Көбетей бекетіне дей-інгі Нұра өзені бойымен, Үлкен Құндызды бойындағы Кеңқияқ, Қызыл-жар, Балашат мекендерімен, Топар, Шошқакөл, Жұмыртқалы, Сасықкөл, Байғозыкөл, Байқоңыркөл, Қосқопа, Балықты-көл, Баятаркөл, Шұбар, Тассу-ат, Байсал, Изенді, Шошқалы және Шөптыкөлмен Соналы өзенінің жоғарғы ағысы мен Амантау, Жақсы Қазықұрттауларында; Көтей?, Көнек, Тоқ-ты адыр шоқыларында, Сарысу ши, Мыңадыр, Айғыржал, Өкінген, Аймысық, Көккөз, Тынық, Балықты, Баятар, Семізкөң, Сары адыр, Қотантөбе, Қозыбақ, Аршалы, Жыланды, Суықбастау-да,Сатыбалды, Жақсықарт, Жа-манқарт, Қараағаш, Теректы, Үш қуырдақ қарағанмекендерінде, Есен-Шойындыөзені бойындағы Алшағыр, Керегетас, Ақши, Қоңыртөбеде Құлан өтпес өзені арқылы,Тассуат, Изенді, Байсал, Қосқопа, Құмкөл, Қаратомар, Шошқалы, Арықты, Дөңгелек,Шұбар, Баятар көлкөлдерімен, Балықты, Құрқара-су,Тоқтамыс, Сары, Қосшоқымекендерімен, Нұра өзенімен және соның бойындағы Қон-тай, Кертінді, Қолаң және Шақаманмекендерімен
Ақмола Шекарасы Алты айғыр мекені мен өзенімен, Сары адыр, Қызыл жал шоқысымен, Жыра өз-енімен Қызыл мола таспен, Ақтасты өзенімен, Түс томар, Қарақоға, Қосшоқы, Егінді томар, Жаншілікпен, Қушоқы тауымен,Бозайғыр көлімен, Кенжебай өзенімен, Сасықкөл көлі-мен, Қос қарасу, Төрт қонақ өзенімен, Ошаған, Түстас, Қарақоға мекенімен, Майбалық, Құмкөл көлдерімен,Жолажота Ақ күріш, Ақмоламен, Нұра, Қозыкөш, Аққұман, Отаутүскен, Бортас, Жарқынбек, Қарақоға, Қосқонай, Жалаңаш, Жалаңашты қарасу, Қара-қоға, Бескемпір, және Қарамойыл, Алакөл, Танакөл жәнеЖанкөлмен Алты айғыр мекенінде, осы жерден жоғары Есіл бойыменБабатай, Аюсойған, Моншақты,Қушоқы, Тама.., Қояншұбар, Тышқанкөл, Қаражар, Жалаңаш, Жарқынбек, Қарағаш жәнеАқкөлге шейін Алты айғыр мекені арқылы, Кенжебай, Қосшоқы, Егінді томар, Қаратомар, Бозайғыр, Қосқарасу, Майбалық, Құмкөлжәне қыстауларына жақын жерлердегі жайлауларына
Спасск Шерубай-Нұра болысынан: Шерубай-Нұра, Жартас, Шуаш өзені мен Бір тоғай мекенімен шекаралас жатыр; Қараағаш болысынан: Жыланды шоқысы, Мейірман шат мекені, Бала Құндызды құймас өзенімен шекаралас жатыр; Қарқаралы уезі мен Қарқаралы болысынан: Қанды қара оба, Наршөккен шоқылары, Шешенқарамекенімен, Жуантөбе тауымен шек-аралас жатыр; Павлодар уезі, Қаржас болысынан: Аюлы шоқысы, Сайтанды мекені, Мантен көл көлі,Есенбай және Керегетас шоқыларымен шекаралас жатыр; Ақмола болысынан: Таскөл көлі, Ақтөбе тауы, Жаман шұбар тоғайымен шекаралас жатыр Шерубай-Нұра өзенінде,Баймырза мола, Қызыл мола, Бекқожа қонған мекендерінде,Нұра өзенінде, Қанды қара оба, Наршөкен, Семіз қызшоқыларында, Қосқұдықмекенінде, Қарағанды өзенінде, Байатар шоқысы мен Шилімекенінде, Үткен су өзені,Ақтөбе тауында, Бабатай, Көптам, Жаманшұбармекендерінде, Мейірман шатымекенінде, Жауыр шоқысында,Нұра бойында Байдәулет, Қараңадыр және Қарабиікшоқыларында Сабыр қожа мен Нұра өзендері арқылы, Араб әулие, Жар тасшоқыла-ры, Ошағанды өзенінің жоғарғы ағысы, Шөпті көл көлі,Ағыбай тиген, Оба тас, Жыланды, Шо-қай шалдышоқылары, Баймырза, Нұралы қара-су өзендері, Үр шаты, Қушоқы шоқылары, Тұз-ды қарасу өзені, Қорған көл, Тас көл, Маржан-көл көлдері, Ақтастыөзені, Қоянды шоқысы, Сапақ көл өзені; Нұра Хан сүйегі, Алтынды-әділ, Сұңқар қия қарасумекендері, Біртоғай,Тен-текқарасу өзендерімен
  1. http://e-history.kz/kz/contents/view/1705