Балхтағы жер сілкінісі (2025)
| Балхтағы жер сілкінісі | |
.jpg) | |
| Күні мен уақыты | |
|---|---|
| Магнитуда |
6,3 |
| Гипоцентр тереңдігі |
28 км |
| Зардап шеккен елдер (аймақтар) |
|
| Жарақаттанғандар |
30 адам қаза тапты, 956 адам жарақат алды |
| Афтершоктар |
кемінде 5 |
Балхтағы жер сілкінісі — 2025 жылғы 3 қарашада жергілікті уақытпен 00:59:02-де Ауғанстанның солтүстігіндегі Балх провинциясында магнитудасы 6,3 болатын жер сілкінісі орын алды.[1] Зілзаланың салдарынан 30 адам қаза тауып,[2] кемінде 956 адам жарақат алды.[3]
Геология
Ауғанстан аумағының басым бөлігі Еуразия плитасының ішінде орналасқан кең континенттік деформация аймағына жатады. Елдегі сейсмикалық белсенділікке батыстағы Арабия плитасының субдукциясы және шығыстағы Үнді плитасының қиғаш субдукциясы әсер етеді. Үнді плитасының құрлықтық шекара бойымен жылжу жылдамдығы жылына 39 мм немесе одан да жоғары деп бағаланады. Плиталардың өзара соқтығысуынан туындайтын транспрессия жер қыртысының үстіңгі қабаттарында жоғары сейсмикалық белсенділікке алып келеді. Ауғанстан аумағында плиталардың субдукциясына байланысты жер сілкіністері шамамен 300 км тереңдікке дейін тіркеледі.[4]
Жер сілкінісінің сипаттамасы
АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметі бойынша, жер сілкінісінің магнитудасы 6,3 болды[1], ал Өзбекстанның Төтенше жағдайлар министрлігі магнитуданы 6,8 деп хабарлады.[5] Эпицентрі Балх провинциясындағы Нахри-Шахи ауданына жақын, Саманған провинциясының шекара маңында орналасқан, ал гипоцентр жер бетінен 28 км тереңдікте болды. Максималдық қарқындылығы Меркалли шкаласы бойынша VII балл (өте күшті) деп бағаланды — АҚШ Геологиялық қызметінің есебінше, мұндай діріл Ташқұрған қаласында тіркелген. Ал VI балдық (күшті) қарқындылық Мазари-Шариф пен Балхта байқалды, V балл (бірқалыпты) — Өзбекстанның Термез қаласында, Тәжікстанның Носири-Хусрав және Шахритус аудандарында, сондай-ақ Түрікменстанның Көйтендақ атырабында сезілді.[1] Жер асты дүмпулері Қазақстан, Иран, Пәкістан және Үндістан–Пәкістан шекарасына жақын аймақтарда да байқалды.[6][7] Жер сілкінісі шамамен 20 секундқа созылған.[8]
Залал
Жер сілкінісі салдарынан кемінде 30 адам қаза тауып,[2] тағы 956 адам жарақат алған.[3]
БАҚ мәліметінше, Балх провинциясында 12 адам қаза тауып,[9] 616 адам жарақат алған.[10] Шөлқара ауданында 4 адамның қаза тапқаны және көптеген жараланғандар бар екені хабарланды.[11] Аймақтың түрлі аудандарынан капиталды құрылыстардың зақымдануы туралы деректер түсті, соның ішінде Мазари-Шарифтегі Көк мешіттің бір бөлігі қиратылған.[12][13]
Саманған провинциясында 11 адам қаза тауып, 329 адам жараланған, 70-тен астам үй қирағаны анықталды.[9][10][14] Жер сілкінісі салдарынан Саманган провинциялық ауруханасының зертханасы құлап, маңызды медициналық жабдық-жиһаз жоғалған.[3]
Ауғанстанды Тәжікстан және Өзбекстанмен жалғайтын электр беру желілері зақымданды.[12] Соның нәтижесінде елдің тоғыз провинциясында, соның ішінде Кабулда, жарық өшті.[15]
Көмек
Ауғанстан Қорғаныс министрлігі құтқару жұмыстарын жүргізу үшін Ислам ұлттық армиясының «Әл-Фатх» 209-корпусын жұмылдырды.[16]
Ауғанстанға көмек көрсету жөніндегі БҰҰ миссиясы, Еуропалық одақтың Ауғанстандағы өкілдігі, Норвегиялық босқындар кеңесі, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және «Баяд» қоры жер сілкінісінен зардап шеккен аймақтарға құтқарушылар мен медицина қызметкерлерін жіберіп, гуманитарлық көмек жөнелтті.[17][18][19]
Дереккөздер
- ↑ a b c M 6.3 - 22 km WSW of Khulm, Afghanistan (ағыл.). U.S. Geological Survey (2 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ a b جزئیات جدید از زلزله شدید افغانستان/ ۳۰ نفر کشته و ۳۲۰ نفر مصدوم شدند (парсы) (3 қараша 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ a b c Afghanistan earthquake survivors spend the night in the open; the quake damaged historical sites (ағыл.) (4 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Wheeler, Russell L.; Bufe, Charles G.; Johnson, Margo L.; Dart, Richard L. (2005). "Seismotectonic Map of Afghanistan, with Annotated Bibliography". Open-File Report 2005–1264 (U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey). https://pubs.usgs.gov/of/2005/1264/pdf/OFR-1264.pdf.
- ↑ В Афганистане произошло землетрясение магнитудой 6,8 (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Толчки от землетрясения в Афганистане ощутили в Узбекистане и Казахстане (орыс.) (3 ноября 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Carlos Robles Strong 6.3 earthquake strikes northern Afghanistan; felt across Pakistan (ағыл.) (2 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Ahmad Mukhtar Afghanistan earthquake death toll mounts and Taliban officials say almost 1,000 people injured (ағыл.) (4 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ a b Saifullah Karimi 23 dead, 670 injured in Balkh-Samangan earthquake (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ a b Afghanistan Flash Update #1: Northern Region Earthquake (3 November 2025) (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ د بلخ په شولګرې ولسوالۍ کې د شوې زلزلې له امله ۴ کسان مړه شوي او ګڼ نور ټپيان دي (ps) (3 қараша 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ a b Koh Ewe, Mahfouz Zubaide At least 20 dead after magnitude-6.3 earthquake hits Afghanistan (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Мощное землетрясение в Афганистане частично разрушило мечеть Мазари-Шариф (орыс.) (3 ноября 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Over 350 dead and injured as powerful earthquake hits northern Afghanistan (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Ahmad Azizi Earthquake cuts power to nine provinces, including Kabul, DABS says (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Saifullah Karimi 20 killed, 320 injured as powerful quake strikes northern Afghanistan (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ UN says northern Afghanistan earthquake deepens humanitarian crisis (ағыл.) (4 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Siyar Sirat International agencies mobilize aid after deadly earthquake in northern Afghanistan (ағыл.) (3 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.
- ↑ Bayat Foundation rolls out aid to northern Afghanistan earthquake victims (ағыл.) (6 November 2025). Тексерілді, 8 қараша 2025.