Бен-Гур (фильм, 1959)
| Бен-Гур | |
| ағылш. Ben-Hur | |
 Фильм постері | |
| Жанры | |
|---|---|
| Режиссёрі | |
| Продюсері | |
| Сценарийдің авторы | |
| Басты рөлдерде |
Чарлтон Хестон |
| Операторы | |
| Сазгері | |
| Кинокомпания | |
| Дистрибьютор |
Metro-Goldwyn-Mayer |
| Ұзақтығы |
212 мин. |
| Бюджеті |
15.2 млн $ |
| Кассалық түсімі |
146.9 млн $ |
| Мемлекет | |
| Тілі | |
| Шыққан жылы | |
| IMDb | |
| http://benhurmovie.com/ | |
«Бен-Гур» (ағылш. Ben-Hur) — 1959 жылы режиссер Уильям Уайлер түсірген америкалық діни-эпикалық фильм. Сэм Цимбалист продюсерлік еткен бұл туынды — Лью Уоллестің 1880 жылғы «Бен-Гур: Мәсіх туралы хикая» атты романының желісімен түсірілген 1925 жылғы мылқау фильмнің ремейкі. Басты рөлдерде — Чарлтон Хестон, Джек Хоукинс, Хайя Харарит және Стивен Бойд.
«Бен-Гур» — сол кезеңдегі киноиндустрия тарихындағы ең қомақты бюджетке (15,175 млн доллар) және ең ауқымды декорацияларға ие болған бірегей туынды. 14,7 миллион долларлық маркетингтік науқаннан кейін «Бен-Гур» фильмінің тұсаукесері 1959 жылғы 18 қарашада Нью-Йорк қаласындағы «Loew's State Theatre» кинотеатрында өтті. Ол 1959 жылдың ең табысты фильмі атанып, кассалық жиынтығы бойынша сол уақыттағы «Жел өтіндегі тағдырлар» туындысынан кейінгі тарихтағы екінші орынды иеленді.
Фильм рекордтық 11 «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, соның ішінде «Үздік фильм», «Үздік режиссер» (Уайлер), «Үздік актер» (Хестон), «Үздік көмекші актер» (Гриффит) және «Үздік операторлық жұмыс» (Сёртис) номинациялары бар. Бүгінгі таңда «Бен-Гурдың» «Оскар» сыйлығындағы табысын тек екі фильм ғана қайталай алды: араға қырық жылға жуық уақыт салып режиссер Джеймс Кэмеронның «Титаник» (1997) туындысы, кейінірек 2003 жылы режиссер Питер Джексонның «Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы» фильмі ғана осындай жетістікке жетіп, 11 мүсіншені иеленді.
«Оскардан» бөлек, Уильям Уайлердің бұл туындысы 4 «Алтын глобус» сыйлығын («Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік көмекші актер» және күймелер жарысы сахнасын қойғаны үшін Эндрю Мартонға берілген арнайы сыйлық) және «Үздік фильм» номинациясы бойынша «BAFTA» сыйлығын иеленді. Фильм «Ultra Panavision 70» кең форматты киножүйесімен түсірілген алғашқы туынды болды, ал түсірілім кезінде бір миллион метрден астам «Eastman Color Negative» түрлі-түсті кинотаспасы жұмсалды.
1998 жылы Америка кино институты (AFI) бұл туындыны ең үздік америкалық фильмдер тізімінде 72-орынға, ал ең үздік эпикалық фильмдер тізімінде екінші орынға қойды. 2004 жылы «Бен-Гур» өзінің «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңыздылығына» байланысты Конгресс кітапханасының АҚШ фильмдерінің ұлттық тізіліміне енгізілді.[1][2]
Сюжеті
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Біздің заманымыздың 26-жылы Рим империясы жаңа жерлерді бағындырып, өз иеліктерін кеңейте түседі. Құдай Ұлының дүниеге келгені туралы хабар тараған Иудея да Римге бағынады. Осы өлкенің ауқатты әрі сыйлы азаматы Иуда Бен-Гур бала кездегі досы, қазіргі римдік трибун Мессаламен кездеседі. Бір кездері жаны жақын болған достар идеологиялық қайшылықтарға байланысты араздасып қалады. Мессала Иуданы прокуратор Валерий Граттың өміріне қастандық жасады деп айыптайды. Нәтижесінде Бен-Гур галераға құлдыққа айдалады, ал оның анасы Мириам мен қарындасы Тирза түрмеге жабылады. Жағалауға бара жатқан жолда Бен-Гур Иса Мәсіхті кезіктіреді. Иса оған су береді, бұл көрініс күзетшілер мен Иуданы таңғалдырады.
Қарақшылармен болған теңіз шайқасы кезінде Бен-Гур қолбасшы, консул Квинт Аррийді ажалдан құтқарып қалады. Аррий салтанатты шеру кезінде император Тиберийден Иудаға кешірім беруді сұрайды. Рұқсат алған соң, ол Иуданы асырап алып, бүкіл байлығын мұраға қалдырады. Енді Рим азаматы ретінде Бен-Гур Иудеяға оралып, қаңырап қалған үйін және екі бұрынғы құлын (өзі жақсы көретін, құлдықтан босатқан Эсфирь мен оның әкесін) табады. Мессаламен алғашқы кездесуінде Иуда оған анасы мен қарындасын бір тәулік ішінде босатуды талап етеді. Алайда Мессала және түрме күзетшілері Мириам мен Тирзаның алапес ауруына шалдыққанын анықтап, оларды «алапестер жазығына» жібереді. Жолда олар Эсфирьді кезіктіріп, Иуданың есінде сау кезіндегі бейнелері қалсын деген ниетпен, аурулары туралы айтпауды өтінеді. Эсфирь Бен-Гурға анасы мен қарындасы қайтыс болды деп өтірік айтады.
Кек алу отына жанған Бен-Гур жыл сайын өтетін және төрт жыл қатарынан Мессала жеңіске жетіп жүрген күймелер жарысына қатысуға бел байлайды. Жарыс кезінде Мессала өзінің грек күймесімен басқа қатысушылардың арбаларын қиратады. Бірақ Иудамен болған шиеленісті айқаста оның күймесі сынып, өзі өзге күйменің астында қалып, ауыр жарақат алады. Өлім аузында жатқан Мессала Иудаға анасы мен қарындасының шын мәнінде алапестер жазығында екенін айтып кетеді. Ол жерге барған Бен-Гурға Эсфирь жақындарының жүрегін жараламас үшін оларға көрінбеуге кеңес береді. Иуда тек алыстан ғана өз туыстарын көре алады.
Прокуратор Пилатпен кездесуде Бен-Гур Рим азаматтығынан және мүлкінен бас тартады. Ол анасы мен қарындасын Исаға көрсету үшін колониядан алып шығады. Дәл осы уақытта Пилаттың соты өтіп, Мәсіх Голгофа тауында айқышқа шегеленеді. Иуда қалың жұрттың арасында тұрып, Исаға су бермек болады, бірақ күзетшілер оны итеріп жібереді. Түнде тауда нөсер жауын басталып, содан кейін Мириам мен Тирза ғажайып түрде дерттен айығып, Бен-Гурмен қайта қауышады.
Рөлдерде
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Чарлтон Хестон — Иуда Бен-Гур
- Джек Хоукинс — Квинт Аррий
- Хайя Харарит — Эсфирь
- Стивен Бойд — Мессала
- Хью Гриффит — Шейх Илдерим
- Марта Скотт — Мириам
- Кэти О’Доннелл — Тирза
- Сэм Джаффе — Симонид
- Финлей Карри — Бальтазар
- Фрэнк Тринг — Понтий Пилат
- Теренс Лонгдон — Друз
- Джордж Релф — Тиберий
- Андре Морелл — Секст
- Лоренс Пейн — Жүсіп
- Марина Берти — Флавия
- Ричард Хейл — Гаспар
- Клод Хитер — Иса Мәсіх
- Хосе Гречи — Мәриям
Марапаттары мен номинациялары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]| Марапат | Санат | Номинант | Нәтиже |
|---|---|---|---|
| Оскар | Үздік фильм | Сэм Цимбалист | Жеңді |
| Үздік режиссёр | Уильям Уайлер | Жеңді | |
| Үздік актер | Чарлтон Хестон | Жеңді | |
| Үздік көмекші актер | Хью Гриффит | Жеңді | |
| Үздік бейімделген сценарий | Карл Танберг (Лью Уоллестың романы негізінде) | Номинация | |
| Үздік қоюшы суретші жұмысы (түрлі-түсті фильм) | Эдвард С. Карфаньо, Уильям А. Хорнинг, Хью Хант | Жеңді | |
| Үздік операторлық жұмыс (түрлі-түсті фильм) | Роберт Л. Сёртис | Жеңді | |
| Үздік костюм дизайны (түрлі-түсті фильм) | Элизабет Хаффенден | Жеңді | |
| Үздік монтаж | Джон Д. Даннинг, Ральф Э. Уинтерс | Жеңді | |
| Үздік дыбыс | Франклин Милтон | Жеңді | |
| Үздік музыка (драма немесе комедияда) | Миклош Рожа | Жеңді | |
| Үздік арнайы әсерлер | А. Арнольд Гиллеспи, Роберт Макдональд, Майло Лори | Жеңді |
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Бен-Гур (фильм, 1959) (ағыл.) Internet Movie Database сайтында
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
| ||||||||||
- Алфавит бойынша фильмдер
- 1959 жылғы фильмдер
- 1959 жылғы АҚШ фильмдері
- Ағылшын тіліндегі фильмдер
- Уильям Уайлер фильмдері
- Metro-Goldwyn-Mayer фильмдері
- АҚШ тарихи фильмдері
- Ежелгі Рим туралы фильмдер
- Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
- АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі
- Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)