Берберлер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту

Берберлер — VII ғасырда исламды қабылдаған Солтүстік Африканың байырғы тұрғындарының жалпы атауы. Египеттің батыс шекараларынан шығыста Атлант мұхитына дейін, оңтүстігінде Нигер өзенінен солтүстігінде Жерорта теңізіне дейін. Шамамен 50%-ы Мароккода, 25%-ы Алжирде, сонымен қатар Тунис, Ливия, Мысыр, Мавритания, Мали, Нигер және т.б. елдерде қоныстанған.

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Олар афроазиялық макросемьяның бербер-ливиялық тілдерінде сөйлейді.

Діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мұсылман-сүнниттер, жергілікті дәстүрлі діни наным-сенімін сақтағандар да бар.

Бербер

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жалпы, қазіргі ғалымдар Бербер халқы Солтүстік Африканың отарлаушыларының ұрпақтары деп санайды. «Бербертер» деп аталатын адамдарға ең алғашқы тарихи сілтемелер грек және рим дереккөздерінен алынған. Кейбір тарихшылар Африканың солтүстік-батысында тұратын кез-келген топты «Берберлер» деп атайды. Солтүстік Африканы арабтардың жаулап алуы 642-645 жж. басталды. 7-8 ғасырларда қазіргі Алжир, Тунис, Марокко және Ливия аумақтары орталықтандырылған араб-мұсылман мемлекетінің құрамына енді. XI-XII ғасырларда бербер көшпенділері Магребтің батыс аймақтарына басып кірді. Олардың билігі Солтүстік Африканың бедуинизациясына, оның ауылшаруашылық және қалалық мәдениетінің құлдырауына әкелді. 1515 жылдан 1830 жылға дейін қазіргі Алжир мен Тунис аймақтарында түріктердің үстемдік ету кезеңі келді. Тунис пен Марокко 1956 жылы, Алжир 1962 жылы тәуелсіздік алды. Берберлердің Африка елдерінің саяси өміріне қосқан үлесіне қарамастан, ең үлкен этникалық топ болғанымен олар саяси не мәдени автономияға ие бола алмады, автономия алу әрекетінің барлығы аяусыз басылып тасталды.

Кәсібі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Негізгі дәстүрлі кәсібі – көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы (түйе, ұсақ және ірі қара), егіншілік (арпа, тары, бидай, бау-бақша). Оазистерде егіншілікпен, бау-бақшамен, транзиттік керуен саудасымен айналысады. Көшпелілер шатырларда тұрады (бербер тахамт, хима).

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]