Бернард Шоу

Бернард Шоу
ағылш. George Bernard Shaw
Бернард Шоу, 1909 жыл
Туған кездегі есімі	Джордж Бернард Шоу
Лақап аты	G. B. S.
Туған күні	26 шілде 1856 (1856-07-26)
Туған жері	Дублин, Ұлыбритания және Ирландия біріккен патшалығы
Қайтыс болған күні	2 қараша 1950 (1950-11-02) (94 жас)
Қайтыс болған жері	Хартфордшир, Англия, Ұлыбритания
Азаматтығы	Ұлыбритания  Ирландия
Ұлты	ирланд
Мансабы	драматург, прозаик, ақын, сценарийші
Шығармашылық жылдары	1880—1950
Бағыты	Реализм
Жанры	Пьеса, роман, эссе
Шығармалардың тілі	ағылшын
Сыйлықтары	Нобель сыйлығы (1925) «Оскар» (1939)
Қолтаңбасы
Ортаққордағы санаты: Бернард Шоу

Джордж Бернард Шоу (ағылш. George Bernard Shaw; 26 шілде 1856(18560726), Дублин, Ирландия — 2 қараша 1950, Эйот-Сент-Лоренс, Хартфордшир, Англия) — ирландтық драматург және романист, әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты және Ирландияның ең танымал әдебиет қайраткерлерінің бірі. Қоғам қайраткері, социалист-фабианшы, ағылшын орфографиясын реформалауды қолдаушы. Лондон экономика және саясаттану мектебінің негізін қалаушылардың бірі. Ағылшын театрында танымалдылығы жағынан Шекспирден кейінгі екінші драматург болып саналады.

Тарихтағы әрі Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына (1925 жылы «Идеализм мен гуманизмге толы шығармашылығы, ерекше поэтикалық сұлулықпен ұштасқан ұшқыр сатирасы үшін»), әрі «Оскар» сыйлығына (1939 жылы «Пигмалион» фильмінің сценарийі үшін) ие болған екі адамның бірі (екіншісі — Боб Дилан).

Өмірбаяны

Жасынан өмір тауқыметін көп тартқан Шоу 1871 ж. мектеп бітірген соң күнкөрістің қамымен хат тасушы, кассир болып әр түрлі мекемелерде жұмыс істеді. Дегенмен, жазушылыққа деген құштарлығы ерте оянып, 1876 ж. Лондондағы анасының қолына келісімен роман жазумен айналысты. Оның қаламынан алғаш туған, сол кездегі қоғамды сынау бағытындағы “Сәтсіз неке” (1880), “Артистің махаббаты” (1881) романдарын бір де бір баспа қабылдамады. Жас жазушының Америкаға жіберген әрекеттерінен де түк шықпады. 1879 ж. жазған “Шикілік” романы елу жылдан кейін ғана (1930) жарық көрді. Шоу 19 ғасырдың 80-жылдарының басында елдің саяси өміріне белсене араласып, шешендігімен көзге түсті. Дегенмен, Карл Маркстің іліміне қаншалықты бой ұрғанымен марксизмге бұрылмай, фабиандық қоғамды насихаттаушылар қатарына келіп қосылды. Осы жылдары кішігірім “Ту-дэй” журналында “Дара социалист”, “Кэшел Байронның кәсібі”, “Аур корнер” журналында “Баянсыз байланыстар”, “Артистің махаббаты” романдары жарияланды. Фабианшы Шоу бар ынтасымен жаңа қоғам құру жолында күрес жүргізсе, ал театр сыншысы ретінде жаңа драма үшін батыл шайқасты. Ол Шекспир шығармаларына Ибсен пьесаларын қарсы қойды. Оның бұл көзқарасы баспасөз бен көрермендер тарапынан қатты қарсылыққа ұшырады. Соған қарамастан Шоу Тәуелсіз театрды белсенділікпен жақтады. Драматургтың ұзақ та жемісті жолы “Жесірдің үйі” пьесасынан басталды. Ол айналдырған сегіз жылдың ішінде бірінен-бірі өтетін драмалық топтамасы: “Жағымсыз пьесалар”, “Жағымды пьесалар”, “Пуритандықтарға арналған пьесаларын” жазды. Іле қоғамдағы жағымпаздық пен жалған көріністерді өткір сынға алған он пьесасын өмірге әкелді. “Соғыс пен адам” пьесасы алғаш Тәуелсіз театр сахнасында табыспен өтті. 1897 ж. Америка театрларының сахналарын дүрілдеткен “Сайтанның шәкірті” Шоу шығармаларындағы елеулі бетбұрыс болды. Жазушы 1- және 2-дүниежүзілік соғыстарды барынша айыптады. Драматургтің 'Pygmalion' пьесасы қазақ тіліне аударылды. Аударған Ү. Кеңесбаева.

Оның “Инка Перусалемский”, “Огэстос өз міндетін атқарды”, “Виктория Кресінің ардагері”, көлемді “Жүрек жаратын үй” (1913 – 17) пьесалары соғысқа қарғыс айтқан, өткір де шынайы туындылар саналады. Соңғы шығармада елді қанқұйлы соғысқа ұрындырып отырған Англия үкіметі басшыларының қара ниеттері мен айла-шарғылары барынша айқын да жиіркенішті түрде бейнеленген. Шоу өмір бойы жаңашылдыққа ұмтылды, адамгершілік ізгі мұраттарды аңсады. Оның керемет шабытпен және шеберлікпен жазылған “Күтпеген аралдардан шыққан пенде” (1936), “Женева” (1938) пьесаларында жауыздық атаулы, қаскүнем қылмыскерлер жер бетінен жоғалады. Драматург өмірінің соңғы кезеңінде жазған “Бойанттың миллиардтары” (1947), “Астарлы мысалдар” (1948), “Шэкс Шэвке қарсы” (1949) пьесаларында да өзіне тән күрескерлігі мен шыншылдығынан, жауыздыққа қарсы өшпенділігі мен жақсылыққа, жаңаға деген құштарлығынан танбаған. Шоу Нобель сыйлығының иегері (1925).