Боғдыхан
Боғдыхан (Bogd хаan — «қасиетті билеуші») — XV–XVIII ғасырлардағы орыс құжаттарында Қытайдың Мин империясы (1368–1644) мен кейінгі Цинь империясы императорларын атау үшін қолданылған атақ.[1]
Бұл атаудың орыс қолданысына енуі мәнжүр императоры Хуан Тайцзидің (Абахай) (1626–1643) Қытайды толық жаулап алмай тұрып-ақ моңғолдардың «Боғдо хан» атағын қабылдауымен байланыстырылады.[2] Ерофей Хабаровтың Амур өңіріне жасаған жорықтары (1650-жылдар) кезіндегі грамоталарда және кейінгі орыс-қытай қатынастарына қатысты құжаттарда «боғдой патшасы», «боғдой кінәзі» және «боғдой ханы» сияқты атаулар да кездеседі.[3] Орыс әдебиетінде бұл атау ұзақ уақыт бойы жалпы Қытай императорларын білдіретін ұғым ретінде қолданылды. Мысалы, Александр Пушкиннің шығармаларында да кездеседі:
 |
…Болат сауытты рыцарьлар, сұсты сұлтандар, |
 |
1911 жылғы Моңғол ұлттық революциясынан кейін «Боғдо хан» (орыс деректерінде «богдыхан», «богдохан») атағын Моңғолиядағы буддистердің рухани көсемі Боғдо-гэгэн VIII қабылдап, оны соңғы Цин императорынан мұраланған дәстүрлі титул ретінде пайдаланды.[4]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Qing dynasty. Encyclopaedia Britannica. Тексерілді, 2 тамыз 2026.
- ↑ Huang Taiji. Encyclopaedia Britannica. Тексерілді, 2 тамыз 2026.
- ↑ Yerofey Khabarov. Encyclopaedia Britannica. Тексерілді, 2 тамыз 2026.
- ↑ Bogd Gegen VIII. Encyclopaedia Britannica. Тексерілді, 2 тамыз 2026.