Бұл ғажайып өмір

	Бұл ғажайып өмір
	ағылш. It’s a Wonderful Life
	; Фильм постері
Жанры	фэнтези; драма
Режиссёрі	Фрэнк Капра
Продюсері	Фрэнк Капра
Сценарийдің авторы	Фрэнсис Гудрич; Альберт Хакетт; Фрэнк Капра; Филип Ван Дорен Стерн (әңгіме)
Басты рөлдерде	Джеймс Стюарт; Донна Рид; Лайонел Берримор; Томас Митчелл; Генри Трэверс
Операторы	Джозеф Уокер; Джозеф Бирок
Сазгері	Дмитрий Тёмкин
Қоюшы суретші	Джек Окей
Кинокомпания	Liberty Films
Дистрибьютор	RKO Pictures
Ұзақтығы	131 мин.
Бюджеті	3,18 млн $
Кассалық түсімі	3,3 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын
Шыққан жылы	1946
IMDb	ID 0038650
	https://paramount.com/movies/its-wonderful-life Ортаққордағы Бұл ғажайып өмір

«Бұл ғажайып өмір» (ағылш. It’s a Wonderful Life) — 1946 жылы режиссер Фрэнк Капра түсірген көркем фильм. Туынды Филип Ван Дорен Стерннің «Ең үлкен сыйлық» (ағылш. The Greatest Gift) атты әңгімесінің желісімен түсірілген.

Фильмдегі басты рөлді Джеймс Стюарт сомдайды. Оның кейіпкері Джордж Бейли — өзгелердің бақыты үшін өз армандарын құрбан еткен мейірімді жан. Рождество қарсаңында ол өмірден түңіліп, өзіне қол жұмсамақ болады, бірақ оған көктен Кларенс Одбоди есімді періште-сақтаушы жіберіледі. Кларенс Джорджға оның игі істері қаншама адамның тағдырын өзгерткенін және ол өмірге келмеген жағдайда әлемнің қандай мүшкіл күйде боларын көрсетеді.

Фильм «Үздік фильм» номинациясын қоса алғанда, бес «Оскар» сыйлығына ұсынылғанымен, алғашқыда сыншылардан түрлі пікір алып, кассалық жинақ жағынан сәтсіздікке ұшырады. Осы табыссыздықтың кесірінен кейбір студиялар Фрэнк Капраны «танымал әрі қаржылық табыс әкелетін фильм түсіру қабілетінен айырылды» деп есептеді.

Алайда 1974 жылы авторлық құқық мерзімінің ұзартылмауы фильмнің еркін қолданысқа (public domain) өтуіне жол ашты. Бұл туындыны ешқандай лицензиялық төлемсіз-ақ теледидардан көрсетуге мүмкіндік берді. Осылайша, фильм уақыт өте келе Рождество мерекесінің ажырамас классикасына айналды.^[1]

Бүгінде «Бұл ғажайып өмір» барлық заманның ең ұлы туындыларының бірі және Рождество тақырыбындағы ең үздік фильм саналады.^[2] Америка кино институты оны тарихындағы ең таңдаулы 100 америкалық фильмнің қатарына қосты. 1990 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық» тұрғыдан маңызды деп танып, АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімінде сақтау үшін таңдап алынған алғашқы 25 фильмнің қатарына қосты.

Фрэнк Капра бұл туындыны өзі түсірген фильмдердің ішіндегі ең сүйіктісі деп атап,^[3] оны әр Рождество сайын отбасымен бірге тамашалайтынын айтқан.

Сюжеті

Оқиға Бедфорд Фоллс атты шағын қалашықта өрбиді. Басты кейіпкер Джордж Бейли — өзінің жеке армандарын өзгелердің бақыты мен қала игілігі үшін құрбан еткен ақкөңіл жан. Ол әкесінен қалған несие серіктестігін басқарып, қала тұрғындарына қатыгез бай — мистер Поттердің қыспағына түспеуге көмектесіп келеді. Алайда, Рождество қарсаңында үлкен көлемдегі ақшаның жоғалуына байланысты Джордждың ісі тығырыққа тіреледі. Ол өзін сәтсіздікке ұшыраған адам ретінде сезініп, «егер мен ешқашан өмірге келмегенімде, бәрі жақсы болар еді» деген оймен өзіне қол жұмсамақ болады. Дәл осы сәтте оған әлі өз қанаттарын алмаған, тәжірибесі аз Кларенс Одбоди есімді «екінші класты» періште жіберіледі. Кларенс Джорджды құтқару үшін оның өткен өмірімен таныса бастайды.

Джордж Бейли бала кезінен бастап өзгелер үшін өзін құрбан етуге дайын жан болып өседі. 1919 жылы ол мұздай суға батып бара жатқан інісі Гарриді құтқарып қалады, бірақ соның салдарынан бір құлағы естімей қалады. Кейінірек ол дәріханада жұмыс істеп жүріп, ұлының қазасына қайғырып, қателесіп дәрі орнына у салып жіберген мистер Гауэрді үлкен қателіктен сақтап қалады. Джордж әрқашан әлемді шарлап, зәулім ғимараттар салуды армандайтын. Алайда, оқуға аттанғалы жатқанда әкесі (жергілікті «Building and Loan» несие серіктестігінің басшысы) кенеттен қайтыс болады. Қаланың қатыгез алпауыты — мистер Поттер серіктестікті жауып тастағысы келгенде, қарапайым халықты қорғау үшін Джордж саяхатқа жинаған ақшасын інісі Гарридің оқуына беріп, өзі қалада қалып, әкесінің ісін жалғастыруға мәжбүр болады. Кейіннен Гарри оқуын бітіріп келгенде де, Джордж тағы да өз арманын кейінге ысырып, туған қаласында қалып қояды. Ол бала кезгі махаббаты Мэри Хэтчқа үйленіп, тіпті бал айына жинаған ақшасын да дағдарыс кезінде тұрғындарды мистер Поттердің қыспағынан сақтау үшін таратып береді.

Жылдар өтіп, Джордж төрт баланың әкесі және қаланың ең сыйлы адамына айналады. Ол «Бейли Парк» атты аудан салып, кедейлерге өз үйіне ие болуға көмектеседі. Қайғылы оқиға 1946 жылдың Рождество қарсаңында орын алады. Джордждың ағасы Билли банкке өткізуі тиіс 8000 долларды абайсызда мистер Поттердің қолына түсіреді. Поттер ақшаны тауып алғанын жасырып, Джорджды түрмеге жаптырып, серіктестікті біржолата құртқысы келеді. Шығар жолсыз қалған Джордж өзін сәтсіздікке ұшыраған адам сезініп, көпірден суға секіріп, өзіне қол жұмсамақ болады. Дәл осы сәтте Кларенс періште суға секіріп, Джордж оны құтқарып қалады.

Джордж ашу үстінде: «Шіркін, мен мүлдем туылмағанымда ғой!» — деп айғайлайды. Періште оның тілегін орындап, Джордж Бейли ешқашан өмірге келмеген параллельді әлемді көрсетеді. Бұл әлемде Бедфорд Фоллс азғындық жайлаған қараңғы Поттерсвиллге айналған, мистер Гауэр маскүнем болып кеткен, ал Джордж құтқармаған інісі Гарри мен ол арқылы аман қалуы тиіс жүздеген сарбаз соғыста қаза тапқан болып шығады. Тіпті оның жары Мэри де ешқашан тұрмысқа шықпаған жалғызбасты жанға айналған. Өз өмірінің құндылығын және әрбір адамның басқалардың тағдырына қаншалықты әсер ететінін түсінген Джордж өмірге қайта оралуды өтініп, Жаратқанға жалбарынады.

Өз әлеміне оралған Джордж, тіпті түрмеге жабылу қаупі төніп тұрса да, өмірдің әрбір сәтіне қуанады. Фильмнің соңында Мэридің бастамасымен бүкіл қала тұрғындары жиналып, Джорджға қажетті ақшадан да көп қаражат әкеледі. Соғыс батыры Гарри Бейли келіп, ағасын қаланың ең бай адамы деп атайды. Джордж шыршаның үстінен Кларенстің қалдырған кітабын тауып алады, онда: «Достары бар адам ешқашан сәтсіздікке ұшырамайды», — деп жазылған. Шыршадағы қоңыраудың сыңғыры Кларенстің өз қанаттарына ие болғанын сүйіншілейді.

Рөлдерде

Актёр	Рөлі
Джеймс Стюарт	Джордж Бейли Джордж Бейли
Донна Рид	Мэри Хэтч Бейли Мэри Хэтч Бейли
Лайонел Берримор	Генри Поттер Генри Поттер
Томас Митчелл	Билли ағай
Генри Трэверс	Кларенс Одбоди періште Кларенс Одбоди
Бьюла Бонди	миссис Бейли миссис Бейли
Фрэнк Фэйлен	Эрни Бишоп такси жүргізушісі Эрни Бишоп
Уорд Бонд	Берт полицей Берт
Глория Грэм	Вайолет Бик Вайолет Бик
Лиллиан Рэндольф	Энни Энни
Бобби Андерсон	Джордж Бейли бала кезіндегі Джордж Бейли
Сэмьюэл С. Хайндс	Питер Бейли Джордждың әкесі Питер Бейли
Кэролин Граймс	Зюзю Бейли Зюзю Бейли

Жетістіктері

Марапаттар мен номинациялар

«Оскар» сыйлығына 5 номинация:
- Үздік фильм
- Үздік режиссер (Фрэнк Капра)
- Үздік актер (Джеймс Стюарт)
- Үздік монтаж (Уильям Хорнбек)
- Үздік дыбыс (Джон Олберг)
Алтын глобус сыйлығы:
- Үздік режиссура (Фрэнк Капра)

Тізімдер

100 жыл… 100 фильм: № 11 (1998 жылғы тізім), № 20 (2007 жылғы тізім)
100 жыл… 100 ең құштарлы фильм (2002): № 8
100 жыл… 100 қаһарман мен зұлым (2003):
- Джордж Бейли қаһармандар тізімінде № 9
- Генри Поттер зұлымдар тізімінде № 6
100 жыл… 100 шабыттандыратын фильм (2006): № 1
10 жанрдағы 10 үздік фильм (2008): № 3 үздік фэнтези-фильм

BBC нұсқасы бойынша «Оскар» сыйлығын иеленбеген ең үздік фильмдер: № 2.
Фильм АҚШ фильмдерінің ұлттық тізіліміне енгізілді. (1990)
Фильм IMDb нұсқасы бойынша ең үздік 250 фильм тізімінде тұрақты түрде жоғары орындарға ие болып келеді.

Дереккөздер

↑ Pappas, Michael It's a Wonderful Life: From festive flop to Christmas classic. BBC Arts. British Broadcasting Corporation. (December 17, 2019). Тексерілді, 5 қыркүйек 2020.
↑ Arnold Jeremy Turner Classic Movies: Christmas in the Movies — Running Press. — ISBN 9780762492480.
↑ Марк Ли. It's a Wonderful Life, review (ағыл.). The Telegraph. (24 желтоқсан 2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қаңтар 2014. Тексерілді, 12 наурыз 2014.

Сыртқы сілтемелер

Бұл ғажайып өмір (ағыл.) Internet Movie Database сайтында

[1] Pappas, Michael It's a Wonderful Life: From festive flop to Christmas classic. BBC Arts. British Broadcasting Corporation. (December 17, 2019). Тексерілді, 5 қыркүйек 2020.

[2] Arnold Jeremy Turner Classic Movies: Christmas in the Movies — Running Press. — ISBN 9780762492480.

[3] Марк Ли. It's a Wonderful Life, review (ағыл.). The Telegraph. (24 желтоқсан 2013). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қаңтар 2014. Тексерілді, 12 наурыз 2014.

[1]

[2]

[3]