Ваальбара

Ваальбара (ағылш. Vaalbara) — жер бетіндегі 3,6–2,8 млрд жыл бұрын болған алғашқы гипотетикалық суперконтинент (архей). Оның құрылуы 3,6 млрд жыл бұрын басталып, 3,1 млрд жыл бұрын аяқталды. Шамамен 2,5 млрд жыл бұрын бөлінген. Ваальбардың атауы Оңтүстік Африкадағы Каапвааль (ағыл.)қаз. кратонан және Батыс Аустралиядағы Пилбар кратонынан шыққан.

Ваальбарға тиесілі кратондардың радиометриялық датасына сәйкес ол 2,8 млрд жыл бұрын болған деп есептеледі. Мұны екі архей кратоны (протоконтинент): Каапваль кратоны (ОАР) мен Пилбара кратоны (Пилбара аймағы, Батыс Австралия) арасындағы геохронологиялық және палеомагниттік зерттеулер растайды.

Қосымша дәлел жасыл тас белдеулер мен осы екі кратонның гнейс белдеулерінің стратиграфиялық бірізділігінің сәйкес келуі болып табылады. Бүгінде бұл археялық жасыл тас белдеулері Канададағы Жоғарғы кратонның шекаралары бойынша, сондай-ақ Гондвана мен Лавразияның ежелгі континенттерінің кратондары бойынша таралған. Осыдан 2,8 млрд жыл бұрын Каапвааль мен Пилбара кратондарының кейінгі көші-қон жолдары олардың бір уақытта қосылғанын тағы да дәлелдейді.

Ваальбара қашан тарала бастағаны туралы ортақ пікір жоқ, бірақ геохронологиялық және палеомагниттік зерттеулер екі кратонның шамамен 2,78–2,77 миллиард жыл бұрын 30° бұрышындағы циркулярлық көлденең бөлінуден аман қалғанын көрсетті, бұл ~ 2,8 миллиард жыл бұрын олар жанаспаған.

Әдебиет

Nitescu B., Cruden A. R., Bailey R. C. (2006) «Crustal structure and implications for the tectonic evolution of the Archean Western Superior craton from forward and inverse gravity modeling.» Tectonics, vol. 25. Үлгі:Doi
Zegers T. E., de Wit M. J., Dann J., White S. H. (1998) «Vaalbara, Earth’s oldest assembled continent? A combined. structural, geochronological, and palaeomagnetic test.» Үлгі:Doi
Wingate, M.T.D. (1998) «A palaeomagnetic test of the Kaapvaal-Pilbara (Vaalbara) connection at 2.78 Ga.» South African Journal of Geology; December 1998; v. 101; no. 4; p. 257—274 Australian National University, Research School of Earth Sciences, Canberra, Australia. Online Abstract: http://sajg.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/101/4/257
Zegers, T.E., and A. Ocampo. (2003) «Vaalbara and Tectonic Effects of a Mega Impact in the Early Archaen 3470 Ma.» European Space Agency, ESTEC, SCI-SB, Keplerlaan 1, 2201 AZ Noordwijk. Bibcode: 2003lmim.conf.4038Z

Сілтемелер

Palaeos.com Жер тарихы