Мазмұнға өту

Владимир Путиннің Украинаға басып кіруі туралы үндеуі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Владимир Путин үндеуінің бейнесі, ол арқылы Ресейдің Украинаға басып кіруі басталған еді. 20:24 уақытында Путин басып кіруді ресми түрде жария қылады.

Владимир Путиннің Украинаға басып кіруі туралы үндеуі (орыс. Речь Владимира Путина о начале вторжения на Украину) — Ресей президенті Владимир Путиннің 2022 жылғы 24 ақпанда Ресейдің Украинаға басып кіруінің алдында Ресей азаматтары мен Украина Қарулы күштерінің әскери қызметкерлеріне арнаған телехабары. Үндеудің негізгі мақсаты қоғамдық пікір дайындау және Ресей басшылығы қабылдаған шешімнің себептері мен уәждерін түсіндіру болды. Президент үндеуінің нақтылығы мен идеялық мәні көпшіліктің сынына ұшырады. Басқыншылықты ақтау мақсатымен Владимир Путин Украинаны Донбасстағы геноцидті басқаратын неонацистік мемлекет деген шындыққа жанаспайтын тұжырым пайдаланды.

Үндеу

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2022 жылғы 22 ақпанда, Мәскеу уақытынша сағат 5:30-да ресейлік телеарналар Ресей президенті Владимир Путиннің үндеуін көрсете бастады.[1][2] Үндеуінде ол бұл нәрселер жайлы айтты:

НАТО қолдаған Украина — «Ресейге қарсы» мемлекет

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путин өз сөзінде НАТО-мен тең шарттарда келісімге келуді мүмкін емес деп, әскери одаққа «шығысқа қарай кеңейіп келеді» деген айып тақты.[3] Путин өз Жолдауында НАТО-ның кеңеюін жиі атап өтіп, оны және Украинаның әскери дамуын «қабылданбайтын» деп атады. Ол:

« НАТО шығысқа қарай кеңейген сайын, жыл өткен сайын біздің ел үшін жағдай қиындап, қауіпті болып барады. Оның үстіне соңғы күндері НАТО басшылығы альянс инфрақұрылымын Ресей шекарасына дейін ілгерілетуді жеделдету және мәжбүрлеу қажеттігін ашық айтуда. Басқаша айтқанда, олар өз позицияларын одан әрі ілгерілемек. Біз енді не болып жатқанына жай қарап отыра алмаймыз. Бұл біздің тарапымыздан мүлдем жауапсыздық болар еді.[3] »

Путин Украина «Ресейге қарсы мемлекетке» айналып жатыр, ол НАТО тарабынан «ең заманауи қару» да алып жатыр деді:

« НАТО инфрақұрылымын одан әрі кеңейту және Украина территорияларында әскери дамудың басталуы біз үшін қолайсыз. Мәселе, әрине, НАТО-ның өзінде емес, ол АҚШ-тың сыртқы саясатының құралы ғана. Мәселе мынада: бізге іргелес аумақтарда – тарихи біздікі болған аумақтар, мен атап өтейін – бізге жау «антиресейлік» қарсыласқа айналып, толықтай сыртқы бақылауға түскен; [ол] НАТО елдерінің қарулы күштерімен қарқынды түрде орналастырылған және ең заманауи қару-жарақпен қамтамасыз етілген.[4] »

Украиналық Донбастағы «арнайы әскери операция» жариялауы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путин Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының 51-бабына (өзін-өзі қорғау құқығы туралы), Украинада Ресей әскерін пайдалану туралы Федерация Кеңесінің шешіміне және Ресей Федерациясының Донецк Халық Республикасы (ДХР) және Луганск Халық Республикасымен (ЛХР) келісімдеріне сілтеме жасай отырып, Донбасс аймағында «арнайы әскери операция» басталғанын хабарлады. Ол былай деді:

« Қалыптасқан жағдай бізден шұғыл әрі батыл шешім қабылдауды қажет етеді. Донбастағы халықтық республикалар Ресейден көмек сұрады. Осыған байланысты БҰҰ жарғысының 51-бабы 7-бөліміне сәйкес, Федерация кеңесі санкциясымен және Федералдық жиналыста ратификацияланған ДХР және ЛХР-мен жасалған достық пен өзара қолдау туралы келісімді орындау үшін мен арнайы әскери операция өткізу туралы шешім қабылдадым.[5] »

Бірнеше күн бұрын, 21 ақпанда Ресей ДХР мен ЛХР тәуелсіз мемлекеттер ретінде мойындаған еді[6][7] және Путиннің бұл республикалармен келісімдері осы еді. Оларды Мемлекеттік дума мен Федерация Кеңесі ратификациялаған еді. Ол «операцияның» Донбасстағы орыстілді халықты «қорғап қалу» үшін жасалғанын айтты, оның сөзінше бұл халық сегіз жыл бойы «Киев режімінен кемсітушілік пен геноцид көрген».[3][8] Путин, оған қоса, Украинаның «демилитаризациясын және денацификациясын» мақсат көргенін айтты.[9][10]

Украина халқына үндеуі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путин украиндық әскерилерді «дереу қаруларын тастап, үйлеріне қайтуға» шақырды: «Осы талапты орындаған Украина армиясының барлық әскери қызметшілері шайқас аймағын еркін тастап, отбасыларына орала алады. Ықтимал қантөгіске деген бүкіл жауапкершілік [осылайша] толығымен Украина аумағында билеуші ​​режимнің ар-ожданында болады».[10][11] Украина азаматтарына сөйлеген сөзінде ол Ресейдің әрекетін өзіне жасалған қауіп-қатерлерден өзін-өзі қорғау деп атады: «Қаншалықты қиын болса да, түсінулеріңізді, осы қайғылы парақты аударып, бірге алға жылжу үшін өзара әрекеттескеніңізді сұраймын».[10]

Путин Украина жерін жаулауға ниеті жоқ екенін, елдің өзін-өзіне билеу құқығын қолдайтынын айтты.

Шетелдің араласуына қарсы сөзі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Үндеуінің соңында Путин шетел елдерінің бұл іске араласуына қарсы шығып, былай деді:

« Кімде-кім бізге кедергі жасағысы келсе, одан да біздің елімізге, халқымызға қауіп төндіруге тырысса, Ресей жауабының дереу болатынын және бұның өз тарихыңызда ешқашан болып көрмеген зардаптарға әкелетінін білсін. Біз кез келген өзгеріске дайынбыз. Осыған байланысты барлық қажетті шешімдер қабылданып қойды. Мені бәрі естіді деп үміттенемін.[12][10][13] »

Басқыншылықтың басы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путиннің үндеуі 23-ақпан күні кешке басталған Украинадағы жағдай бойынша БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің шұғыл отырысында көрсетілді.[14][15] Жиынның өзінде Ресейдің БҰҰ-дағы өкілі Василий Небензя: «Біз украин халқына емес, Киевтегі билікті басып алған топқа қарсы агрессия жасап жатырмыз» деп мәлімдеді.[16]

Путин үндеуінен бірнеше минут өткенде Киев, Харьков, Одесса мен Донбасста жарылыс естілді.[17] Киев уақытынша сағат 5:00-ке қарай Ресей Әуе-ғарыштық күштері мен Ресей Әскери-теңіз флоты Украина әскери нысандарына зымыран мен бомба лақтырды. Дәл осы кезде Ресей Құрлықтағы әскерлері түрлі жақтардан, соның ішінде жауланған Қырым жерінен және Беларусь жерінен, Украина жеріне басып кірді де, Ресейдің Украинаға басып кіруі осылайша басталды.[17]

2022 жылғы 20 шілдеде The New York Times газетінің хабарлауынша, Лавров Ресей Украинаның шетелден алатын әскери көмегінің ұлғаюына жауап ретінде Запорожье мен Херсон облыстық әскери нысандарына түрлі «арнайы операциялар» жасалмақ болғанын хабарлады.[18]

Путин тұжырымдарын талдау

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

НАТО жайлы тұжырымдары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Украина — НАТО ұжымдық қауіпсіздік альянсының мүшесі емес. Өзіне мүше емес мемлекеттердегі НАТО-ның әскери бөлімшеге ие болғаны тарихта екі-ақ рет орын алды: Косово мен Иракта, екі жағдайда да үкіметтерінің өтінішінше.[19] 2014 жылғы Ресейдің Қырымды заңсыз аннексиялағанына дейін НАТО мен Ресей ынтымақтасқан еді.[19] 2014 жылғы Ресейдің Қырым мен Донбасты басып алған кезде Украина еш әскери ұйымға мүше емес ел еді.[20][21] Жауап ретінде Украина парламенті өзінің «ешбірге мүше емес» статусын тоқтатты да,[22] НАТО-ға мүшелікті Конституциясына енгізді.[23]

Әуе апатынан қайтыс болмас бұрын ресейлік олигарх Евгений Пригожин Ресей әскери басшылығын НАТО агрессиясы туралы өтірік айтты деп айыптады. Пригожин бұрын Путиннің жақын сенімді адамы еді және оның Вагнер тобы басып алуда маңызды рөл атқарды.[24]

БҰҰ Жарғысының 51-бабы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путиннің БҰҰ Жарғысының 51-бабына сілтеме жасағанын түрлі заңгерлер қате деді.[25] Халықаралық қатынастар жөнiндегi кеңестің мүшесі III Джон Б. Беллинджер сөзінше, 51-бап БҰҰ мүше-мемлекетінің басқа мүше-мемлекетіне әскери қолдау көрсетуі туралы еді және ЛХР мен ДХР БҰҰ мүше-мемлекеттері емес.[25] Путиннің 51-бапты «қолданғанына» құқығын Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) мен БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерреш жоққа шығарды.[26]

Геноцид жайлы айыбы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путиннің Украина Донбасста геноцид жасады деген айыптауын басқа елдер мен халықаралық ұйымдар, соның ішінде ЮНЕСКО-ның Геноцидтің алдын алу жөніндегі комиссиясы негізсіз деп бағалады.[27][28][29][30][31][32][33][34][35] Геноцид жайлы маманданған 300-ден астам ғалым Ресейдің бұл тұжырымын жалған сылтау деді.[36] Украина Ресейдің талап-арызын даулау үшін БҰҰ Халықаралық сотына (ХС) жүгінді. ХС Украина тарапынан жасалған геноцидтің ешқандай дәлелін көрмегенін айтты.[37]

Неонацизм жайлы айыбы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Путиннің Украинаны неонацистік мемлекет деп атағанын түрлі тарихшы мен мамандар жоққа шығарды.[38][39] Нацизм мен Холокост жайлы маманданған түрлі сарапшылар бірігіп Путин сөзіне қарсы үндеу жасады. Авторлар Украинада кез келген ел сияқты «оңшыл экстремистер мен зорлық-зомбылықшыл ксенофобиялық топтар бар» дейді, бірақ «мұның ешқайсысы Ресей агрессиясы мен Украинаны өрескел қате сипаттауды ақтамайды».[40]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Furseev, Ilya (Илья Фурсеев). Путин выступил с экстренным обращением к гражданам России  (орыс.), РБК (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  2. ↑ 'Мы будем стремиться к демилитаризации и денацификации': Путин объявил о начале спецоперации в Украине  (орыс.), Новая газета (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  3. 1 2 3 Расшифровка речи Путина о начале военной операции (орыс.). Бумага. (24 ақпан 2022). Тексерілді, 7 наурыз 2022. Мұрағат көшірмесі 4 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  4. ↑ 'No other option': Excerpts of Putin's speech declaring war  (орыс.), Al Jazeera (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 1 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  5. ↑ Амангелді, Ақберен Путин Ресейді әлемдегі ең алып держава деп атады (қаз.). stan.kz. (24 ақпан 2022). Тексерілді, 18 қаңтар 2025.
  6. ↑ Ukraine crisis: Russia orders troops into rebel-held regions  (ағыл.), BBC News (22 February 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  7. ↑ Wamsley, Laurel. U.N. leaders condemn Putin after he orders 'peacekeepers' to Ukraine  (ағыл.), NPR (21 February 2022). Мұрағат көшірмесі 21 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  8. ↑ Hinton, Alexander Putin's claims that Ukraine is committing genocide are baseless, but not unprecedented (ағыл.). The Conversation. (25 ақпан 2022). Тексерілді, 7 наурыз 2022. Мұрағат көшірмесі 7 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  9. ↑ Ukraine conflict: Russian forces attack from three sides  (ағыл.), BBC News (24 February 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  10. 1 2 3 4 Путин объявил о начале военной операции на Украине  (орыс.), ТАСС (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  11. ↑ Full text: Putin's declaration of war on Ukraine  (ағыл.), The Spectator (24 February 2022). Үлгі:Waybacl
  12. ↑ Yeung, Jessie; Renton, Adam; Picheta, Rob; Upright, Ed; Sangal, Aditi; Vogt, Adrienne; Macaya, Melissa; Chowdhury, Maureen Russia attacks Ukraine (ағыл.). CNN News. (24 ақпан 2022). Тексерілді, 8 наурыз 2022. Мұрағат көшірмесі 7 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  13. ↑ Chernenko, Elena; Belenkaya, Marianna. Наступление и наказание  (орыс.), Коммерсантъ (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  14. ↑ "Для военных преступников нет чистилища. Они отправляются прямиком в ад" Прямо во время экстренного заседания Совбеза ООН по Украине Путин объявил войну. Вот что там говорили – почитайте этот исторический документ  (орыс.), Meduza (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 25 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  15. ↑ Небензя заявил, что Киев не слышал сигналов о прекращении провокаций против ДНР и ЛНР  (орыс.), ТАСС (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  16. ↑ Небензя заявил, что Россия ведет агрессию против захватившей власть хунты  (орыс.), РИА Новости (24 февраля 2022). Мұрағат көшірмесі 1 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  17. 1 2 Sheftalovich, Zoya Battles flare across Ukraine after Putin declares war (ағыл.). Politico. (24 ақпан 2022). Тексерілді, 7 наурыз 2022. Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  18. ↑ Bigg, Matthew Mpoke. Russian Invasion of Ukraine: Ukraine News: Kyiv Intensifies Attacks on Russian Positions in South  (ағыл.), The New York Times (20 July 2022). Мұрағат көшірмесі 21 шілденің 2022 Wayback Machine мұрағатында
  19. 1 2 NATO-Russia: Setting the record straight. НАТО. Тексерілді, 16 мамыр 2023. Мұрағат көшірмесі 6 маусымның 2023 Wayback Machine мұрағатында
  20. ↑ Blank, Stephen Ukrainian neutrality would not appease Putin or prevent further Russian aggression (ағыл.). Atlantic Council. (28 қаңтар 2022).
  21. ↑ Lutsevych, Orysia How to end Russia's war on Ukraine: Safeguarding Europe's future, and the dangers of a false peace (ағыл.). Chatham House. (27 маусым 2023). doi:10.55317/9781784135782.
  22. ↑ Ukraine drops non-aligned status in swipe at Moscow  (ағыл.), France 24 (23 December 2014).
  23. ↑ Ukraine's parliament backs changes to Constitution confirming Ukraine's path toward EU, NATO  (ағыл.), УНІАН (7 February 2019).
  24. ↑ Wagner chief accuses Moscow of lying to public about Ukraine  (ағыл.), The Guardian (23 June 2023).
  25. 1 2 Avetisyan, Anush; Shakhov, Dmitry Россия нарушила ряд международных законов, начав войну в Украине (орыс.). Америка даусы. (1 наурыз 2022). Мұрағат көшірмесі 2 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  26. ↑ Weber, Joscha; von Hein, Matthias; Grunau, Andrea Theise, Eugen; Ivanova, Alexandra. Как Путин оправдывает вторжение в Украину. Фактчекинг DW  (орыс.), Неміс толқыны (2 марта 2022). Мұрағат көшірмесі 3 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  27. ↑ Hinton, Alexander. Putin's claims that Ukraine is committing genocide are baseless, but not unprecedented, The Conversation (25 ақпан 2022). Мұрағат көшірмесі 26 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  28. ↑ Ukraine crisis: Vladimir Putin address fact-checked, BBC News (22 ақпан 2022). Мұрағат көшірмесі 23 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  29. ↑ United States: Russia's claim of 'genocide in Ukraine' is reprehensible falsehood (17 ақпан 2022). Мұрағат көшірмесі 18 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  30. ↑ (2022-01-24). Disinformation About the Current Russia-Ukraine Conflict – Seven Myths Debunked. Пресс-релиз. Мұрағат көшірмесі 18 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  31. ↑ US accuses Moscow of creating Ukraine invasion pretext with 'genocide' claims  (ағыл.), France 24 (16 February 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  32. ↑ Fisher, Max. Putin's Baseless Claims of Genocide Hint at More Than War  (ағыл.), The New York Times (19 February 2022). Мұрағат көшірмесі 24 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  33. ↑ Russia using false genocide claims as pretext for Ukraine invasion: US  (ағыл.), South China Morning Post (17 February 2022). Мұрағат көшірмесі 8 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  34. ↑ Weber, Joscha; Grunau, Andrea; von Hein, Matthias; Theise, Eugen. Fact check: Do Vladimir Putin's justifications for going to war against Ukraine add up?  (ағыл.), Неміс толқыны (25 February 2022). Мұрағат көшірмесі 25 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  35. ↑ The UN Secretary General said that the Russian military in the "DPR" and "LPR" cannot be considered peacekeepers (ағыл.). Perild. (23 ақпан 2022). Тексерілді, 7 наурыз 2022. Мұрағат көшірмесі 7 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  36. ↑ Shpend Kursani (2022). "Beyond Putin's Analogies: The Genocide Debate on Ukraine and the Balkan Analogy Worth Noting". Journal of Genocide Research 1 (3–4): 1–13. doi:10.1080/14623528.2022.2099633.
  37. ↑ UN international court of justice orders Russia to halt invasion of Ukraine  (ағыл.), The Guardian (16 March 2022). Мұрағат көшірмесі 30 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  38. ↑ Li, David K.; Allen, Jonathan; Siemaszko, Corky. Putin using false 'Nazi' narrative to justify Russia's attack on Ukraine, experts say  (ағыл.), NBC News (25 February 2022). Мұрағат көшірмесі 25 ақпанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  39. ↑ Путин называет украинских лидеров нацистами, а события в Донбассе – геноцидом. Это неправда Заявление исследователей нацизма, геноцида, Холокоста и Второй мировой  (орыс.), Meduza (1 марта 2022). Мұрағат көшірмесі 2 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
  40. ↑ Tabarovsky, Izabella; Finkel, Eugene. Statement on the War in Ukraine by Scholars of Genocide, Nazism and World War II  (ағыл.), The Jewish Journal of Greater Los Angeles (27 February 2022). Мұрағат көшірмесі 4 наурыздың 2022 Wayback Machine мұрағатында
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Владимир_Путиннің_Украинаға_басып_кіруі_туралы_үндеуі&oldid=3590533» бетінен алынған