Мазмұнға өту

Владимир Святославич

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

Владимир Святославич
ежелгі орыс. Володимѣръ Свѧтославичь
Владимир Святославич
Монеталарында бейнеленген Владимир. Ол Византия стилінде тәж киген, кресті бар таяқ пен үш ашалы айыр (тризуб) ұстаған
Лауазымы
Киев Ұлы кінәзі
980 — 15 шілде 1015
Ізашары Ярополк Святославич
Ізбасары Святополк Владимирович
Новгород кінәзі
970 — шам. 988
Ізашары Святослав Игоревич
Ізбасары Вышеслав Владимирович
Өмірбаяны
Діні Пұтқа табыну, 988 жылдан православие
Дүниеге келуі шам. 958
Будник,[1] не Будятичи[2]
Қайтыс болуы 15 шілде 1015 (1015-07-15)
Берестово
Жерленді Десятиналық шіркеу, Киев
Династия Рюрик әулеті
Жұбайы
  • Рогнеда Рогволодовна (978–987)
  • есімі белгісіз 5 әйел
  • ​
    ​
    (үйл. 988⁠–⁠1011)​
Балалары Бірнеше, соның ішінде Святополк пен Ярослав
Владимир Святославич Ортаққорда
өңдеу Үлгі құжаттамасын қараңыз

Ұлы Владимир делінетін Владимир I Святославич (ежелгі орыс. Володимѣръ Свѧтославичь,[a] шоқынған есімі: Василий[b][3]) — 970 жылдан Новгород кінәзі және 978 жылдан 1015 жылғы өліміне дейін Киев Ұлы Кінәзі.[4][5] Католик пен Шығыс православие шіркеулері оны Әулие Владимир деп канондаған.[6][7]

Владимирдің әкесі Рюрик әулетінен шыққан Святослав Игоревич еді.[8] 972 жылғы Святослав өлімінен кейін Владимирдің бауыры Ярополк Русьтің жалғыз билеушісі боламын деп басқа бауыры Олегті өлтірді де, Новгород кінәзі Владимир шетелге қашуға мәжбүр болды. Владимир варягтар әскерін жинап, 978 жылы Ярополкті биліктен қуды.[9] 980 жылға қарай[5] Владимир өз патшалығын Балтық теңізіне бекітіп, шекараларды болгарлардың, Балтық тайпаларының және шығыс көшпенділерінің шабуылдарынан қорғады. Бұрын пұтқа табынған Владимир 988 жылы христиан дінін қабылдады,[10][11][12] көп ұзамай Киев Русін шоқындырды.[8][13]

Өмірбаяны

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Владимир норман-русь кінәзі Святослав Игоревичтің ұлы мен X–XIII ғасырларда билік құрған Рюрик әулетінің мүшесі еді. 970 жылы ол Новгород кінәзі атанды.[8]

Әкесінің өлімінен кейін Владимирдің бауыры Ярополк Святославич Русьтегі билікті өзіне аламын деп өзге бауыры Олег Святославичті өлтіреді. Туысынан көмек алған Владимир осы себептен шетелге кетуге мәжбүр болады. 978 жылы ол Ярополктің орнын алды.[9] 980 жылға қарай ол Русь жерін қазіргі Украинадан Балтық теңізіне дейін кеңейтті.[8]

Христиан діні Киев Русінде болса да, кінәз Владимир пұтқа табына берді, 7 түрлі әйелге үйленді, храмдар бастады. Бірнеше дереккөз ақпаратынша ол, оған қоса, адамдарды құрбандыққа да шалды. Византия басшысы II Бәзіл Русьтен әскери көмек аламын деп Владимирмен келісім жасайды. Келісім бойынша Владимир Бәзілдің қарындасы Аннаға үйленеді де, христиандық дінін қабылдайды. Шоқынғанда Василий (Бәзіл) есімін алған ол Корсун жерін жаулайды. Владимир тағы Русьті шоқындырады да, мемлекет шіркеу славян тілі мен Византия салтын қабылдайды. Византиялықтар осы арқылы Русьтегі ықпалын көбейтіп, Киевте грек митрополитін тағайындайды. Владимир білім беру, заң мен қайырымдылық салаларын аса дамытып, Десятиналық шіркеу сияқты соборлар бастайды.[8]

Әйелі византиялық Анна өлімінен кейін Владимир Қасиетті Рим империясы билеушілер отбасына үйленді. Оның бұл некеден туған қызы кейін I Казимирдің консорты атанды.[8]

Маңыздылығы мен еске алу

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шығыс православие, византиялық лютеран мен католик шіркеулері 15/28 шілде күнін Әулие Владимир құрметіне арнайды.[14][15]

Украинадағы Владимир құрметіне аталған Владимир қаласын кінәздің өзі негіздеген еді.[16] Ресейдегі Владимир қаласының негізделуін жасаған деп көбіне Владимир Мономах айтылады.

Киев ең ірі шіркеулерінің бірі, Владимир соборы Владимир құрметіне аталған. Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университеті де бұрын Владимир есіміне ие еді. Америка Құрама Штаттарында орналасқан және Ресей империясы негіздеген Әулие Владимир ордені мен Әулие Владимир діни семинариясы да Владимирге арналған.

Киев Русінің тарихы мен осылайша Владимир өмірбаянының Украинаға, не Ресейге тиесілі болғаны кеңестік заманнан бері талқыланады.[17] Бүгінгі күні ол Украинаның да, Беларусьтің де, Ресейдің де тарихы, әрі символы делінеді.

Ескертпелер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ орыс. Владимир Святославич, укр. Володимир Святославич, белар. Уладзімір Святаславіч, еж. сканд. Valdamarr gamli
  2. ↑ Қазақша тағы Бәзіл

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ Александров А. А. Ольгинская топонимика, выбутские сопки и руссы в Псковской земле // Памятники средневековой культуры. Открытия и версии. СПб. — 1994. — P. 22—31.
  2. ↑ Dyba, Yury (2012). "Історично-геогра фічний контекст літописного повідомлення про народження князя Володимира Святославовича: локалізація будятиного села" (in uk). Княжа доба: історія і культура [Era of the Princes: history and culture] (Lviv) 6. ISSN 2221-6294. http://www.inst-ukr.lviv.ua/files/k-doba_6/004-dyba.pdf. Retrieved 2018-01-07.  Мұрағат көшірмесі 9 қазанның 2022 Wayback Machine мұрағатында
  3. ↑ James Liz A Companion to Byzantium — John Wiley & Sons, 2010. — P. 183. — ISBN 978-1-4443-2002-2.
  4. ↑ Feldbrugge Ferdinand J. M. A History of Russian Law: From Ancient Times to the Council Code (Ulozhenie) of Tsar Aleksei Mikhailovich of 1649 — BRILL. — P. 473. — ISBN 978-90-04-35214-8.
  5. ↑ a b Hanak Walter K. The Nature and the Image of Princely Power in Kievan Rus', 980–1054: A Study of Sources — BRILL. — P. 15. — ISBN 978-90-04-26022-1.
  6. ↑ Mary Ellen Hynes, Ed. Peter Mazar Companion to the Calendar: A Guide to the Saints and Mysteries of the Christian Calendar — LiturgyTrainingPublications, 1993. — P. 105.
  7. ↑ Slavic Cultures in the Middle Ages — University of California Press. — P. 77–82. — ISBN 978-0-520-07945-8.
  8. ↑ a b c d e f Vladimir I. Britannica. Тексерілді, 22 желтоқсан 2025.
  9. ↑ a b Martin Janet Medieval Russia, 980–1584 — Cambridge University Press. — P. 1–2. — ISBN 978-0-521-36832-2.
  10. ↑ Vladimir the Great, Encyclopedia of Ukraine
  11. ↑ Saint Vladimir the Baptizer: Wetting cultural appetites for the Gospel Мұрағатталған 18 сәуірдің 2023 жылы., Dr. Alexander Roman, Ukrainian Orthodoxy website
  12. ↑ Ukrainian Catholic Church: part 1., The Free Library
  13. ↑ National geographic, Vol. 167, p. 290, National Geographic Society, 1985
  14. ↑ St. Vladimir. Тексерілді, 13 мамыр 2017.
  15. ↑ День Св. Володимира Великого, християнського правителя  (укр.). Украин лютерандық шіркеуі (28 шілде 2014). Тексерілді, 19 қыркүйек 2018.
  16. ↑ Henryk Paszkiewicz The making of the Russian nation — Greenwood Press, 1977. — P. 77–79.
  17. ↑ A tale of two Vladimirs, The Economist (2015-11-05)
    From one Vladimir to another: Putin unveils huge statue in Moscow, The Guardian (2015-11-05)
    Putin unveils 'provocative' Moscow statue of St Vladimir, BBC News (2016-11-05)
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Владимир_Святославич&oldid=3558894» бетінен алынған