Гаддандар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Гаддандар
gaddan
Gaddang & Ilokano 1904.png
Бүкіл халықтың саны

25 000

Ең көп таралған аймақтар

 Филиппиндер

Тілдері

гаддан тілін

Діні

дәстүрлі анитос культтерін ұстанушылар

ГаддандарФилиппинде тұратын халық, Лусон аралындағы Исабела және Нуюва Виская провинциясында орналасқан. Саны 25 мыңға жуық адам.[1]

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Гаддан қалпақшасы, Гонолулу өнер мұражайы

Олар аустронезия отбасының батыс аустронезия тобының гаддан тілінде (гадданг) сөйлейді.[2]

Діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Гаддандардың екі тобы бар: бұрын бір этникалық қауымдастықтың өкілі болған пұтқа табынушы гаддандар және христиан гаддандары (йогад). Гаддандар мәдени тұрғыдан ерекше, дәстүрлі анитос культтерін ұстанушылар, олар көптеген анито рухтарын санайды.

Кәсібі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Дәстүрлі кәсіптері суармалы егістік (Йогад арасында) және қолмен атқарылатын егіншілік (егіншілік оңтүстікке қарағанда солтүстік Гаддандар арасында маңыздырақ), аң аулау, балық аулау, терімшілік, бамбук пен ротан және олардан жасалған өнімдер саудасы. Негізгі дақылдар құрғақ күріш пен темекі салыстырмалы түрде жақында өсіріледі. Сонымен қатар банан, қант қамысы, көкөніс – бұршақ, қызанақ, асқабақ, баклажан өсіреді. Қолөнері – тоқу, ағаш және металл өңдеу, тоқымашылық, қыш бұйымдар жасау.

Өмір салты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Елді мекендері шағын, шашыраңқы, елді мекеннің орны әр 4-5 жыл сайын өзгеріп отырады, бұл шаруашылық қызметінің ерекшеліктерімен байланысты. Үйлері бамбуктан жасалып, қадаларға орнатылған (жерден биіктігі 3-20 фут). Бір бөлмелі, тікбұрышты, төбесі шөп немесе сабанмен жабылған. Іс жүзінде жиһаз жоқ, төсеніштерде ұйықтайды, киім-кешек, үй ыдыстары, азық-түлік ағаш сандықтарда, себеттерде, құмыраларда сақталады.

Ерлердің дәстүрлі киімі - жамбастарына бекітілген кесінді мата, әйелдерде әдетте ақ жолақтары бар белдемше, мойынға арналған әшекейлер, білезіктер, сырғалар молынан тағылады. Негізгі тағам – күріш, көкөніс, жеміс-жидек, ет сирек тұтынылады, негізінен мереке күндері.[3]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Словари и энциклопеди на Академике https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/384066
  2. Современная энциклопедия Гадданы https://my-dict.ru/dic/sovremennaya-enciklopediya/198926-gaddany/
  3. Әлем халықтарының энциклопедиясы. Гаддандар http://www.etnolog.ru/people.php?id=GADD