Глогув қоршауы
| Глогув қоршауы | |||
 | |||
| Дата |
24 тамызда 1109 жылы | ||
|---|---|---|---|
| Орын | |||
| Нәтиже |
Польша жеңісі | ||
| Қарсыластар | |||
|
| |||
| Қолбасшылары | |||
|
| |||
Глогув қоршауы — 1109 жылғы 24 тамызда Силезиядағы Глогув қаласы маңында Польша корольдігі мен Қасиетті Рим империясы арасында болған шайқас. Бұл оқиға ортағасырлық жылнамашы Галл Анонимнің жазбаларында сипатталған және Польша тарихындағы ең белгілі шайқастардың бірі болып саналады. Польша әскерін кінәз III Болеслав басқарды, ал империялық күштерге король V Генрих қолбасшылық етті. Шайқас поляктардың жеңісімен аяқталды.[1]
Алғышарттар
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Пясттар әулетінің ішінде ұзаққа созылған бақталастықтан кейін, III Болеслав 1107 жылы ақыры өзінің үлкен ағайынды ағасы, герцог Збигневті Польша жерінен қуып шықты. Збигнев Қасиетті Рим империясына қашып барып, король V Генрихтен көмек сұрады. Алайда король ешқандай әрекет жасамады, өйткені ол Венгриядағы ішкі бақталастыққа араласып, кінәз Арпадтар әулетінен шыққан Альмошты өз ағасы, король Кальманға қарсы қолдаумен айналысып жатқан болатын. Осы себепті ол Братиславаға әскери жорық бастаған еді.
Генрих пен Болеслав арасындағы жанжал Польша герцогының король Кальманға адалдығын білдіріп, 1108 жылы Богемия жеріне жорық жасаған кезінде басталды. Польша әскерінің басып кіруі туралы естіген Богемия кінәзі Святополк император армиясынан шығып, өз жерін қорғау үшін кері қайтты. Осылайша король Генрих жалғыз қалып, Венгриядағы әскери науқаннан бас тартуға мәжбүр болды.
Бұл жеңілістен кейін ашуланған Генрих Збигневпен одақ құрып, Болеславтан өзінің ағайынды бауырын бірге билеуші ретінде қайтаруды және Империяға жыл сайын алым төлеуді талап етті. Польша герцогы бұл екі талапты да үзілді-кесілді қабылдамады. Келесі жылы неміс әскері Эрфуртте жиналып, Бубр өзеніндегі Кросно маңында Польша шекарасынан өтті және Варфоломей күнінде нығайтылған Глогув қаласына жақындады (Святополктың әскері қыркүйек айында келді). Алдымен олар қаланың жанында орналасқан поляк гарнизонын талқандады. Осы уақытта Болеслав Накло түбінде помераниялықтармен болған шайқастан кейін шұғыл түрде әскерін бастап жетті.
Қоршау
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Галл Анонимнің хроникасына сәйкес, король Генрих Глогув қаласын қоршауға алып, бірақ оның тұрғындарына бес күнге атысты тоқтатуға рұқсат берді, сол аралықта өз королінен берілуге рұқсат сұрауды өтінді. Айтылуынша, ол қалалықтардан атысты тоқтату кепілі ретінде балаларын кепілге беруді талап етті және Болеславтың жауабы қандай болса да, оларды тірі қайтаруға уәде берді.[2]
Поляк герцогі қаланы беруге ниеттенбеді және Глогувты қорғауды бұйырды. Бес күн өткен соң, король Генрих қаланы атқылауды бастады. Уәдесін бұзып, ол кепілге алынған балаларды қоршау машиналарына байлап қойды, Глогув тұрғындары балаларына оқ атуға батпайды деп үміттенді, сол арқылы поляк бекінісін басып алуды көздеді.[2] Галл Анонимнің айтуынша, оның балаларға көрсеткен қатыгездігі Глогув қорғаныштарының табандылығын арттырды. Император әскерінің бірнеше мықты шабуылдары кері қайтарылды, ал Генрих поляк партизандарының кесірінен үлкен шығынға ұшырады. Көптеген нәтижесіз шайқастардан кейін король қоршауды тоқтатып, оңтүстікке қайтуға мәжбүр болды.
Салдары
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Король Генрихтің науқаны толық сәтсіздікке ұшырады, себебі ол ит даласындағы шайқаста Болеславтың шешуші жеңісімен аяқталды.[3] Кінәз Святополк 21 қыркүйекте Глогув лагерінде қаза тапты. Оның орнына келген Владислав Болеславпен татуласып, Збигнев 1111 жылы Польшаға оралды, бірақ кейін бауыры Болеслав тұтқындап, соқыр етті. Болеслав Империяға қатысты өз позициясын нығайтып, кейінгі жылдары Померания мен Любуш жерінде билігін күшейтті. Тек 1157 жылы император I Фридрих Барбаросса Силез герцогы II Владислав Изгнанникке қолдау көрсетіп, поляк жерлеріне табысты жорық бастады.
Германиямен ғасырлар бойы күрделі қарым-қатынастан кейін Генрихтің табысты қорғанысы мен қатыгездігі дәстүрі поляк ұлтының есте сақтауындағы басты элементке айналды. 1959 жылы Глогув тұрғындары шайқастың 850 жылдығына орай алғашқы ескерткіш тасты орнатты. 1979 жылғы 1 қыркүйекте Германияның Польшаға басқыншылығының 40 жылдығымен қатар шайқастың 870 жылдығына арналған ірі социалистік реализм стиліндегі Глогув балаларына мемориал ашылды.
Глогув шайқасы Варшавадағы Белгісіз сарбаздың құрметіне орнатылған ескерткіште «ГЛОГУВ 1109» деген жазумен белгіленген.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Błażej Śliwiński Czech involvement in King Henry V of Germany's expedition against Poland in September 1109 from the perspective of Polish historiography. CEEOL. Тексерілді, 1 желтоқсан 2020.
- ↑ a b Adam J. Kosto Hostages in the Middle Ages — OUP Oxford. — P. 101–. — ISBN 978-0-19-965170-2. Мұрағат көшірмесі 9 қаңтардың 2024 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Jerzy Topolski An Outline History of Poland — Interpress, 1986. — ISBN 978-83-223-2118-8. Мұрағат көшірмесі 9 қаңтардың 2024 Wayback Machine мұрағатында
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Battle of Głogów Мұрағатталған 11 ақпанның 2010 жылы.