Мазмұнға өту

Грета Тунберг

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Грета Тунберг
швед. Greta Thunberg
Грета Тунберг. Стокгольм (2023)
Грета Тунберг. Стокгольм (2023)
Толық есімі

Грета Тинтин Элеонора Эрнман Тунберг
швед. Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg

Туған күні

3 қаңтар 2003 (2003-01-03) (23 жас)

Туған жері

Стокгольм, Швеция

Азаматтығы

 Швеция

Мамандығы

экологиялық белсенді

Әкесі

Сванте Тунберг

Анасы

Малена Эрнман

Марапаттары мен сыйлықтары

Алтын камера (30 наурыз 2019)

Қолтаңбасы

Қолтаңбасы

Грета Тинтин Элеонора Эрнман Тунберг (швед. Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg [ˈɡrêːta ˈtʉ̂ːnbærj] Файл жайлы ақпарат тыңдау; 3 қаңтар 2003 туған, Стокгольм, Швеция) — Швед экологиялық белсендісі, климаттың өзгеруі салдарынан адамзат үшін сөзсіз туындайтын өмірлік дағдарыс туралы пікірді насихаттау арқылы халықаралық танымалдылық пен мойындауға ие болды.[1] Ол тік сөйлейтін манерасымен және өзінің пікірінше,[2] экологиялық мәселелерді шешу үшін жеткілікті әрекет жасамай отырған саясаткерлерді қатты сынға алуымен танымал.[3]

2018 жылдың тамызында, 15 жаста болған кезде, Тунберг «Климат үшін мектептік ереуіл» деген жазуы бар плакатпен Швеция парламенті жанында наразылық акциясын бастады. Экологиялық мәселелермен күрес бойынша шұғыл әрекеттерге шақырды. Оның бұл әрекеті бүкіл әлемде қолдау тапты және «Болашақ үшін жұмалар» деп аталатын жаппай қозғалысқа ұласты.[4][5][6] Сол жылы Тунберг БҰҰ-ның климаттың өзгеруі жөніндегі конференциясында сөз сөйледі. 2019 жылы әртүрлі қалаларда миллионнан астам адам қатысқан наразылық шаралары өтті.[7] Сол жылы БҰҰ-ның климат саммитінде айтқан «Сіздердің бұған қалай дәттеріңіз барды?!» деген сөзі бұқаралық ақпарат құралдарында және интернетте кеңінен таралды.

Швед белсендісінің тез танымал болып, жаһандық деңгейде ықпалының артуын The Guardian газеті «Грета әсері» деп атады.[8] Өз қызметі үшін Тунберг көптеген марапаттар мен құрметке ие болды. 2019 жылы Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның қатарына қосып, сол жылы «Жыл адамы» деп таныды. Сонымен қатар, ол Forbes журналының нұсқасы бойынша әлемдегі ең ықпалды 100 әйелдің қатарына енді және 2019 және 2020 жылдары екі рет бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы ұсынылды.[9][10]

Жастық шағы

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунберг 2003 жылы 3 қаңтарда Стокгольм[11] қаласында опера әншісі Малена Эрнман мен актер Сванте Тунбергтің отбасында дүниеге келген.[12] Оның әкесі жағынан атасы Олаф Тунберг актер әрі режиссер болған.[13] Гретаның айтуынша, алғаш рет климаттың өзгеруі туралы 8 жасында естіген, бірақ неге ешкім бұл мәселемен айналыспайтынын түсіне алмаған.[14] 11 жасында Тунберг депрессияға түсіп, тамақ ішуден және сөйлесуден бас тартқан. Дәрігерлер оған Аспергер синдромы (аутизм спектрінің жеңіл түрі), обсессивті-компульсивті бұзылыс[15][16][17] және селективті мутизм диагноздарын қойған.[16] Грета Аспергер синдромын өзінің «қабілеті» деп санайды, өйткені әлемді басқалардан өзгеше, «өте қарапайым әрі анық түспен» көреді.[18] Оның ата-анасы бұл синдром Гретаның принципшілдігі мен қатаң ұстанымдарына әсер етті деп есептейді.[16] Гретаның әкесі оның мектепке бармай жүргенін құптамағанымен, қызының пікіріне құрметпен қарап, оның бақытты болуын қалайтынын айтқан.[19] Екі жыл бойы Грета ата-анасын өз өмір салттарын өзгертуге, табиғатқа зиянын азайту үшін көміртек ізі мен қоршаған ортаға кері әсерлерін азайтуға үгіттеген. Нәтижесінде отбасы вегандық өмір салтын ұстанып, әуе көлігін пайдаланудан бас тартқан.[12][20][21] Гретаның айтуынша, экологияға келтірілетін зиян туралы мәліметтер ата-анасына әсер етпеген соң, оларға: «Сендер менің болашағымды ұрлап жатырсыңдар», — деп айтқан.[22] Ұшудан бас тарту анасының опералық мансабын тоқтатуына себеп болды.[23] Гретаның отбасы арасындағы қарым-қатынас туралы «Жүректен шыққан көріністер» («Scener ur hjärtat») атты кітапта кеңінен баяндалған. Бұл кітап 2018 жылы жарық көрген.[24]

Экологиялық белсенділік

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Швеция парламентінің жанында ереуіл

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Грета Тунберг Швеция парламентінің алдында, 2018 жыл тамыз

2018 жылдың мамыр айында Грета Тунберг шведтік Svenska Dagbladet газеті ұйымдастырған климат тақырыбындағы мақала байқауында жеңімпаздардың бірі атанды. Газет оның мақаласын жариялағаннан кейін, онымен экологиялық бағыттағы Fossilfritt Dalsland ұйымының белсендісі Бу Торен байланысқа шықты. Тунберг олардың бірнеше кездесуіне қатысты. Сол кездесулердің бірінде Торен мектеп оқушылары климаттың өзгеруіне қарсы ереуіл ұйымдастыра алатыны туралы ой айтты.[25] Кейінірек Тунбергтің айтуынша, бұл идея Флорида штатындағы мектептегі атыстардан кейін қорыққан америкалық оқушылардың ереуілдерінен шабыт алған.[26] Басқа жастарды да бұл бастамаға қосылуға шақырып көрді, алайда «ешкім қызығушылық танытпаған», сондықтан жалғыз өзі ереуіл жасауға шешім қабылдаған.[12] 2018 жылдың 20 тамызында Тунберг тоғызыншы сыныпқа өткен кезі болатын. Швецияда 9 қыркүйекте өтетін парламент сайлауына дейін мектепке бармауға шешім қабылдады. Бұл оның орман өрттері мен соңғы 262 жылдағы ең ыстық жаздан кейінгі наразылығы еді.[23] Үш апта бойы сабақ кезінде Швеция парламенті ғимаратының алдында отырып, қолында «Skolstrejk för klimatet» («Климат үшін мектептік ереуіл») деген жазуы бар плакат ұстады. Гретаның талабы – Швеция үкіметінің климат мәселесіне нақты жауап беруі болатын.[27][28] Кейін мұғалімдерінің оның пікірін қолдағанын, бірақ кәсіби тұрғыдан мұндай әрекетті құптамағанын айтқан.[23]

Еуропадағы әлеуметтік медианың белсенділігі мен спектакльдері

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунберг ереуілінің алғашқы күніндегі суретін Instagram мен Twitter желілеріне жариялады.[29] Бұл жазбалар интернетте жылдам таралып кетті. Кейіннен оған басқа да белсенділер қосыла бастады.[29] Ереуілдің алғашқы аптасында Швецияның алты ірі газеті Грета туралы жазды, швед және дат теледидарларына сұхбат берді, сондай-ақ екі швед саясаткерімен кездесті.[30] Гретаның әлеуметтік желідегі парақшалары журналистердің назарын аударды, және бір аптадан сәл астам уақыт ішінде оның ереуілі халықаралық деңгейде танымал бола бастады.[29] Грета Тунберг туралы ақпараттың таралуына айтарлықтай ықпал еткен алғашқы адамдардың бірі — швед PR-маманы Ингмар Рентцхог болды. Жақында ғана экобелсенділерге арналған We Don’t Have Time атты онлайн-платформасын құрған еді. Осы платформаның атын пайдалана отырып, 1 миллион доллардан астам қаражат жинаған. Алайда, Тунберг бұл ақшадан ештеңе алмаған, ал оның отбасы кейін Рентцхогтың Гретаның атын олармен келіспестен қолданғанын мәлімдеді. Svenska Dagbladet газетіне берген сұхбатында Сванте Тунберг (Гретаның әкесі) Рентцхогтың өз әрекеттері туралы алдын ала ескертпегеніне өкініш білдіріп, отбасын коммерциялық мақсатта пайдаланғанына ренішін жеткізді.[30][31][32]

Берлиндегі наразылық, 2018 жыл желтоқсан

Кейіннен бұл экологиялық ереуілдер жеке наразылықтан бүкіл Еуропа бойынша жаппай демонстрацияларға ұласты. Бұған Гретаның өзі де себепкер болды — ол бұқара алдында батыл және әсерлі сөз сөйлеулерімен танылды. 2018 жылдың желтоқсан айындағы сайлаудан кейін Тунберг жұма сайын ереуілге шығуын жалғастырды. Ол әлемнің түкпір-түкпіріндегі оқушыларды студенттік ереуілдерге қатысуға шабыттандырды. Нәтижесінде 270-тен астам қалада 20 мыңнан астам студент ереуіл өткізді.[33]

2018 жылы БҰҰ-ның климаттың өзгеруіне арналған конференциясының пленарлық отырысында сөйлеген Грета Тунбергтің сөзі кең таралды.[34] Өз сөзінде қатысушы әлем көшбасшыларын «шынайы шындықты айтуға жеткілікті ересек емес» деп сынға алды.[35] 2019 жылдың алғашқы жартысында Грета Еуропа бойынша әртүрлі студенттік наразылықтарға қатысып, түрлі форумдарға шақырылды.[36] 2019 жылдың қаңтарында Бүкіләлемдік экономикалық форумда сөз сөйледі. 21 ақпанда Тунберг Еуропалық әлеуметтік-экономикалық комитеттің конференциясында баяндама жасады.[37] Наурыз айында Берлинге барып, мыңдаған адамның алдында Бранденбург қақпасының алдында сөз сөйледі.[38] 30 наурызда Грета Германияның «Алтын камера» арнайы сыйлығына ие болды. Марапаттау салтанатында сөйлеген алғысөзінде ол танымал адамдарды климат дағдарысына қарсы күресте өз ықпалдарын пайдалануға шақырды.[39] Бұдан бөлек, Грета әр жұма сайын Швеция парламенті алдында тұрақты түрде наразылық акцияларын өткізуді жалғастырды.[40] Мектепке жиі қатыспағанына қарамастан, орта мектепті жақсы бағалармен аяқтады.[41] 2019 жылдың сәуірінде Страсбургте Еуропарламент өкілдерімен кездесуде қатысушыларды «Брекcитке байланысты үш шұғыл саммит өткізіп, климат пен қоршаған ортаның жойылуына бірде-бір шұғыл саммит өткізбегені үшін» қатты сынға алды. Оның сөзі аяқталғаннан кейін зал ұзақ уақыт қол шапалақтады.[42] Сол айда Грета Ватиканда жалпы қабылдауда Рим папасы Францискпен кездесті. Грета экологияны қолдағаны үшін оған алғыс айтты. Франциск оған: «Құдай сені сақтасын. Істеп жатқан ісіңді жалғастыра бер. Алға бас!» – деп жауап берді.[43][44] 2019 жылдың мамырында Тунберг Арнольд Шварценеггер ұйымдастырған, 2015 жылғы Париж келісімін жүзеге асыруды жеделдетуге арналған конференцияда Аустрия президенті Александр Ван дер Белленмен, БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутеррешпен және Шварценеггердің өзімен кездесті.[45] 2019 жылдың шілдесінде Гретаның Америкаға сапар шегіп, түрлі іс-шараларға қатысатыны белгілі болды.[46]

Америкаға саяхат

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2019 жылдың тамыз айында Грета Тунберг Англияның Плимут қаласынан АҚШ-тың Нью-Йорк қаласына Атлант мұхиты арқылы желкенді яхтамен жолға шықты. Яхта күн панельдерімен және генераторлармен жабдықталған болатын. Алайда кейінірек экипаж мүшелерінің қайтар жолда ұшақпен ұшатыны белгілі болып, бұл қоғамның наразылығын тудырды.[47] Қыркүйек айында Грета АҚШ Конгресінің Өкілдер палатасындағы климат дағдарысы жөніндегі арнайы комитетте сөз сөйледі. Алдын ала дайындалған сөзінің орнына жаһандық жылынуға қатысты сарапшылардың арнайы есебін ұсынды.[48][49] 23 қыркүйекте Тунберг Нью-Йоркте өткен БҰҰ-ның климаттың өзгеруіне арналған саммитіне қатысты.[50][51] Сол күні ЮНИСЕФ ұйымдастырған баспасөз конференциясында Грета басқа балалармен бірге климат дағдарысын шеше алмай жатқан елдерге қарсы ресми шағым түсіретінін мәлімдеді. Олар бұл жағдай балалар құқығын бұзады деп есептейтінін айтты.[52][53]


«Бұл – дұрыс емес. Мен мұнда болмауым керек. Мен мұхиттың ар жағындағы мектебімде отыруым керек еді. Бірақ соған қарамастан, сіздер үміт үшін біз, жастарға, келесіздер. Қалай ғана дәттеріңіз барады! Сіздер менің арманымды, балалық шағымды бос сөздеріңізбен ұрладыңыздар. Ал мен — жолы болған аз адамның бірімін. Адамдар зардап шегіп жатыр. Адамдар өліп жатыр. Тұтас экожүйелер қирап жатыр. Біз жаппай жойылудың бастауында тұрмыз, ал сіздердің айтатындарыңыз – тек ақша мен мәңгілік экономикалық өсім туралы ертегілер. Қалай ғана дәттеріңіз барады!»

Тунбергтің БҰҰ-ның климаттық іс-қимыл саммитінде сөйлеген сөзі, 2019 жыл қыркүйек[54]
Грета Тунберг Монреальдағы наразылық шарасында сөйледі, 2019 жыл қыркүйек

Канадада Грета Тунберг Монреаль, Эдмонтон және Ванкувер қалаларында өткен наразылық акцияларына қатысты.[55][56] 2019 жылдың қыркүйегінде климаттық дағдарысқа қарсы өткен ереуілдерге бүкіл әлем бойынша төрт миллионнан астам адам қатысты.[57] Монреальдағы наразылық шарасына жүздеген мың адам жиналды — бұл қала тарихындағы ең ауқымды шерулердің бірі болды.[58] Бұл шараға Канада премьер-министрі Джастин Трюдо да қатысып, Гретамен жеке сөйлесті. АҚШ-та да Грета бірнеше наразылық шарасына қатысты.[59][60] Сол жылы желтоқсанға дейін Америка құрлығында қалып, БҰҰ-ның климаттың өзгеруіне арналған конференциясына қатысуды жоспарлаған еді. Алғашында конференция Чилидің Сантьяго қаласында өтуі тиіс болған, алайда елдегі наразылықтар салдарынан ол Испанияның астанасы Мадридке ауыстырылды.[61] Қараша айының ортасында Грета Еуропаға қайту үшін қайықпен сапарға шықты.[62][63][64]

Еуропадағы одан әрі белсенділігі

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Желтоқсан айының басында Грета Тунберг Еуропа құрлығына оралып, Мадрид қаласына жол тартты. Мұнда БҰҰ-ның климаттың өзгеруіне арналған конференциясына қатысты. Конференция барысында Грета нақты әрекеттерге көшуге шақырды.[65][66] Оның айтуынша, өткен жылы бүкіл әлемді қамтыған ереуілдер толқыны ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады, өйткені парниктік газдардың шығарылуы әлі де өсіп жатыр.[67][68]

2019 жылдың желтоқсан айының соңында Грета Тунберг BBC Radio арнасының бағдарламасына шақырылып, әлемдегі қазіргі жағдай туралы пікір білдірді.[69] 2020 жылдың 11 қаңтарында Германияның Siemens компаниясын Аустралиядағы қоршаған ортаға айтарлықтай зиян келтіріп жатқан Кармайкл көмір шахтасына жабдық жеткізуді тоқтатуға шақырды. Алайда Siemens бұл жеткізілімдерді жалғастыратынын мәлімдеді. 21 қаңтарда Тунберг Швейцарияның Давос қаласында өткен Дүниежүзілік экономикалық форумда тағы да сөз сөйледі.[70][71][72] 4 наурызда Еуропарламенттің қоршаған орта мәселелері жөніндегі комитетінің кезектен тыс отырысына қатысты.[73] 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан дәстүрлі наразылық акцияларын өткізу қиындады. Осыған байланысты, наурыз айынан бастап ереуілдер интернетте өткізілетін болды.[74] 20 тамызда, өзінің алғашқы мектептік ереуілінің екі жылдығына орай, Тунберг Германия канцлері Ангела Меркельмен басқа белсенділермен бірге кездесті.[75] 2020 жылдың желтоқсан айының басында Жаңа Зеландия үкіметі климаттың өзгеруіне байланысты төтенше жағдай жариялады.[76] Алайда Грета бұл шешімді сынға алды — оның пікірінше, бұл тек символикалық қадам болып табылады және нақты әрі батыл әрекеттермен бекітілмеген.[77] Жауап ретінде Жаңа Зеландия премьер-министрі Джасинда Ардерн елдің климаттық өзгерістердің салдарын жеңілдетуге шын ниетті екенін айтты.[78]

2022 жылдың 25 ақпанында Грета Тунберг Ресейдің Украинаға басып кіруіне қарсы шықты.[79] Бұл әрекетті ашық түрде айыптап, әлеуметтік желілер арқылы өз ұстанымын білдірді. 2023 жылдың маусым айында Грета соғыс салдарынан туындаған экологиялық мәселелерді зерттейтін Халықаралық жұмыс тобының құрамында Украинаға барып, Киевте ел президенті Владимир Зеленскиймен кездесті. Кездесудің басты тақырыбы — Каховка су электр станциясының жойылуынан кейінгі экологиялық зардаптар болды.[80]

2023 жылдың қазан айында Грета Тунберг 7 қазанда Хамастың басып кіруіне жауап ретінде Израильдің Газа секторындағы әскери әрекетіне қарсы шығып, палестиналықтарды қолдады.[81]

2025 жылдың маусым айының басында Грета Тунберг пен басқа 11 белсендімен бірге Madleen кемесі Газа секторына гуманитарлық көмек жеткізуге тырысатын «Бостандық флотилиясы» қозғалысы жіберген Сицилиядан жолға шықты. Кемеде гуманитарлық көмек: балалар тағамы, ұн, күріш, жөргектер, әйелдер гигиенасы, суды тұщытуға арналған жинақтар, медициналық мақсаттағы бұйымдар, балдақтар мен протездеу құралдары болған. Сонымен бірге, Израиль билігі Газа секторының әскери-теңіз блокадасын бұзу әрекетін ХАМАС әрекетіне көмектесу деп санайды, сондықтан 2025 жылдың 9 маусымына қараған түні IDF кеменің жолын кесу операциясын жүргізді. Тунберг: „Бізді халықаралық суларда израильдік оккупация күштері немесе Израильді қолдайтын күштер ұстап алып, ұрлап кетті. Достарымды, отбасымды және жолдастарымды Швеция үкіметіне мені және басқаларды мүмкіндігінше тезірек босату үшін қысым жасауға шақырамын“ деді. Израиль Сыртқы істер министрлігі Мадлинді «селфи яхта», ал белсенділердің мақсатын «өзін-өзі жарнамалау» деп атады және Газаға жіберілетініне уәде етілген «гуманитарлық көмектің бір жүк көлігінің кемінде» екенін айтты.[82][83]

Климаттың өзгеруі туралы пікір

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тунберг адамзаттың жаһандық жылынуға байланысты өмірлік дағдарысқа тап болғанын айтып,[84] бұл мәселені тудырғаны үшін ересек буынды кінәлайды. Ол экологиялық мәселелердің әлемге әсері жөнінде өткір мәлімдемелер жасап, көбіне саяси көшбасшылармен сөйлескен кезде олардың нақты әрекет жасай алмауын ашық түрде сынға алады.[85][86]

Тунбергтің Давостағы Бүкіләлемдік экономикалық форумда сөйлеген сөзі

Грета өзінің ұрпағының болашағы енді қалмауы мүмкін екенін айтып, «ол болашақ аз ғана адамдардың қыруар пайда табуы үшін сатылды» деп мәлімдейді.[87] Тунберг климаттың өзгеруінен зардап шегіп жатқан дамушы елдердегі жас белсенділерге қолдау білдіреді. 2019 жылғы желтоқсанда Мадридте сөйлеген сөзінде: «Біз болашағымыз туралы айтып жатырмыз, ал олар қазіргісі жайлы» деді.[88] Халықаралық форумдарда сөз сөйлеген кезде, жаһандық шығарындыларды азайту бойынша маңызды шаралардың қабылданбай жатқанын атап өтеді.[89][90][91] Оның айтуынша, саясаткерлер ғалымдардың пікіріне құлақ асып, қажетті шешімдер қабылдауы тиіс, ал өзі сол ғалымдардың үнін жеткізуге тырысады.[90][92] 2019 жылдың ақпанында ЕО-ның 2030 жылға дейінгі шығарындыларды 40% азайту жоспары жеткіліксіз екенін айтып, нақты мақсат — 80% қысқарту болуы керек деді.[93][94]

Қоғамдық резонанс және әсер ету

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Өнімділікті бағалау

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунбергке деген көзқарас әлемде сын мен мазақтан бастап, құрмет пен таңданысқа дейін жетеді.[15] 2019 жылғы ақпанда 224 ғалым оның және басқа оқушылардың әрекеттерінен шабыт алғандарын айтып, қолдау хатына қол қойды.[95] 2018 жылғы желтоқсанда және 2019 жылғы мамырда Грета БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутеррешпен кездесті. Ол былай деді: «Менің буыным климаттың өзгеруіне қатысты маңызды мәселеге тиісті деңгейде жауап бере алмады. Жастар бұны сезінеді. Олардың ашулы болуы таңғаларлық емес».[96][97][98] АҚШ-та 2020 жылғы президенттік сайлауға қатысқан Камала Харрис, Бето О’Рурк және Берни Сандерс 2019 жылы Тунбергтің бір сөзінен кейін оған қолдау білдірді.[99] Германия канцлері Ангела Меркель Тунберг сияқты жас белсенділер үкіметтерді климаттың өзгеруіне байланысты мәселелерге жылдам әрекет етуге мәжбүрлегенін атап өтті. Алайда барлығы оның әрекетін оң қабылдамады.[100] Аустралия премьер-министрі Скотт Моррисон Тунберг елінің балаларында «артық уайым» туғызып жатыр деп мәлімдеді.[101][102] Ресей президенті Владимир Путин, МЭЕҰ ұйымы[103] және АҚШ-тың бұрынғы президенті Дональд Трампта швед экобелсендісін сынға алды. Сол жылдың қазанында Путин Тунбергті «мейірімді әрі өте шынайы қыз» деп атап, оның артында өзге мүдделерді алға тартқысы келетін адамдар болуы мүмкін екенін меңзеді. Сондай-ақ оны «ақпараты аз» деп сипаттады.[104][105] Желтоқсанда Дональд Трамп Time журналы Тунбергті «Жыл адамы» деп атағаннан кейін оған теріс пікір білдірді.[106]

Адамдардың сізді мазақтап, сырт келбетіңізді немесе мінезіңізді талқылаудан басқа айтары қалмағаны — өте күлкілі жағдай, өйткені бұл олардың уәждерінің жоқ екенін немесе айтатын ештеңелері қалмағанын білдіреді.
— Грета Тунберг желідегі сын туралы[107]

Гретаның қоғамдық қызметінің артында лоббистер мен белгілі бір мүдделі топтар тұруы мүмкін деген пікір бар. Олар оны өз мақсаттары үшін пайдаланады деген болжамдар айтылған.[108][109][110] 2019 жылғы 10 қазанда ВЦИОМ Ресей тұрғындарының Грета Тунбергке деген көзқарасына қатысты сауалнама жүргізді. Сауалнамаға қатысқан кәмелет жасындағы азаматтардың 37%-ы оның есімін естіген. Олардың ішінде 40%-ы оның қызметіне «көбіне оң», 27%-ы «көбіне теріс», 31%-ы «бейтарап» көзқарас білдірген.[111]

Британ журналисі Джо Сандлер Кларктің пікірінше, мектеп оқушыларының климат үшін ұйымдастырған ереуілдері Тунбергтің бастамасымен жұрт назарын аударғаннан кейін, климаттың өзгеруін жоққа шығаратын адамдар оны қаралауға тырысты.[112] The Guardian атты солшыл-либералды басылымның шолушысы Адитья Чакрабортти олардың сыны көбінесе «жеке басына бағытталған арандатушы және лас шабуылдар» түрінде болғанын атап өтеді.[113] Швецияда Грета Тунбергтің қызметі кейбір оңшыл саясаткерлер мен публицистер тарапынан сынға ұшырады. Финляндияның Hufvudstadsbladet газетіндегі журналист Изобель Хэдли-Кампцтың пікірінше, саясаткерлерді ашуландыратыны — Тунбергтің өз жұмысын олардан да жақсы атқарып жүргені.[114]

Дели полициясы фермерлердің наразылық акцияларын қолдауға арналған нұсқаулықты жариялағаны үшін Грета Тунбергке қатысты іс қозғады.[115]

2023 жылдың наурыз айында Хельсинки университеті Грета Тунбергке теология факультетінің құрметті докторы атағын берді.[116]

2023 жылдың қазан айында Израиль мен Палестина арасындағы қақтығыс ушыға бастаған сәттен бастап, Грета Тунбергтің ұстанған саяси көзқарасы сынға ұшырады.[117] Өз мәлімдемелері мен әлеуметтік желілердегі жазбаларында палестиналық тараптағы құрбандарды қорғап сөйлегенімен, 7 қазан күні ХАМАС жасаған шабуыл кезінде көптеген израильдіктердің өлтірілуі мен кепілге алынуына қатысты ешқандай пікір білдірмеді. Сонымен қатар, Instagram мен X (бұрынғы Twitter) желілеріндегі жазбаларының бірі де қоғамда үлкен дау туғызды. Бұл жазбада оның қолында ойыншық сегізаяқтылар бар сурет болған. Бұл кейбіреулер тарапынан нацистік террор кезіндегі еврей спруты бейнесіне — яғни, әлемді қармап алған «еврейдік спрут» туралы антисемиттік клишеге сілтеме ретінде қабылданды. Осы сыннан кейін Тунберг суреттен сегізаяқтылар қиып алып тастап, түсініктеме берді: «Аутизм спектріндегі адамдар сегізаяқты бейнесін эмоцияны білдіру үшін қолданады, мен оның басқа символдық мағынасы бар екенін білмедім», — деп жазды ол.[118][119] Бірнеше күннен кейін Швециядағы бір шеруде Тунбергтің «Біз сионизмді жоямыз» деген ұранды басқа қатысушылармен бірге айтқаны туралы ақпарат тарады. 2023 жылдың 11 қарашасында, Стокгольмде өткен 70 мың адам қатысқан экологияны қорғауға арналған митингте Тунберг Газада оқ атуды тоқтатуға шақырды. Бұл мәлімдеме кейбір қатысушылардың наразылығын туғызып, олардың бірі трибунаға шығып, экологиялық митингті саясиландыруға қарсы екенін білдірді. Кейінірек «Болашақ үшін жұмалар» қозғалысының бірнеше ұлттық бөлімшесі Швециядағы бөлімшеден және Тунбергтің өзінен бас тартатынын мәлімдеді. Олар: «Ол бізді ұсынбайды», — деп мәлімдеді.[120][121]

«Грета әсері»

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунберг көптеген замандастарын наразылық білдіру әрекетін бастауға шабыттандырды, бұл құбылыс «Грета әсері» деп аталды.[122] Түрлі көзқарастағы саясаткерлер де климаттың өзгеруі мәселесін шешудің қажеттігін мойындады. Ұлыбританияның қоршаған ортаны қорғау министрі Майкл Гоув: «Мен сізді тыңдағанда зор құрмет, сондай-ақ жауапкершілік пен кінә сезімін бастан кешірдім. Мен сіздің ата-анаңыздың ұрпағынанмын және біз экологиялық дағдарыстың алдын алу үшін жеткілікті шара қолданбағанымызды мойындаймын», — деді. 2008 жылы климаттың өзгеруі туралы заңды басқарған британдық саясаткер Эд Милибэнд: «Сіз бізді ояттыңыз. Біз сізге алғыс айтамыз. Ереуілге шыққан барлық жастар қоғамымызға айна ұстап берді», — деді.[123] 2019 жылғы ақпанда Еуропалық комиссияның сол кездегі төрағасы Жан-Клод Юнкер: «2021 жылдан 2027 жылға дейінгі қаржы кезеңінде ЕО бюджетіндегі әр төртінші еуро климаттың өзгеру салдарын азайту шараларына жұмсалатын болады», — деп мәлімдеді. Климатқа әсер ету мәселелері 2019 жылғы мамырда өткен Еуропалық парламент сайлауында да маңызды рөл атқарды.[124][125]

Женевадағы наразылық, 2019 жыл қыркүйек

2019 жылғы маусымда Ұлыбританияда жүргізілген сауалнама қоғамның қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылығы рекордтық деңгейге жеткенін көрсетті.[126] Бұған Грета Тунбергтің белсенділігі де әсер еткен. 2019 жылғы тамызда климаттық дағдарыс туралы балалар кітаптарының сатылымы өткен жылмен салыстырғанда екі есеге артты. Баспагерлер бұл құбылысты «Грета әсерімен» байланыстырды.[127]

Flight Shame

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунберг экологиялық себептерге байланысты әуе көлігін пайдалануға қарсы қозғалысқа қатысушы болып табылады және балама ретінде пойызбен жүруді ұсынады.[128] Кейін бұл қозғалыс Flight Shame деп аталды.[129][130] Би-Би-Си деректеріне сәйкес, 2019 жылы Швеция ішінде ұшақ пайдалану 4%-ға қысқарған.[131][132] 2019 жылғы маусымда Швецияның теміржол тасымалдаушысы SJ AB ел ішінде пойызбен жүретін шведтер саны өткен жылмен салыстырғанда 8%-ға артқанын хабарлады. Бұл қоғамның әуе көлігінің атмосфераға әсеріне қатысты алаңдаушылығының артып келе жатқанын көрсетеді.[133]

Жеке өмірі

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ауруы

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

11 жасында оған Аспергер синдромы диагнозы қойылды.[134]

Танымал мәдениетте

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Грета Тунбергтің өмірі туралы «Грета және алыптар» атты кітап жарық көрді.[135] 2019 жылы америкалық суретші Элизабет Пейтон Гретаның портретін салды.[136] Сонымен қатар, Англияның Бристоль қаласындағы фрескада бейнеленді.[137] 2019 жылғы мамырда Тунберг Time журналының мұқабасына шықты, онда «үлгі тұтар тұлға»[107] және «келесі буын көшбасшыларының бірі» ретінде сипатталды.[138] Сол жылдың қыркүйегінде британдық Vogue журналының мұқабасына да шықты.[139]

2019 жылдың көктемінде Vice журналы швед экоактивисі мен оның өткізген наразылықтары туралы Әлемді қайта Грета қылайық атты деректі фильм шығарды.[140][141] 2020 жылы Hulu платформасында «Мен — Грета» атты тағы бір деректі фильм жарық көрді.[142][143] 2020 жылғы 29 қаңтарда Грета Тунберг өз есімін, «Болашақ үшін жұмалары» атты наразылық қозғалысының атауын және «Климат үшін мектеп ереуілі» деген ұранды тауарлық белгі ретінде тіркеуге өтініш бергенін жариялады. Ол тауарлық таңбаларына қызықпайтынын айтқанымен, «мұны жасау қажет» екенін, себебі оның аты мен қозғалыс атауы жиі рұқсатсыз коммерциялық мақсатта қолданылатынын мәлімдеді.[144][145] Сол жылдың ақпанында BBC Грета Тунберг пен оның қызметі туралы телесериал түсіретінін хабарлады.[146] Мамыр айында Тунберг Pearl Jam атты америкалық рок-тобының бейнебаянында көрінді.[147] 2021 жылғы наурызда Винчестер университеті аумағында Грета Тунбергтің шынайы өлшемдегі мүсіні орнатылды.[148]

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ It's an existential crisis. Listen to scientists  (ағыл.). BBC News (23 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 тамыз 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  2. ↑ Как замкнутая школьница возглавила мировой молодежный протест Главное из текста Time про Грету Тунберг — девочку, из-за которой поссорился весь мир. Meduza (12 желтоқсан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 желтоқсан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 12 желтоқсан 2019.
  3. ↑ Nordstrom, Louise The Swedish teen holding world leaders accountable for climate change  (ағыл.). France 24 (25 January 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қыркүйек 2019.
  4. ↑ Кто такая 16-летняя Грета Тунберг и за что её номинировали на Нобелевскую премию. Популярная механика (8 қаңтар 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 маусым 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 маусым 2019.
  5. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: ‘Some people can let things go. I can’t’. The Guardian (11 наурыз 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 наурыз 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 наурыз 2019.
  6. ↑ Cohen, Ilana Youth Demand Climate Action in Global School Strike  (ағыл.) (19 March 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  7. ↑ Haynes, Suyin Students From 1,600 Cities Just Walked Out of School to Protest Climate Change. It Could Be Greta Thunberg's Biggest Strike Yet  (ағыл.). Time (24 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 шілде 2019.
  8. ↑ Watts, Jonathan The Greta Thunberg effect: at last, MPs focus on climate change  (ағыл.). The Guardian (23 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 тамыз 2019.
  9. ↑ World's Most Powerful Women  (ағыл.). Forbes. Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қыркүйек 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 11 шілде 2020.
  10. ↑ Solsvik, Terje Climate activist Thunberg heads growing field of Nobel Peace Prize candidates. Reuters (26 ақпан 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 наурыз 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  11. ↑ Lobbe, Anne-Marie À 15 ans, elle remet les dirigeants mondiaux à leur place!  (фран.). Sympatico (13 желтоқсан 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 наурыз 2019.
  12. ↑ a b c School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement  (ағыл.). Democracy Now (11 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 20 шілде 2019.
  13. ↑ Santiago, Ellyn Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know  (ағыл.) (14 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 ақпан 2019.(қолжетпейтін сілтеме)
  14. ↑ School strike for climate - save the world by changing the rules YouTube сайтында
  15. ↑ a b Грета Тунберг на полу в поезде: что всех удивило?. BBC (16 желтоқсан 2019).(қолжетпейтін сілтеме)
  16. ↑ a b c Шведченко, Саша «Я хочу, чтобы вы запаниковали». Как Грета Тунберг прогуляла школу и стала главным экоактивистом мира.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 11 шілде 2020.
  17. ↑ Montford, Andrew What’s behind climate change activist Greta Thunberg’s remarkable rise to fame?  (ағыл.) (13 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 25 маусым 2019.
  18. ↑ Hook, Leslie Greta Thunberg: ‘All my life I’ve been the invisible girl’  (ағыл.). Financial Times (22 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 25 маусым 2019.
  19. ↑ Crouch, David The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis  (ағыл.). The Guardian (1 September 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қаңтар 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 28 мамыр 2019.
  20. ↑ Climate crusading schoolgirl Greta Thunberg pleads next generation's case  (ағыл.). The Straits Times (5 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 желтоқсан 2018.
  21. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't'  (ағыл.). The Guardian (11 March 2019). — «Her parents were the guinea pigs. She discovered she had remarkable powers of persuasion, and her mother gave up flying, which had a severe impact on her career. Her father became a vegetarian.»  Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 наурыз 2019.
  22. ↑ Chiorando, Maria Environmentalist Greta Thunberg Made Her Parents Feel Guilty For Eating Meat And Dairy  (ағыл.) (29 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 қыркүйек 2019.
  23. ↑ a b c Crouch, David The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis  (ағыл.). The Guardian (1 September 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қаңтар 2019.
  24. ↑ Lambeck, Petra 'Scenes From the Heart': Backstory of 16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg  (ағыл.). The Wire (6 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 шілде 2019.
  25. ↑ Lindeque, Brent Greta Thunberg: School strike for climate and to save the world!  (ағыл.). Good Things Guy (5 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 маусым 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 20 шілде 2019.
  26. ↑ Lennox, Stacey #2 Who Is Greta Thunberg And Why You And Dianne Feinstein Should Care  (ағыл.). The Resurgent (23 February 2019).(қолжетпейтін сілтеме)
  27. ↑ Gessen, Masha The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics  (ағыл.). The New Yorker (2 October 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қаңтар 2019.
  28. ↑ Time Person Of The Year Is Greta Thunberg  (ағыл.). Tech Warrant (12 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 желтоқсан 2019.
  29. ↑ a b c Tait, Amelia Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet. Wired (6 маусым 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 тамыз 2019.
  30. ↑ a b Виноградова, Анна Обвинения жертвы: кто на самом деле украл детство Греты Тунберг. Газета.Ru (25 қыркүйек 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қыркүйек 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  31. ↑ Start-up used teen climate activist to raise millions: Swedish paper  (ағыл.). The Local (9 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 шілде 2019.
  32. ↑ Thunberg, Greta Recently I've seen many rumors…  (ағыл.) (9 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 ақпан 2019.
  33. ↑ Carrington, Damian 'Our leaders are like children', school strike founder tells climate summit  (ағыл.). The Guardian (4 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қаңтар 2019.
  34. ↑ Greta Thunberg: Are We Running Out Of Time To Save Our Planet?  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  35. ↑ Teen tells climate negotiators they aren't mature enough  (ағыл.). CNN (17 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 желтоқсан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  36. ↑ Baschuk, Bryce Trump to attend Davos as impeachment and Iran concerns loom  (ағыл.) (14 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  37. ↑ Roth, Clare Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate. Reuters (21 ақпан 2019).(қолжетпейтін сілтеме)
  38. ↑ Greta Thunberg joins German students for climate protest in Berlin  (ағыл.). Clean Energy Wire (29 March 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 маусым 2019.
  39. ↑ Gilliver, Liam Greta Thunberg Calls Out Celebrities To Face Climate Crisis In Powerful Speech  (ағыл.). www.plantbasednews.org (4 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 маусым 2019.
  40. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't'  (ағыл.). The Guardian (11 March 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 наурыз 2019.
  41. ↑ Bershidsky, Leonid Bloomberg - Greta Thunberg’s Other Lesson Is About School  (ағыл.). Bloomberg (18 June 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 ақпан 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  42. ↑ Rankin, Jennifer Forget Brexit and focus on climate change, Greta Thunberg tells EU  (ағыл.). The Guardian (16 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 сәуір 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 маусым 2019.
  43. ↑ Димитриади, Марика Франциск: «Грета, не сдавайся». Euronews (18 сәуір 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 қазан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 9 қазан 2019.
  44. ↑ die Alcolea, Rosa Pope Thanks and Encourages Greta Thunberg in Her Commitment to Defend the Environment  (ағыл.) (17 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  45. ↑ Bairstow, Jonny Greta Thunberg and Arnie team up to terminate climate change  (ағыл.). Energy Live News (29 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 8 маусым 2019.
  46. ↑ Haynes, Suyin Climate Activist Greta Thunberg to Set Sail for the Americas  (ағыл.). Time (29 July 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қазан 2019.
  47. ↑ Greta Thunberg's yacht due in New York on Tuesday  (ағыл.). France 24 (26 August 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 қыркүйек 2019.
  48. ↑ Тунберг призывает Конгресс США: «Послушайте ученых» (19 қыркүйек 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 шілде 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  49. ↑ Thunberg, Greta Voices Leading the Next Generation on the Global Climate Crisis  (ағыл.). United States House of Representatives (18 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қыркүйек 2019.
  50. ↑ Watts, Jonathan Greta Thunberg sets sail for New York on zero-carbon yacht  (ағыл.). The Guardian (14 August 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 қыркүйек 2019.
  51. ↑ Picheta, Rob Greta Thunberg reaches New York after 15-day yacht journey  (ағыл.) (29 August 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 тамыз 2019.
  52. ↑ (2019-09-23). 16 children, including Greta Thunberg, file landmark complaint to the United Nations Committee on the Rights of the Child. Пресс-релиз.
  53. ↑ Countries violate rights over climate change, argue youth activists in landmark UN complaint  (ағыл.) (24 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 қыркүйек 2019.
  54. ↑ Transcript: Greta Thunberg's Speech at the U.N. Climate Action Summit  (ағыл.) (23 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 қазан 2019.
  55. ↑ Greta Thunberg "incredibly honoured" to receive key to city of Montreal  (ағыл.) (28 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 қыркүйек 2019.
  56. ↑ Свыше 10 тыс. человек посетили акцию Греты Тунберг в Ванкувере  (орыс.) (26 октября 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 шілде 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  57. ↑ How big was the global climate strike? 4 million people, activists estimate.  (ағыл.). Vox (22 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 қыркүйек 2019.
  58. ↑ Laframboise, Kalina 'We will not be bystanders': Greta Thunberg tells hundreds of thousands at Montreal climate march  (ағыл.). Global News (27 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 қыркүйек 2019.
  59. ↑ Greta Thunberg took a Tesla to Iowa. Here's what she had to say.  (ағыл.). Iowa City Press-Citizen (26 November 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 маусым 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  60. ↑ Georgiou, Aristos Greta Thunberg says Friday climate strike will go on for "as long as it takes" to stir world leaders into action  (ағыл.). Newsweek (12 October 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 қараша 2019.
  61. ↑ Chile cancels global climate summit amid unrest  (ағыл.). BBC News (30 October 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қазан 2019.
  62. ↑ Sengupta, Somini Greta Thunberg Sets Sail, Again, After Climate Talks Relocate  (ағыл.). The New York Times (12 November 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 қараша 2019.
  63. ↑ Australian sailing couple and their son come to Greta Thunberg's rescue  (ағыл.). ABC News (13 November 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 қараша 2019.
  64. ↑ Holden, Emily Greta Thunberg leaves US with simple climate crisis message: vote  (ағыл.). The Guardian (12 November 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 қараша 2019.
  65. ↑ Greta Thunberg to sail into Lisbon on Tuesday  (ағыл.). The Portugal News (2 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 желтоқсан 2019.
  66. ↑ Corkery, Claire Greta Thunberg to arrive in Madrid in time for climate summit  (ағыл.) (3 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 желтоқсан 2019.
  67. ↑ Harvey, Fiona Greta Thunberg says school strikes have achieved nothing. The Guardian (6 желтоқсан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 желтоқсан 2019.
  68. ↑ Kaminski, Isabella 'We have achieved nothing': Greta Thunberg urges 'concrete action' during Madrid climate conference. The Independent (7 желтоқсан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 желтоқсан 2019.
  69. ↑ Readfearn, Graham Adani coalmine: Siemens CEO has 'empathy' for environment but refuses to quit contract  (ағыл.). The Guardian (13 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  70. ↑ Sengupta, Somini Greta Thunberg's Message at Davos Forum: 'Our House Is Still on Fire'  (ағыл.). The New York Times (21 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  71. ↑ Elliott, Larry Greta Thunberg tells leaders at Davos to heed global heating science  (ағыл.). The Guardian (21 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  72. ↑ Thunberg at TIME Panel: 'Pretty Much Nothing Has Been Done' on Climate  (ағыл.). Time. Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  73. ↑ Greta Thunberg to MEPs: “we will not allow you to surrender our future”  (ағыл.). European Parliament (4 March 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 наурыз 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  74. ↑ Lawal, Shola Coronavirus Halts Street Protests, but Climate Activists Have a Plan  (ағыл.). The New York Times (19 March 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 тамыз 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 9 сәуір 2021.
  75. ↑ Tidey, Alice Watch: Greta Thunberg calls for climate leaders after Merkel meeting  (ағыл.) (20 August 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 тамыз 2020. Тексерілді, 9 сәуір 2021.
  76. ↑ Новая Зеландия объявила чрезвычайную ситуацию из-за изменения климата. Интерфакс (2 желтоқсан 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 сәуір 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 9 сәуір 2021.
  77. ↑ 'Nothing unique': Greta Thunberg hits out at NZ over climate emergency  (ағыл.). Newstalk ZB (14 December 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 желтоқсан 2020. Тексерілді, 14 желтоқсан 2020.
  78. ↑ Eloise Gibson Ardern and Thunberg in spat over climate emergency declaration  (ағыл.) (14 December 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 желтоқсан 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 9 сәуір 2021.
  79. ↑ Грета Тунберг провела пикет у российского посольства в Швеции  (орыс.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 мамыр 2022.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 мамыр 2022.
  80. ↑ Экоактивистка Грета Тунберг в Киеве встретилась с Владимиром Зеленским Мұрағатталған 30 маусымның 2023 жылы., «Голос Америки, 30.06.2023
  81. ↑ Грета Тунберг высказалась в поддержку Палестины и сектора Газа  (орыс.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қазан 2023. Тексерілді, 23 қазан 2023.
  82. ↑ Команда судна с Гретой Тунберг заявила о высадке израильских сил на борт  (орыс.). РБК (9 июня 2025). Тексерілді, 9 маусым 2025.
  83. ↑ Израиль расценил попытку судна с Тунберг попасть в Газу как помощь ХАМАС  (орыс.). РБК (9 июня 2025). Тексерілді, 9 маусым 2025.
  84. ↑ Oroschakoff, Kalina Climate icon Greta Thunberg finds that political change is 'complicated'. Politico (16 сәуір 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 тамыз 2019.
  85. ↑ Hertsgaard, Mark The Climate Kids Are Coming  (ағыл.). The Nation (28 January 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 ақпан 2019.
  86. ↑ Germanos, Andrea 'This Is Our Darkest Hour': With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet  (ағыл.). Common Dreams (31 October 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 қараша 2018.
  87. ↑ Thunberg, Greta 'You did not act in time': Greta Thunberg's full speech to MPs  (ағыл.). The Guardian (23 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 тамыз 2019.
  88. ↑ Too much of a Greta thing? Activist urges focus on others  (ағыл.). Associated Press (9 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 ақпан 2020.
  89. ↑ I want you to panic: 16-year-old issues climate warning at Davos YouTube сайтында
  90. ↑ a b Thunberg, Greta 'Our house is on fire': Greta Thunberg, 16, urges leaders to act on climate  (ағыл.). The Guardian (25 January 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 шілде 2019.
  91. ↑ Caldwell, Christopher Opinion | The Problem With Greta Thunberg's Climate Activism  (ағыл.). NYTimes (2 August 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 тамыз 2019.
  92. ↑ 'It's an existential crisis. Listen to scientists'  (ағыл.). BBC News. Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 тамыз 2019.
  93. ↑ Carmichael, Lachlan Climate activist Thunberg urges EU to double carbon reduction targets  (ағыл.). Yahoo! News (22 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 ақпан 2019.
  94. ↑ Rankin, Jennifer Greta Thunberg tells EU: your climate targets need doubling  (ағыл.). The Guardian (21 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 қыркүйек 2019.
  95. ↑ School climate strike children's brave stand has our support  (ағыл.). The Guardian (13 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 тамыз 2019.
  96. ↑ Guterres, António The climate strikers should inspire us all to act at the next UN summit  (ағыл.). The Guardian (15 March 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 наурыз 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 23 мамыр 2019.
  97. ↑ We Don’t Have Time Речь Греты Тунберг Генеральному секретарю ООН Антониу Гутерреш  (ағыл.). Medium (21 December 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 шілде 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 29 шілде 2020.
  98. ↑ Забродина, Екатерина Грета и Терминатор: Участники конференции ООН в Катовице пытаются договориться о климатических правилах. Российская газета (4 желтоқсан 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 ақпан 2019.(қолжетпейтін сілтеме)
  99. ↑ Bonn, Tess Climate change activist: Thunberg 'being the face of this issue terrifies so many people'  (ағыл.). The Hill (24 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 сәуір 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  100. ↑ Merkel says Greta Thunberg 'drove us' to move on climate change  (ағыл.). France 24 (19 July 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  101. ↑ Crowe, David Morrison warns against 'needless anxiety' after Thunberg climate speech  (ағыл.). The Sydney Morning Herald (25 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қазан 2019.
  102. ↑ Moody, Oliver World's leaders turn on Greta Thunberg after legal move over carbon emissions  (ағыл.). The Times (26 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 қазан 2019.
  103. ↑ Climate campaigners 'greatest threat' to oil sector: OPEC. Agence France-Presse (2 шілде 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме)
  104. ↑ Snuggs, Tania Putin: I'm not excited by 'poorly informed' Greta Thunberg  (ағыл.). Sky News (3 October 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қазан 2019.
  105. ↑ Путин раскритиковал выступление Греты Тунберг в ООН. Lenta.ru (2 қазан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 маусым 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  106. ↑ Leskin, Paige Teenage activist Greta Thunberg changes her Twitter bio to clap back at Trump's tweet calling her Person of the Year honor 'ridiculous'  (ағыл.). Buisness Insider (12 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 шілде 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  107. ↑ a b Haynes, Suyin 'Now I Am Speaking to the Whole World.' How Teen Climate Activist Greta Thunberg Got Everyone to Listen  (ағыл.). Time (16 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 шілде 2019.
  108. ↑ Влиятельная и «зелёная»: почему всех так взбудоражила речь экоактивистки Греты Тунберг в ООН. Esquire (24 қыркүйек 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 желтоқсан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 26 қыркүйек 2019.
  109. ↑ Речь Греты Тунберг всколыхнула интернет. Но не совсем так, как ей хотелось бы. BBC (24 қыркүйек 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 қазан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 26 қыркүйек 2019.
  110. ↑ Alexandre, Laurent Laurent Alexandre: «Greta Thunberg est instrumentalisée par des militants extrémistes»  (фран.). Le Figaro (19 наурыз 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 қыркүйек 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 26 қыркүйек 2019.
  111. ↑ Грета Тунберг: борец за будущее планеты или марионетка в чужих руках?. ВЦИОМ (16 қазан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 қазан 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 16 қазан 2019.
  112. ↑ Sandler Clarke, Joe The Climate Change Deniers Trying to Discredit Greta Thunberg. Vice (7 ақпан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 наурыз 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 14 мамыр 2019.
  113. ↑ Chakrabortty, Aditya The hounding of Greta Thunberg is proof that the right has run out of ideas  (ағыл.). The Guardian (1 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 4 мамыр 2019.
  114. ↑ Hakala, Heidi Svartmålandet av Greta Thunberg: "Kritikerna skjuter budbäraren". Hufvudstadsbladet (25 сәуір 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 сәуір 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 25 сәуір 2019.
  115. ↑ TNN / Updated: Feb 4, 2021, 20:53 Ist Greta Thunberg farmers tool kit: Greta Thunberg tweets, deletes and then updates farm protest 'toolkit' | India News - Times of India  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 сәуір 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 22 сәуір 2021.
  116. ↑ Грете Тунберг присвоили звание почетного доктора теологии. Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 наурыз 2023. Тексерілді, 22 наурыз 2023.
  117. ↑ Психбольная или правдоруб? Почему уже не девочка Грета Тунберг разругалась с половиной мира - RuNews24.ru - 09.01.2025
  118. ↑ Roth, Clare Thunberg gets backlash for pro-Palestinian post  (ағыл.) (21 October 2023). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 мамыр 2024. Тексерілді, 26 мамыр 2024.
  119. ↑ Greta Thunberg's Pro-Palestine post sparks controversy over alleged anti-semitic symbol  (ағыл.) (23 October 2023). Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 мамыр 2024. Тексерілді, 26 мамыр 2024.
  120. ↑ Ducros, Emmanuelle Greta et la Palestine, «l’en-vert» du décor  (фран.) (29 Қараша 2023).
  121. ↑ Mishra, Stuti German branch of 'Fridays for Future' distances itself from Greta Thunberg over Israel remarks  (ағыл.) (14 November 2023). Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 мамыр 2024. Тексерілді, 26 мамыр 2024.
  122. ↑ Nevett, Joshua The Greta effect? Meet the schoolgirl climate warriors  (ағыл.). BBC News (3 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 шілде 2019.
  123. ↑ Roth, Clare Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate  (ағыл.). Reuters (21 February 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 25 маусым 2019.
  124. ↑ Huggler, Justin The Greta effect? Climate takes centre stage in European elections  (ағыл.). The Daily Telegraph (19 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 27 мамыр 2019.
  125. ↑ Henley, Jon Five things we have learned from election results across Europe  (ағыл.). The Guardian (27 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 шілде 2019.
  126. ↑ Todd, Matthew Extinction Rebellion's tactics are working. It has pierced the bubble of denial  (ағыл.). The Guardian (10 June 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 шілде 2019.
  127. ↑ Ferguson, Donna 'Greta effect' leads to boom in children's environmental books  (ағыл.). The Guardian (11 August 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 тамыз 2019.
  128. ↑ How Greta Thunberg and 'flygskam' are forcing aviation industry to act on climate change  (ағыл.) (9 June 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  129. ↑ Henley, Jon #stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame'  (ағыл.). The Guardian (4 June 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 шілде 2019.
  130. ↑ Orange, Richard Greta Thunberg's train journey through Europe highlights no-fly movement  (ағыл.). The Guardian (26 April 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 шілде 2019.
  131. ↑ Timperley, Jocelyn Why 'flight shame' is making people swap planes for trains  (ағыл.). BBC Future (10 September 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  132. ↑ Ferguson, John Sweden's Flight Shame Is Having A Turbulent Effect On P...  (ағыл.) (13 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 қаңтар 2020.(қолжетпейтін сілтеме)
  133. ↑ Henley, Jon #stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame'  (ағыл.). The Guardian (4 June 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 шілде 2019.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  134. ↑ Чем известна Грета Тунберг (9 маусым 2025).
  135. ↑ На Украине выпустили книгу, вдохновленнием которой послужила историей Греты Тунберг (28 желтоқсан 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 шілде 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  136. ↑ Grozdanic, Sanja 5 popular artistic depictions of Greta Thunberg  (ағыл.) (16 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 наурыз 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  137. ↑ Huge Greta Thunberg mural painted on Bristol wall  (ағыл.). BBC News (31 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 тамыз 2019.
  138. ↑ Gilliver, Liam Greta Thunberg on the Cover of TIME: 'Now I Am Speaking to the Whole World'  (ағыл.). Plant Based News (16 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 маусым 2019.
  139. ↑ Meghan Markle puts Sinéad Burke on the cover of Vogue's September issue  (ағыл.). The Irish Times (29 July 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 шілде 2019.
  140. ↑ Hill, Katie Make the world Greta again  (ағыл.). MyGreenPod (27 May 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 маусым 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  141. ↑ Make The World Greta Again  (ағыл.). Vice. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 шілде 2019.
  142. ↑ Voytko, Lisette Greta Thunberg Documentary Set For Hulu Premiere In 2020  (ағыл.). Forbes (16 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 18 желтоқсан 2019.
  143. ↑ Shaffer, Claire Greta Thunberg Documentary Coming to Hulu in 2020  (ағыл.). Rolling Stone (16 December 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 желтоқсан 2019.
  144. ↑ Climate change activist Greta Thunberg applies to trademark her name  (ағыл.). NBC News (9 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 қаңтар 2020.
  145. ↑ Greta Thunberg seeks trademarks to prevent commercial misuse  (ағыл.). AP News (29 January 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 ақпан 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  146. ↑ Harper, Jennifer Greta Thunberg lands her own TV show  (ағыл.). The Washington Times (11 February 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 12 ақпан 2020.
  147. ↑ Dinges, Gary Pearl Jam, Greta Thunberg paint grim picture of environment's future in 'Retrograde' video  (ағыл.). USA Today (14 May 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 мамыр 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 13 шілде 2020.
  148. ↑ Greta Thunberg statue at Winchester university sparks anger  (ағыл.). BBC News (30 March 2021). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 сәуір 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 9 сәуір 2021.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Сурет, видео және аудио
Тематикалық сайттар
Сөздіктер және энциклопедиялар
Нормативті бақылау
BIBSYS: 1550669604881 · BNC: a19937763 · BNE: XX6012498 · BNF: 178251906 · CiNii: DA19396406 · CONOR: 332709475 · GND: 1182074820 · ICCU: RMBV290882 · ISNI: 0000000476898558 · LCCN: no2019128908 · LNB: 000282021 · NDL: 001333466 · NKC: hka20191060423 · NLA: 67030169 · NLG: 345093 · NSK: 000736136 · NTA: 422802026 · NUKAT: n2019070292 · PTBNP: 1765806 · РГБ: 000228616 · SUDOC: 236054031 · VIAF: 4827155466473802160007
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Грета_Тунберг&oldid=3495345» бетінен алынған