Мазмұнға өту

Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Дарын мемлекеттік сыйлығы бетінен бағытталды)
«Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығы
Мемлекет  Қазақстан
Түрі Сыйлық
Алғашқы иегері 1992 жыл
Соңғы иегері 2024 жыл
Барынша ұсынылған 320

«Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығы — дарынды жастардың ғылыми, шығармашылық, қоғамдық қызметін және жоғары спорттық жетістіктерін мемлекеттік қолдау мақсатында жыл сайын берілетін сыйлық.

Беру тәртібі Қазақстан Республикасының Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2023 жылғы 1 шілдедегі № 271-НҚ бұйрығымен бекітілген «„Дарын“ мемлекеттік жастар сыйлығын беру қағидаларымен» айқындалады (қысқаша — Қағидалар). Кейінгі өзгерістер 2023 жылғы 8 қыркүйектегі № 366-НҚ және 2025 жылғы 13 маусымдағы № 275-НҚ бұйрықтарымен енгізілген.

Сыйлыққа ие болған адамдарға «Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты» атағы беріліп, диплом, төсбелгі және ақшалай сыйақы тапсырылады. Ақшалай сыйақы мөлшері уәкілетті орган тиісті қаржы жылының бюджеті шегінде жыл сайын белгілейді. Әр жылдары осы сыйлықтың иегері болып әртүрлі салалардағы 320-дан астам жас дарынды адамдар танылды[1].

Ол 1992 жылы бастап, жемiстi ғылыми, шығармашылық, қоғамдық қызметі, сондай-ақ жоғары спорттық жетістіктері үшін дарынды жастарды мемлекеттік қолдау мақсатында жыл сайын бекітілген номинациялар бойынша беріліп келеді[2].

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң "Дарын" мемлекеттiк жастар сыйлығы туралы Ереже Қазақстан Республикасы   Үкiметiнiң 1996 жылғы 7 тамыздағы N 983 қаулысымен бекiтiлді. Бұл ережеге сәйкес Сыйлық (саны 10): ғылым, әдебиет, журналистика, спорт, халық шығармашылығы, дизайн және бейнелеу өнері, эстрада, театр және кино, классикалық музыка, қоғамдық қызмет атаулары бойынша екі жылда бір рет беріледі. Сыйлық беруге қызметі инновациялық болып табылатын және тиісті саланы және тұтастай алғанда қоғамды дамытуға ықпал ететін кандидаттар ұсынылады. Бiр кандидатураны сыйлыққа қайта ұсынуға болмайды. Бiр кандидатураны бiр саладан артық сыйлыққа ұсынуға болмайды. Сыйлық алу конкурсына қатысушы кандидаттардың қызметі бұқаралық ақпарат құралдарында талқылануы керек. Талқылау материалдары Комиссияға жiберiледi. Сыйлықтар салтанатты жағдайда тапсырылады, наградтау рәсiмi Қазақстан Республикасының Тәуелсiздiк Күнiне орайластырылады[3].

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 20 қыркүйек N 1038 қаулысына сәйкес "қоғамдық, кәсіби жағынан танылған" деген сөздер алынып орнына "Сыйлық талантты жастарды ынталандыру және олардың айрықша сіңірген еңбегін тану мақсатында беріледі." деп өзгертілді. "Ғылым" атауы бойынша үміткерлерге міндетті мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптаманың қорытындысы қосымша беріледі." деген қағида қосылды. Одан басқа конкурсқа қатысатын "жұмыс" термині "кандидатура" терминімен ауыстырылды[4].

2015 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 28 шілдедегі № 597 қаулысымен "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру қағидалары бекітілді[5]. Сыйлық екі жылда бір реттен, жыл сайын берілетін сыйлық ретінде толықтырылды. Бір номинация бойынша екі кандидатқа берілуі енгізілді. Өтінімдер қабылдау аяқталған кезде 29 жасқа дейінгі, халықаралық және республикалық конкурстардың, фестивальдер мен көрмелердің лауреаттары, республикалық және халықаралық деңгейлердегі спорттық жарыстардың жүлдегерлері мен жеңімпаздары болып табылатын Қазақстан Республикасының азаматтары, сондай-ақ қызметі инновациялық болып табылатын және тиісті сала мен тұтастай қоғамды дамытуға ықпал ететін кандидаттар сыйлық алуға үміткер болады.

Сыйлық 6 секция бойынша беріледі: "Эстрада, классикалық музыка, халық шығармашылығы", "Әдебиет, театр және кино", "Журналистика және қоғамдық қызмет", "Спорт", "Дизайн және бейнелеу өнері", "Ғылым".

Лауреаттар

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  • «Театр және кино»: Ахметов Әділ, Өміралиев Медғат
  • «Журналистика»: Жақсыбай Рақат, Омаров Дәурен
  • «Әдебиет»: Жүнісов Ерлан
  • «Спорт»: Елеусінов Данияр
  • «Эстрада»: «Жігіттер» тобы (Әбдірайымов Бағлан, Қанаев Ердос, Маханов Мырзахан, Тұрғамбек Айдар), Ескендір Ибрагим, Құдайберген Дінмұхаммед
  • «Классикалық музыка»: Дүйсен Ордабек, Құрманаев Ермек
  • «Халық шығармашылығы»: Жүдебаев Арман, Тұрымбетова Ақбота
  • «Дизайн және бейнелеу өнері»: Әбжанова Анар, Тайшықова Дариға
  • «Ғылым»: Табынов Қайсар, Темірханова Айнұр
  • «Қоғамдық қызмет»: Жампейісов Думан, Глушковская Мария
  • Әдебиет: Қасымов Олжас, Қыдырбай Манарбек
  • Ғылым: Бөргеков Дарын, Жабағин Мақсат, Ескендіров Абылайхан, Козловский Артем, Тұрғымбаева Ақнұр
  • Дизайн және бейнелеу өнері: Кемелбаева Әсел
  • Журналистика: Құрманов Нұрсұлтан, Тен Ирина
  • Классикалық музыка: Әбдісағин Рахат-Би, Жүсіпов Мақсат, Мәлік Азат
  • Қоғамдық қызмет: Қоскелова Кәмшат, Паули Элина, Сүлейменов Олжас, Табылғанов Жандос
  • Спорт: Баландин Дмитрий, Ниязымбетов Әділбек
  • Театр және кино: Ерболат Жасұлан, Отарбаев Елдар, Төлепов Асылхан
  • Эстрада: Айдарбеков Қайрат, Оқапов Әли
  • Халық шығармашылығы: Бұлғақов Жандарбек, Мырзалиева Сәджана
  • «Эстрада»: Ибрагимов Серік Жарылқасынұлы, Жүгүнісов Рүстем Ерболатұлы
  • «Классикалық музыка»: Мұсахан Шернияз Ерұланұлы, Мудряк Мария Александровна
  • «Халық шығармашылығы»: Әуезхан Сырым Асылханұлы, Сартай Дәулетхан
  • «Әдебиет»: Мәлікова Динара Ерболқызы, Тоқтарбай Елдос Нүсіпұлы
  • «Театр және кино»: Абдуллина Динара Жеңісқызы, Адамжан Бақтияр Бақытжанұлы
  • «Спорт»: Тен Денис Юрьевич, Сәдуақасова Динара Рамазанқызы
  • «Дизайн және бейнелеу өнері»: Асқар Нұрболат Талғатұлы, Халиев Берік Жұмағалиұлы
  • «Журналистика»: Әбділов Әлібек Сағидоллаұлы, Мұхамеджан Ерболат Амангелдіұлы
  • «Қоғамдық қызмет»: Кәрібек Дәулет Жамаубайұлы, Қонысбаев Ілияс Лесұлы
  • «Ғылым»: Ақылбеков Нұрғали Икрамұлы, Корольков Илья Владимирович, Шлимас Дмитрий Игоревич
  • «Эстрада»:Рахым Қуандық Нұрғазыұлы, Садырбаев Ернар Бексұлтанұлы
  • «Классикалық музыка»: Жармағамбетов Расул Қайратұлы, Солтыханова Роза Алтынбекқызы
  • «Халық шығармашылығы»: Байтуов Біржан Қаниұлы, Тілепбергенов Абылай Жанболатұлы
  • «Әдебиет»: Арықбаев Бағашар Тұрсынбайұлы, Қарт Мерей Мейіртайұлы
  • «Театр және кино»: Бекболатова Әйгерiм Серікқанқызы, Молдағали Фархат Ерланұлы
  • «Спорт»: Әбдраш Аян Әлжаппарұлы, Ералиев Қайрат Құттыбайұлы
  • «Дизайн және бейнелеу өнері»: Жетпісәлиев Бауыржан Мұратұлы, Үсенбаев Дулат Болатұлы
  • «Журналистика»: Беркінбаев Олжас Уәлиханұлы, Тойболова Салтанат Хайроллақызы
  • «Қоғамдық қызмет»: Әлімқұлов Бекжан Мұхидинұлы, Жетпісбаев Нұржан Арғынұлы
  • «Ғылым»: Ақышев Жігер Дастанұлы, Хасенов Мүслім Қанатұлы
  • Эстрада: Әділхан Макин, Марат Айтымбай
  • Классикалық музыка: Данара Мұсахан, Әзімбек Жамбаев
  • Халық шығармашылығы: Мейірбек Сұлтанхан, Жарас Сатыбалдиев
  • Әдебиет: Жадыра Байболанова, Бекзат Смағұлов
  • Театр және кино: Аян Өтепберген, Алтынгүл Серкебаева
  • Спорт: Элизабет Тұрсынбаева, Қамшыбек Қоңқабаев
  • Дизайн және бейнелеу өнері: Айжан Жүзбай, Сырым Мүсіреп
  • Журналистика: Мырзабек Түсіпов, Айбек Тасқалиев
  • Қоғамдық қызмет: Нұрсұлтан Ибрагимов, Ілияс Түстікбаев
  • Ғылым: Нұрлан Қанат, Ерасыл Ерланұлы
  • Эстрада: Болсанбек Дәрия, Кенішқалиев Бексұлтан
  • Классикалық музыка: Дүйсембаев Қалқаман, Мүсірғалиева Жібек
  • Халық шығармашылығы: Қайрат Асқар, Түрікпен Күнсұлу
  • Әдебиет: Шеризатов Арман
  • Театр және кино: Серіков Әбілмансұр, Уалиуллин Жасқайрат
  • Спорт: Ғалышева Юлия, Кенжеғалиев Жігер
  • Дизайн және бейнелеу өнері: Абишев Ардақ, Тоқтасынова Ақбота
  • Журналистика: Рауан Мыңбаев, Сартбаева Әсем
  • Қоғамдық қызмет: Споткай Максим, Болысов Тоқтар
  • Ғылым: Мұқатаев Жүсіпбек, Әшімова Әсем
  • «Ғылым» номинациясы: Есиркегенов Нұрғиса Аманкелдіұлы.
  • «Қоғамдық қызмет»: Сансызбайұлы Балмейір, Бахретдинов Валихан Қабимоллаұлы.
  • «Журналистика»: Кеншілік Ғалымжан Бауыржанұлы, Тұлжан Ақбөбек Нұрбаулықызы.
  • «Халық шығармашылығы»: Елеусіз Ардақ Тимурұлы, Олжабай Темірлан Мақсатұлы, Наурыз Ернат Нұрбергенұлы.
  • «Классикалық музыка»: Әбілда Алтынбек Еркінбайұлы.
  • «Театр және кино»: Танабаева Ақмарал Нұрайқызы, Қанатқызы Риза.
  • «Спорт»: ауыр атлет Сон Игорь Сергеевич, дзюдошы Сметов Елдос Бақтыбайұлы.
  • «Эстрада»: Байдүкенова Рұхия Еділқызы, Әлмадиев Әлібек Бекболатұлы.
  • «Әдебиет»: Сәрсенхан Батырхан Бөріханұлы, Ахмер Біржан Ермекұлы.
  • «Дизайн және бейнелеу өнері»: Бекболатов Атабек Әлібекұлы[20].
  • «Эстрада» номинациясы – Куснадин Ақбота, Омаров Нұртас.
  • «Классикалық музыка» – Расылхан Шыңғыс, Алтынбек Әйгерім.
  • «Халық шығармашылығы» – Сәденов Танат, Қамажан Аяулым.
  • «Әдебиет» – Талапов Шерхан, Толтай Файзолла.
  • «Театр және кино» – Серікболова Назерке, Әбіл Мирас.
  • «Спорт» – Асаубаева Бибісара, Әбдімәлік Жансая.
  • «Дизайн және бейнелеу өнері» – Төлеп Алмас, Жабағын Арнұр.
  • «Журналистика» – Әбделиев Шерхан.
  • «Қоғамдық қызмет» – Набиева Оксана, Жұмырбаев Тимур.
  • «Ғылым» – Егізбек Қамила, Машуров Фарух.

2022 жылға арналған «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының мөлшері әр номинация бойынша 600 мың теңгені құрады.

  • Ғылым: Кенжина Инеш, Өтепов Елбек
  • Эстрада: Әбдіқалықова Айзада, Пазылақын Толғанай
  • Классикалық музыка: Аманжолова Әйгерім, Алғи Ақбике
  • Халық шығармашылығы: Долдашев Болат, Әбдіберікұлы Бекболат
  • Дизайн және бейнелеу өнері: Касьянов Дамир, Жапарова Салтанат
  • Журналистика: Бектас Ақерке
  • Креативті бастамалар: Қопабаев Әділхан, Қуатбаев Айбек
  • Спорт: Айтмұхан Ризабек, Құлымбетова Жібек
  • Әдебиет: Хадыр Бақытбек, Жылқыбай Мейіржан
  • Театр және кино: Птыралиев Еркінбек, Булатов Фархад

Ұсынылу тәртібі

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  • Сыйлық жыл сайын уәкілетті орган бекітетін номинациялар бойынша беріледі.
  • Бір номинацияда бір мезетте 2 лауреаттан артық емес марапатталады; екеуіне берілген жағдайда ақшалай бөлігі тең бөлінеді.
  • Қайталап берілмейді; бір кандидатураны бірден артық номинацияға ұсынуға болмайды.
  • Авторлар ұжымына берілген жағдайда ақшалай бөлігі мүшелеріне тең бөлінеді.
  • Үміткер — 35 жасқа дейінгі Қазақстан азаматы болуы тиіс.
  • Халықаралық/республикалық конкурстар, фестивальдер, көрмелер лауреаттары; республикалық/халықаралық спорт жарыстарының жүлдегерлері/жеңімпаздары; қызметі инновациялық сипатта болып, сала мен қоғам дамуына ықпал ететін тұлғалар.
  • Кандидаттарды орталық, жергілікті және өзге мемлекеттік органдар, қоғамдық бірлестіктер және Қазақстанда тіркелген өзге заңды тұлғалар ұсынады.

Комиссия құрамы және жұмыс тәртібі

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  • «Дарын» сыйлығын беру жөніндегі комиссия уәкілетті орган бұйрығымен құрылады; оған уәкілетті орган мен орталық мемлекеттік органдар өкілдері, ғалымдар, шығармашыл қызметкерлер, қоғам қайраткерлері, Президент жанындағы Жастар саясаты кеңесінің мүшелері, Президенттік жастар кадр резерві өкілдері кіреді.
  • Құрамы — тақ сан, 15 мүшеден кем емес; мүшелер ауыстыру құқығынсыз қатысады. Төраға жоқта оның орынбасары басқарады.
  • Мүдделер қақтығысы жағдайында мүше қатыспайды; өзін-өзі шеттету/қарсылық жазбаша уәжделіп, көпшілік дауыспен шешіледі.

І кезең — Комиссия ішінде 6 секцияда жан-жақты қарау:

  • «Эстрада, классикалық музыка, халық шығармашылығы»
  • «Әдебиет, театр және кино»
  • «Журналистика және қоғамдық қызмет»
  • «Спорт»
  • «Дизайн және бейнелеу өнері»
  • «Ғылым»

ІІ кезең — Комиссияның қорытынды ашық отырысы (аудио/бейнетіркеумен): ашық дауыс беру, қарапайым көпшілік. Дауыстар тең болса — төрағаның дауысы шешуші. Отырыстың заңдылығы үшін мүшелердің жартысынан астамының қатысуы қажет.

Шешімдерді ресімдеу және жариялау

  • Комиссия шешімі негізінде уәкілетті орган сыйлық беру туралы бұйрық қабылдайды.
  • Бұйрық масс-медиада және уәкілетті органның сайтында жарияланады.
  • Хаттамада марапатталатын және марапатталмайтын кандидаттар (себептерімен) көрсетіледі.

Тапсыру тәртібі

  • Лауреаттарға «„Дарын“ мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты» атағы, диплом, төсбелгі, ақшалай сыйақы табыс етіледі.
  • Ақшалай сыйақы бұйрық шыққан күннен бастап 15 жұмыс күні ішінде лауреаттың банктік шотына аударылады.
  • Төсбелгі мен дипломның сипаттамасын Комиссия төрағасы бекітеді.
  • Сыйлықтар салтанатты жағдайда беріледі.

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. Определены 19 обладателей государственной премии «Дарын» (2023).
  2. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3
  3. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң "Дарын" мемлекеттiк жастар сыйлығы туралы. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1996 жылғы 7 тамыздағы N 983 қаулысы.
  4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының кейбір мәселелері. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 20 қыркүйек N 1038 қаулысы..
  5. "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының кейбір мәселелері туралы.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 28 шілдедегі № 597 қаулысы..
  6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы "Дарын" Мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 1999 жылғы 4 қаңтар N 1.
  7. 2000 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Дарын" Мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2000 жылғы 27 желтоқсан N 1904.
  8. Қазақстан Республикасы Yкіметiнiң 2004 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 14 желтоқсандағы N 1315 Қаулысы.
  9. 2008 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 23 желтоқсандағы N 1200 Қаулысы.
  10. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы "Дарын" мемелекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 27 желтоқсандағы № 1414 Қаулысы.
  11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 желтоқсандағы № 1728 Қаулысы.
  12. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 1408 қаулысы.
  13. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2016 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2016 жылғы 8 желтоқсандағы № 783 қаулысы..
  14. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 7 желтоқсандағы № 821 қаулысы..
  15. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 7 желтоқсандағы № 812 қаулысы..
  16. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы.
  17. Стали известны имена обладателей молодежной премии «Дарын» (24 Ноябрь 2020).
  18. Лауреатов молодежной премии «Дарын» наградили в Нур-Султане (24 Ноябрь 2021).
  19. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығын беру туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 22 қарашадағы № 826 қаулысы..
  20. Объявлены лауреаты молодежной премии "Дарын" (24 ноября 2021 г.).
  21. Опубликованы списки лауреатов Государственной молодежной премии "Дарын" (22 ноября 2022 г.).