Деңмент белбеу

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

ДЕҢМЕНТ БЕЛБЕУ / ДЕҢМЕНТ - шапан сырты¬нан тағылатын белбеу. Күміс шытыра, кұйма, қапсырма орнатылып, масаты, шибарқыт сияқты матадан тігіледі немесе былғарыдан жасалады. Дәстүрлі ортада Д.-тің жасалуында аймақтық өзіндік өзгешеліктері бар. Д.-тің өңірлік ерекшеліктеріне орай деңмент, дегмент, деңбет деп атала береді. Сыр өңірінде деңмент деп жалпақтығы торт елі барқытқа күміс шы¬тыра орнатып жасалган белбеуді, ал батыс өңірде деңбет деп алтын, күміспен эшекейленген былгары белбеуді, кей tf W f У W '• •I ч $ Деңмент белдік. ҚР MOM цорынан (КП 18502) ҚР MOM қорында XIX ғ. жасалган (КП 18502) деңмент белбеудің үз. 91 см, ені 9 см. Қызыл түсті пүліш беті жалған сіркеленген, 11 дана күміспен әшекейлі шыты¬ралар қондырылған. Екі шетіндегі күміс ілгектің беті жалған сіркеленіп, сопақтау келген екі қондырмасына әйнектен коз орнатылған. Қапсырылатын және тога жак бөлігі иіаңырақ өрнегі бүртіктелген екі шеңбер арқылы дэнекерлене жалғастырылып, тоға жақ пластинасының бетіне қүстүмсъщ өрнегі бедерленген. 5 I Ш r 1 t і- Ы Деңмент белдік. ҚР МОМ цорынан (КП 26933/14) ҚР MOM қорындағы (КП 26933/14) белдіктің ұзындығы 116 см, ені 5 см күміс қапсырмасының тоғасы үзынша сопақ пішінде керіліп жасалган. Оның оймышталынған бетіне қарала ою жүргізілген. Қайысқа бекітілген ілмек қапсырма тесігінен өткізілсе, қапсырмадағы ілмек қайыстагы тесікке ілінеді, ягни қос ілгекті келген.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2