Диван (Қырым хандығы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Диван (еск. дуван) — биліктің атқарушы, заң шығарушы және сот тармақтарының функцияларын біріктірген жоғарғы билік - Қырым хандығының мемлекеттік кеңесі. Оның құрамына хан, мүфти, қалғай, нұреддин, бей, уәзір, қазәскер, қазнадар басы, дәптерлер басы және басқа да мәртебелі адамдар кірді.

Диван соғыс және бейбітшілік жариялау, шет мемлекеттерге әскери көмек көрсету сияқты мәселелер бойынша соңғы шешімдер қабылдады. Диван жоғары юрисдикциядағы сот болды, онда азаматтық және қылмыстық істер, сондай-ақ мырзалар арасындағы даулар бойынша істер қаралды. Өлім жазасын тек Диван ғана қабылдай алды. Диванда, әдетте, қызметке кіру немесе одан Қырым ханын алып тастау тәртібі орын алды. Қазәскер мүфтінің шешімімен үкім жариялады, ал хан бұйрық шығарды. Диван хан сарайы мен сарайына бөлінген ақшаның мөлшерін анықтады.

Күшүк Диван (Кіші Диван) - адамдар саны аз топ кеңесі (хан, қалғай, нұреддин, орбей, серәскерлер, уәзір, қазәскер, бес би) әскери жорықтарға қатысты шешім қабылдады. Диванның шешімі қандай құрамна тұратындығына қарамастан барлық қырым татарларына міндетті болды.

Сілтеме[өңдеу | қайнарын өңдеу]