Достастық кубогы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Достастық кубогы
CIS Cup logo.jpg
Құрылған жылы 1993
Аймақ ТМД
Командалар саны 4 (Группалық стадия)
Барлығы 6
Ағымда Ресей Рубин (1 титулы бар)
Ең табысты команда Ресей Спартак (Мәскеу) (6 титулы бар)
Сайты Ресми Сайты

Футболдан Достастық кубогы — Бұрынғы КСРО құрамында болған мемлекеттердегі ұлттық біріншіліктерде чемпион атанған клубтар бас қосқан қыстық турнир. 1993-2011 жылдары ұйымдастырылды. 2011-16 жылдары жастар құрамасы шақыртылды.

Тарихы[өңдеу]

Кеңес Үкiметi ыдырағаннан кейiн олардың арасындағы байланысты ұстап қалудың неше түрлi жолдары қарастырыла бастағаны белгiлi. Футболдан Достастық елдерiнiң арасында бiр турнир болуы керек екенiн ескерген ТМД футбол федерациясы 1992 жылдың шiлдесiнде жыл сайын Достастық елдер чемпиондарының кубогы өткiзiлiп тұрады деп шештi. Ал, негiзi Достастық кубогының «туған күнi» деп 1993 жылдың 25 қаңтарын айтуға болады. Себебi, дәл сол күнi әзiрбайжандық «Нефтчи» мен латвиялық «Сконто» матчы арқылы бүгiнге дейiн жеткен турнирдiң тұсауы кесiлген болатын. Мiне, сол кезден бастап Достастық кубогы ылғи қыста ұйымдастырылып келедi. Өйткенi, жылдың басқа мезгiлiнде осы елдер арасында турнир ұйымдастыру мүмкiн еместiгi белгiлi. Сондай-ақ, алғашында турнир басқа елдерде де өтiледi делiнгенiмен, осы уақытқа дейiн Ресейдiң шекарасынан ары аса алмады. Осыған дейiн 24 рет өткен турнирдiң он бесiн Мәскеу қабылдаған болса, тоғызы Санкт-Петербург қаласында өттi.

Алғашында ТМД чемпиондарының кубогы футболдан халықаралық байланысты ұстап тұрған турнир саналса, кейiн келе «дарынды футболшылар көрмесi» деген бейресми атауға ие бола бастады. Себебi, он бес мемлекеттiң ең үздiк ойыншылары өзара күш сынасып, жақсы өнер көрсеткендерi өз клубынан беделдi командаларға шақырту ала бастады. Мәселен, 1993 жылы «Пахтакордың» сапында жасындай жарқылдаған Валерий Кечинов мәскеудiң «Спартагына» ауысып кеткен болса, 2003 жылы тираспольдiк «Шерифтiң» намысын қорғаған Чиди Одиаға «ЦСКА-ның» көзi түстi. Дегенмен, осы мәртебелi турнир туралы сөз қозғағанда Андрей Шевченко, Каха Каладзе, Дмитрий Аленичев сынды футболшылардың есiмдерiн атамай кетуге болмайды. Бұл үшеуi де Чемпиондар лигасын жеңiп алған футболшылар. Яғни, алғашқы екеуi итальяндық «Милан», соңғысы португалдық «Порту» сапында Еуропа чемпионы атанған. Сондай-ақ, Сергей Ребров, Дмитрий Сычев, Шота Арвеладзе секiлдi сайыпқыран футболшылар да спорттық баспалдағын Достастық кубогынан бастаған екен.

2003 жылдан бастап Достастық кубогына ақырындап қызығушылық азая бердi. Оның бiрден бiр себебi ретiнде мамандар сол жылғы Украина чемпионы донецкiлiк «Шахтердiң» турнирге қосалқы құрамын жiберуiмен байланыстырады. Одан кейiн алаңға қосалқы құраммен шығу Ресей мен Украина клубтары арасында сәнге айналып, турнирдiң мәртебесiн тiптен төмендетiп жiбердi. Осыны ойлаған Ресей футбол одағының президентi Виталий Мутко 2007 жылдан бастап он алтыншы команда ретiнде шығыс Еуропа елiнiң чемпионын шақырта бастады. Оның алғашқысы ретiнде биыл да додаға қатысуға келген сербиялық «ОФК-ны» айтуға болады.

2016 жылдан соң турнир өткізілген жоқ.

Финалдар[өңдеу]

Жыл Жеңімпаз Финалист Есеп Стадион
1993 Ресей Спартак (Мәскеу) Беларусь Динамо-93 8:0 Мәскеу, ЛФК ЦСКА, 5000
1994 Ресей Спартак М Өзбекстан Нефтчи (Ферғана) 7:0 Мәскеу, СК «Олимпиада, 18000
1995 Ресей Спартак (Мәскеу) Грузия Динамо (Тбилиси) 5:1 Мәскеу, ЛФК ЦСКА, 4500
1996 Украина Динамо (Киев) Ресей Спартак-Алания (Владикавказ) 1:0 Мәскеу, ЛФК ЦСКА, 4500
1997 Украина Динамо (Киев) ? Спартак (Мәскеу) 3:2 Мәскеу, ЛФК ЦСКА, 5000
1998 Украина Динамо (Киев) Ресей Спартак (Мәскеу) 1:0 Мәскеу, ЛФК ЦСКА, 4500
1999 Ресей Спартак (Мәскеу) Украина Динамо (Киев) 2:1 Мәскеу, СК «Олимпиада 14000
1999 Ресей Спартак (Мәскеу) Молдова Зимбру 3:0 Мәскеу, СК «Олимпиада, 16000
2001 Ресей Спартак (Мәскеу) Латвия Сконто 2:1 Мәскеу, СК «Олимпиада, 25000
2002 Украина Динамо (Киев) Ресей Спартак (Мәскеу) 4:3 Мәскеу, СК «Олимпиада, 24386
2003 Молдова Шериф (Тирасполь) Латвия Сконто 2:1 Мәскеу, СК «Олимпиада, 2000
2004 Грузия Динамо (Тбилиси) Латвия Сконто 3:1 Мәскеу, СК «Олимпиада, 4000
2005 Ресей Локомотив (Мәскеу) Әзірбайжан Нефтчи (Баку) 2:1 Мәскеу, Манеж Динамо. 2000
2006 Әзірбайжан Нефтчи (Баку) Литва Каунас 4:2 Мәскеу, СК «Олимпиада, 6200
2007 Өзбекстан Пахтакор Латвия Вентспилс 0:0,
(9:8, пен.)
Мәскеу, СК «Олимпиада, 10000
2008 Әзірбайжан Хазар-Ленкорань Өзбекстан Пахтакор 4:3 Санкт-Петербург, Петербург СКК, 6000
2009 Молдова Шериф (Тирасполь) Қазақстан Ақтөбе 1:1,
(5:4, пен.)
Мәскеу, СК «Олимпиада, 3700
2010 Ресей Рубин (Казань) Қазақстан Ақтөбе 5:2 Мәскеу, СК «Олимпиада, 4000
2011 Әзірбайжан Интер (Баку) Беларусь Шахтёр (Солигорск) 0:0,
(6:5, пен.)
Санкт-Петербург, 2000

Жастар командалары.

Жыл Жеңімпаз Финалист Есеп Стадион
2012 Ресей Ресей-21 Беларусь Беларусь-21 2:0 Санкт-Петербург, 3000
2013 Ресей Ресей-21 Украина Украина-21 4:2 Санкт-Петербург, 7000
2014 Украина Украина-21 Ресей Ресей-21 4:0 Санкт-Петербург, 3000
2015 Оңтүстік Африка Республикасы ОАР-21 Финляндия Финляндия-21 2:1 Санкт-Петербург
2016 Ресей Ресей-21 Молдова Молдова-21 4:2 Санкт-Петербург, 3000

Қазақстан үлесі[өңдеу]

Қазақстандық клубтар барлық турнирге қатысты. Тек 2005 жылы ғана "Қайрат" алғашқы болып, топтық турнирден келесі сатыға өте алды. Қазақстанның атынан шыққан Ақтөбе 2 рет қатарынан финалға дейін жетіп чемпион атана алмады.

Елдер бойынша жеңістер мен финалдар[өңдеу]

О Ел Жеңістер Финалдар Жеңімпаздар Финалисттер
1  Ресей 8 4 Спартак (Мәскеу) (6), Локомотив (Мәскеу) (1), Рубин (Казан) (1) Спартак (Мәскеу) (3), Алания (Владикавказ) (1)
2  Украина 4 1 Динамо (Киев) (4) Динамо (Киев) (1)
3-4  Әзірбайжан 2 1 Нефтчи (Бақы) (1), Хазар-Ленкорань (1) Нефтчи (Бақы) (1)
Молдова Молдова 2 1 Шериф (Тирасполь) (2) Зимбру (1)
5  Өзбекстан 1 2 Пахтакор (Ташкент) (1) Пахтакор (Ташкент) (1), Нефтчи (Ферғана) (1)
6  Грузия 1 1 Динамо (Тбилиси) (1) Динамо (Тбилиси) (1)
7  Латвия 0 4 Сконто (Рига) (3), Вентспилс (1)
8  Қазақстан 0 2 Ақтөбе ФК (2)
9-10  Беларусь 0 1 Динамо-93 (1)
Литва Литва 0 1 Каунас (1)

Сұрмергендер[өңдеу]

Орын Футболшы Соққан доп саны
1 Ресей Владимир Бесчастных (Спартак (Мәскеу) 20
2 Ресей Егор Титов (Спартак (Мәскеу) 18
3 Ресей Валерий Кечинов (Пахтакор (Ташкент) , Спартак (Мәскеу) 17
Латвия Михаил Михолап (Сконто (Рига) 17
5 Грузия Михаил Кавелашвили (Динамо (Тбилиси), Алания (Владикавказ) 14
* Бразилия Луис Робсон (Спартак (Мәскеу) 14
7 Ресей Андрей Тихонов (Спартак (Мәскеу) 13
8 Беларусь Валентин Белькевич (Динамо Минск, Динамо (Киев) 12
Украина Андрей Шевченко (Динамо (Киев) 12
10 Грузия Гела Иналишвили (Динамо (Тбилиси) 11
Ресей Анатолий Канищев (Алания (Владикавказ), Спартак (Мәскеу) 11
Латвия Михаил Землинский (Сконто (Рига) 11

Рекордтар[өңдеу]

  • Турнирдегі ең ірі есепті Спартак (Мәскеу) жасады. 1998 жылы Тәжікстанның Вахш командасын 19-0 есебін жеңді.
  • Мәскеудің Спартагы мен Киевтің Динамосы турнирді 3 рет жеңіп алды. Спартак ол жетісікті тағы қайталады. Спартак - 1993-1995, 1999-201, ал Динамо - 1966-1998 жылдар аралығында жеңімпаз атанды.
  • Турнирде ең көп доп соққан футболшы - Владимир Бесчастных. Оның еншісінде - 20 доп.
  • Турнирге ең көп қатысқан - Сконто (Рига). Олар 13 рет қатысып, 3 рет финалға дейін шығып, бірақ бірде-бір рет жеңімпаз атанған жоқ.
  • Сконто клубының қорғаушысы Михаил Землинский турнирде ең көп ойын өткізді - 46 ойын.
  • Төрешілердің арасында Валентин Иванов ең көп ойынға қазылық еткен. оның еншісінде - 20 ойын.

Сілтемелер[өңдеу]