Дьюла Немет

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Дьюла Немет
маж. Németh Gyula
Németh Gyula.jpg
Туған күні

2 қараша 1890 (1890-11-02)

Туған жері

Карцаг, Аустрия-Мажарстан

Қайтыс болған күні

14 желтоқсан 1976 (1976-12-14) (86 жас)

Қайтыс болған жері

Будапешт, Мажарстан

Азаматтығы

 Мажарстан

Альма-матер

Будапешт университеті (1913 жыл)

Марапаттары


Кошут сыйлығы

Дьюла Немет (1890, Карцаг, Мажарстан – 1976, Будапешт, Мажарстан) — мажар түркітанушысы, лингвист, шығыстанушы.

Будапешт институтін бітірген (1914).

Немет зерттеу еңбектерінде мажарлар мен ортағасырлық түркілердің тарихи, мәдени байланыстарын ашып көрсетті. Көне жазба деректердегі тарихи-этникалық, тілдік байланыстарды, Шығыс Еуропа аумағындағы руник. жазуларды Орхон, Талас руналарымен салыстыра зерттеді. Орта ғасырларда Еуропаға қоныс аударған сюнну (ғұн), көне түркі, құман-қыпшақтар, башқұрт, қыпшақ, т.б. түркі тілдес елдердің мажар халқымен байланысын зерттеп, “Еуропаға қоныс тепкен мажарлардың қалыптасуы” (1930), “Еділ патша мен оның ғұндары” атты еңбектер (1940, 1986) жазды. Сондай-ақ мажар тіліне орта кезеңде енген көптеген жер-су (Дебрецен, Өзөн, маклар, чепел, т.б.), ру-тайпа атауларының (Дьюрмат, Шалан, Булчу, т.б.) түркі сөздері екендігін дәлелдеді. Н-тің 300-ден астам ғыл. еңбегі “Якут тілі фонетикасының негіздері”, (1914); “Түрік тілінің грамматикасы”, (1916, ағылшын тілінде 1966); “Якут тіліндегі созылыңқы дауыстылар”, (1915); “Болгариядағы түрік диалектісі туралы” (1956), тағы басқа Сібір мен Қырым, Еділ бойы мен Кавказ халықтарының және түркілердің тілін, әдебиеті мен фольклорын, этнографиясын, тарихын зерттеуге негізделген.[1]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том 2 бөлім
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Gyula Németh (linguist)