Дәрмене (бұта)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Дәрмене (бұта)
Artemisia cina - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-165.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Asterales
Тұқымдасы: Asteraceae
Кіші тұқымдасы: Asteroideae
Тайпасы: Anthemideae
Кіші тайпасы: Artemisiinae
Тегі: Artemisia
Түрі: A. cina
Екі-есімді атауы
Artemisia cina
Berg & C.F. Schmidt ex Poljakov

Дәрмене немесе ақ жусан (лат. Artemisia cina) – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын көп жылдық шала бұта. Орта Азияның (Оңтүстік Қазақстан) эндемигі.

Ботаникалық сипаттамасы[өңдеу]

Биіктігі 18 – 30 см. Өзіне тән аңқыған өткір иісі бар. Улы өсімдік.

Тамыры ағаштанып кеткен, өзекті, қара-қоңыр түсті.

Жапырақтары кезек орналасқан, сызықты жиеленген. Гүлдеу кезіне қарай көбі түсіп қалады.

Гүлдері майда, 2-3 мм, қос жынысты. Гүлшоғыры - себетше.

Химиялық құрамы[өңдеу]

Жер бетіндегі бөліміннің құрамында сесквитерпенді лактон сантонин (до 7 %[1]) және 1,5—3 % эфир майлары, цинеол және басқа терпендер (70—80 %[1]), камфора, карвакрол.

Таралуы[өңдеу]

Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс ауданының Дәрмене кеңшарында қолдан өсіріледі. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.[2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. a b Блинова К. Ф. и др.,Ботанико-фармакогностический словарь : Справ. пособие[1], Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлев,М,изд.Высш. шк.,1990,227,isbn=5-06-000085-0
  2. Қазақ энциклопедиясы