Екінші Таулы Қарабақ соғысы (2020)

	Екінші Таулы Қарабақ соғысы
Дата	2020 жыл 27 қыркүйек - 10 қараша
Орын	Таулы Қарабақ және іргелес аумақтар
Нәтиже	Әзербайжан жеңісі Қол қойылды 2020 жылғы 10 қарашадағы атысты тоқтату туралы мәлімдеме.; Әзербайжан өзінің территориялық сатып алуларын сақтап қалды.; Таулы Қарабаққа ресейлік бітімгершілік күштері енгізілді.; Армения территориясы арқылы Әзербайжанның батыс облыстары мен Нахичеван Автономиялық Республикасы арасындағы көлік қатынасы ашылды. Көлік коммуникацияларын Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметінің Шекара қызметі бақылайды.; Армениядағы саяси дағдарыс басталуы.;
Аумақтық; өзгерістер	Соғыс кезінде: Соғыс қимылдары кезінде 5 қала, 4 қала және 286 ауыл Әзербайжан күштерінің бақылауына өтті, бүкіл Әзербайжан-Иран шекарасы. Солтүстік секторда Әзербайжан әскері бірқатар стратегиялық биіктіктер мен елді мекендерді бақылауға алды. Оңтүстікте Әзербайжан әскері Иранмен шекаралас аумақты, сондай-ақ Шуша қаласын толық бақылауға алды.; Атыс тоқтатылғаннан кейін: Таулы Қарабахтың кейбір бөліктері Арменияның бақылауындағы Таулы Қарабақ айналасындағы барлық аумақтармен бірге 2020 жылдың 1 желтоқсанында Әзербайжанға қайтарылды.; Аймақтағы барлық экономикалық және көлік байланыстарының құлпын ашыңыз; Нахичеван Автономиялық Республикасын Әзербайжанның батыс облыстарымен байланыстыратын жаңа көлік коммуникациялары салынуда.;
Қарсыластар
Таулы Қарабақ Республикасы; Армения;	Әзербайжан;
Қолбасшылары
Арайик Арутюнян ; (Танылмаған Таулы Қарабах Республикасының президенті, Жоғарғы Бас қолбасшы); Жалал Арутюнян; (Таулы Қарабақ Республикасы 27 қазанға дейін Қорғаныс министрі); Микаел Арзуманян; (27 қазаннан бастап Таулы Қарабақ Республикасы Қорғаныс министрі)	Ильхам Әлиев; (Әзербайжан президенті, Жоғарғы қолбасшы); Закир Хасанов; (Әзербайжанның қорғаныс министрі); Маис Бархударов ; (әскери бөлім командирі); Хикмат Мирзаев; (Арнайы жасақ командирі; бөлімше командирі); Хикмат Хасанов; (Мемлекеттік шекара қызметінің басшысы)
Тараптар күші
Азаматтық шығын: 161 қайтыс болды, 586 жараланған, 22 іс-түссіз жоқ.	белгісіз
	Бұл үлгіні: көру • талқылау • өңдеу

Екінші Таулы Қарабақ соғысы — 2020 жылы даулы аймақтағы Таулы Қарабақ пен оған жақын аумақтарда орын алған қарулы қақтығыс болды. Бұл Әзербайжан, Армения және өзін-өзі жариялаған армяндық жікшіл Таулы Қарабақ Республикасы қатысатын аймақтағы шешілмеген қақтығыстың өршуі болды. Соғыс 44 күнге созылды және Әзербайжанның жеңісімен аяқталды, жеңіліс Арменияда үкіметке қарсы наразылықтарды тудырды. Аймақта соғыстан кейінгі қақтығыстар жалғасты, оның ішінде 2022 жылы айтарлықтай қақтығыстар болды.

Ұрыс 27 қыркүйек күні таңертең Бірінші Таулы Қарабақ соғысынан (1988–1994) кейін құрылған байланыс сызығы бойындағы Әзербайжан шабуылымен басталды. Қақтығыстар әсіресе оңтүстік Таулы Қарабахтың таулы аудандарында қарқынды болды. Түркия Әзербайжанға әскери қолдау көрсетті.

Соғыс ұшқышсыз ұшақтарды, сенсорларды, алыс қашықтықтағы ауыр артиллерия мен зымырандық соққыларды орналастырумен, сондай-ақ мемлекеттік үгіт-насихатпен және ақпараттық соғыста әлеуметтік желілердегі ресми аккаунттарды пайдаланумен ерекшеленді. Атап айтқанда, Әзербайжанның ұшқышсыз ұшақтарды кеңінен қолдануы қақтығыстың нәтижесін анықтауда шешуші рөл атқарды. Көптеген елдер мен Біріккен Ұлттар Ұйымы қақтығысты қатаң айыптап, екі тарапты шиеленісті бәсеңдетуге және мағыналы келіссөздерді қайта бастауға шақырды. Ресей, Франция және Америка Құрама Штаттарының аралығымен жасалған үш атысты тоқтату келісімі қақтығысты тоқтата алмады.

Таулы Қарабахтағы екінші үлкен қала Шушаны басып алғаннан кейін 2020 жылдың 10 қарашасынан бастап осы аймақтағы барлық соғыс қимылдарын тоқтататын атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Соғыс соңында қол қойылған атысты тоқтату келісімі соғыс қимылдарына қатысты үлкен өзгерістерге әкелді. Таулы Қарабахтағы аумақтарды және оған жақын аудандарды бақылау. 2000-ға жуық ресейлік сарбаз Армения мен Таулы Қарабақты байланыстыратын Лачин дәлізі бойына бітімгершілік күштері ретінде орналастырылды, олардың мандаты кемінде бес жыл. Соғыс аяқталғаннан кейін, расталмаған саны армяндық әскери тұтқындар Әзербайжанда тұтқында болды, олар қатыгез қарым-қатынас және оларға қарсы айып тағылып, халықаралық сотта іс қозғалды.

2023 жылдың мамырында Армения Қарабақты Әзербайжанның бір бөлігі ретінде тануға дайын екенін мәлімдеді.

Дереккөздер

↑ Егер {{cite web}} үлгісінде archive-url=параметрі жазылса, онда archive-date=і де жазылуы керек, және керісінше. erdogan -visits-azerbaijan-for-karabakh-victory-parade Ердоған Қарабақтағы жеңіс парадына Әзербайжанға барған кездегі "Бір ұлт, екі мемлекет" көрсетілді. Басты дереккөзінен [ мұрағатталған] 9 қаңтар 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 12 желтоқсан 2022.
↑ world -europe-54882564 Армения, Әзербайжан және Ресей Таулы Қарабақ бейбіт келісіміне қол қойды. — «Бакудегі BBC арнасының Орла Герин тұтастай алғанда мәміле Әзербайжанның жеңісі және Арменияның жеңілісі ретінде қарастырылуы керек.» Басты дереккөзінен [https:// web .archive.org/web/20201109235223/https://www.bbc.com/news/world-europe-54882564 мұрағатталған] 9 қараша 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 12 желтоқсан 2022.
↑ -haberi- azerbaycan-cumhurbaskani-duyurdu-49-yerlesim-yeri-daha-kurtarildi Son dakika haberi: Azerbaycan Cumhurbaşkanı duyurdu: 49 yerleşim yeri daha kurtarıldı (түрік.). Басты дереккөзінен dakika-haberi -azerbaycan-cumhurbaskani-duyurdu-49-yerlesim-yeri-daha-kurtarildi мұрағатталған 15 қараша 2020.(қолжетпейтін сілтеме)
↑ "Содан кейін - соғыс». Қарабақ қақтығыс аймағындағы майдан шебіндегі өлі қалалар мен өмір // BBC Орыс қызметі, 10/10/2020. Басты дереккөзінен [https ://web.archive.org/web/20211030150556/https://www.bbc.com/russian/features-54490812 мұрағатталған] 30 қазан 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 10 қазан 2020.
↑ Генерал-майор Майс Бархударов: «Менің будем сражаться, чтобы полность уничтожит отсрына»
↑ -korpusov-osvobodivshikh -Dzhabrail.html Илхам Алиев поздовил командиров и личный состав корпусов, освободивших Джабраил
↑ nastroj-voennosluzhashih-obespechit -nashu-pobedu-32527.html Генерал-майор Хикмет Гасанов: «Победный настрой военнослужащих обеспечит нашу победу»

[1] Егер {{cite web}} үлгісінде archive-url=параметрі жазылса, онда archive-date=і де жазылуы керек, және керісінше. erdogan -visits-azerbaijan-for-karabakh-victory-parade Ердоған Қарабақтағы жеңіс парадына Әзербайжанға барған кездегі "Бір ұлт, екі мемлекет" көрсетілді. Басты дереккөзінен [ мұрағатталған] 9 қаңтар 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 12 желтоқсан 2022.

[victory_bbc-2] world -europe-54882564 Армения, Әзербайжан және Ресей Таулы Қарабақ бейбіт келісіміне қол қойды. — «Бакудегі BBC арнасының Орла Герин тұтастай алғанда мәміле Әзербайжанның жеңісі және Арменияның жеңілісі ретінде қарастырылуы керек.» Басты дереккөзінен [https:// web .archive.org/web/20201109235223/https://www.bbc.com/news/world-europe-54882564 мұрағатталған] 9 қараша 2020.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 12 желтоқсан 2022.

[3] -haberi- azerbaycan-cumhurbaskani-duyurdu-49-yerlesim-yeri-daha-kurtarildi Son dakika haberi: Azerbaycan Cumhurbaşkanı duyurdu: 49 yerleşim yeri daha kurtarıldı (түрік.). Басты дереккөзінен dakika-haberi -azerbaycan-cumhurbaskani-duyurdu-49-yerlesim-yeri-daha-kurtarildi мұрағатталған 15 қараша 2020.(қолжетпейтін сілтеме)

[4] "Содан кейін - соғыс». Қарабақ қақтығыс аймағындағы майдан шебіндегі өлі қалалар мен өмір // BBC Орыс қызметі, 10/10/2020. Басты дереккөзінен [https ://web.archive.org/web/20211030150556/https://www.bbc.com/russian/features-54490812 мұрағатталған] 30 қазан 2021.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 10 қазан 2020.

[Бархударов-5] Генерал-майор Майс Бархударов: «Менің будем сражаться, чтобы полность уничтожит отсрына»

[Mirzaev-6] -korpusov-osvobodivshikh -Dzhabrail.html Илхам Алиев поздовил командиров и личный состав корпусов, освободивших Джабраил

[Gasanov-7] stroj-voennosluzhashih-obespechit -nashu-pobedu-32527.html Генерал-майор Хикмет Гасанов: «Победный настрой военнослужащих обеспечит нашу победу»

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]