Ердене би

	Ердене би; өзб. Erdonabiy, Erdonabek, Erdonaxon
Лауазымы
	Қоқан хандығының ханы
	Қоқан хандығының ханы
1751 — 1752
Ізашары	Әбдірахман би (1750–1751)
Ізбасары	Бобобек (1752–1753)
	Қоқан хандығының ханы
	Қоқан хандығының ханы
1753 — 1762
Ізашары	Бобобек (1752–1753)
Өмірбаяны
Дүниеге келуі	1720 ; Қоқан, Қоқан хандығы
Қайтыс болуы	1762 ; Қоқан, Қоқан хандығы
Әкесі	Әбдірахым би
Балалары	Бекбота бек
	өңдеу

Әбдіқаюм хан немесе Ердене би (1720–1762) — 1751–1752 және 1753–1762 жылдары билік құрған Қоқан хандығындағы өзбектердің^[1] Мың әулетінен шыққан бесінші билеуші.

Саяси қызметі

1750 жылы Әбдікәрім би қайтыс болғаннан кейін Қоқан хандығындағы билік оның ұлы Әбдірахман биге өтті. 10 айдан соң тақ оның немере інісі — Әбдірахым бидің ұлы Ердене биге ауысты.^[2] Оның билігінің басталуы Мың әулеті өкілдері арасындағы билік үшін күрестің шиеленісуімен сипатталады. 1752 жылы елдегі билікті оның ағасы Бобобек уақытша басып алып, небәрі он ай бойы билік құрды.

1753 жылы Ердене би Қоқан тағына қайта отырды.

Ердене би Қоқан хандығын кеңейту бойынша белсенді саясат жүргізді. Бұхара хандығының билеушісі Мұхаммед Рахым ханмен (1756–1758) одақтаса отырып, ол өзбектің жүз тайпасына қарсы жорық жасады. Мұхаммед Рахым хан оның өкіл әкесі саналды.^[3]

1758 жылы Ердене би мемлекетке Истаравшанды қосып алды.

Сыртқы саясаты

1762 жылы елді Цин империясының басып алу қаупі туындады. Ердене би Цинге қарсы коалиция құра алды, оның құрамына Ауған мемлекетінің негізін қалаушы Ахмад шаһ Дуррани (1747–1768) де кірді. Бұл одақ Цин империясының Орта Азияны бағындыру әрекетін тоқтатты. Ердене биден ер бала қалмады. Оның бес қызы болған.

Қаза табуы

1762 жылы Ердене би қайтыс болғаннан кейін мемлекет билеушісі болып Сүлеймен бек жарияланды, ол небәрі бірнеше ай ғана билік құрды. Бұдан кейін билік Әбдікәрім бидің немересі Нарбұта бидің қолына өтті.

Әдебиет

История Средней Азии. Москва: Евролинц. Русская панорама, 2003
История Узбекистана. Т.3. Ташкент, 1993.

Дереккөздер

↑ Bosworth C. E. The new Islamic dynasties. A chronological and genealogical manual. N.Y., 1996. Р. 295
↑ Hakimxan to'ra Muntahab ut tavorix — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2010. — Б. 721.
↑ История Средней Азии. Москва: Евролинц. Русская панорама, 2003, с.301

[1] Bosworth C. E. The new Islamic dynasties. A chronological and genealogical manual. N.Y., 1996. Р. 295

[2] Hakimxan to'ra Muntahab ut tavorix — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2010. — Б. 721.

[3] История Средней Азии. Москва: Евролинц. Русская панорама, 2003, с.301

[1]

[2]

[3]