Жалаңаш шырыш

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Жалаңаш шырыш
Limax maximus
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Жұмсақденелілер
Табы: Бауыраяқтылар‎
Ұлы тұқымдасы: Limacoidea
Тұқымдасы: Limacidae
Lamarck, 1801[1]
Өзге түрі
12 genera, many species[2] (more than 56 species)[3]

Жалаңаш шырыш (Аrіonіdae, Lіmacіdae) — сабақша көзді ұлулар отрядының бір тобы. Ж. ш-тың барлық құрлықтарда тараған 250-ден аса түрі белгілі. Дене пішіні құрт тәрізді жұмыр келген. өз. 15 — 200 мм. Басының үстіндегі екі жұп қармалаушысының алдыңғысы сезім мүшесінің қызметін атқарады, соңғысының ұшында көзі болады. Бақалшағы жақсы дамымай, рудиментті түрде сақталған, оның қалдығы пластинка не түйіршік түрінде арқа мантия жабынының астында орналасады. Bіnneya, Hemphіeіa туысының өкілдерінде ғана бақалшағы ашық жатады. Денесі түгелдей кілегей шырышты келеді, аты осыған байланысты қойылған. Олар ылғалды жерлерде тіршілік етеді, күндіз жасырынып жатады да, түнде қоректенуге шығады. Бұлар — гермафродиттер, жұмыртқасын (20 — 30-дан топтап, 500-ге дейін) ылғалды топыраққа салады. Одан 2 — 3 аптадан кейін жас шырыштар шығады да, 1 — 1,5 айда ересек түріне айналып, күзге қарай жұмыртқалайды. Жазғытұрым кейбір қыстап шыққан ересек Ж. ш-тың көпшілігі өліп қалады. Жаңа шыққан шырыштар өсімдіктердің тамырын, тамыр-жемістерін, жапырағын зақымдап, а. ш-на, бау-бақшаға үлкен зиян келтіреді. Жауын құртымен және моллюскілердің кейбір түрлерімен қоректенетін жыртқыш түрлері де бар. Ж. ш-ты жою үшін сөндірілмеген әк, әр түрлі улы заттар қолданылады.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. (франц.) Lamarck J.-B. 1801. Système des animaux sans vertèbres, ou tableau général des classes, des ordres et des genres de ces animaux; présentant leurs caractères essentiels et leur distribution, d'après la considération de leurs… Paris, Detreville, VIII: 1-432. Page 62, originally spelled under vernacular name "es Limaciers".
  2. (поляк) Wiktor A. (1989). Limacoidea et Zonitoidea nuda. Slimaki pomrowioksztaltne (Gastropoda: Stylommatophora). Fauna Poloniae 12, Polska Akademia Nauk, Warszawa, 208 pp., page 141.
  3. "Families in Gastropoda" AnimalBase. accessed 10 September 2010.