Жанайдар Садуақасов

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Жанайдар Садуақасов (1898-1938), Қазастанда Кеңес өкіметін орнатуға белсене катысушы,партия , кенес және мемл. қайраткері . Ақмола уезі Сарысу болысынын Төссаз ауылында дүниеге келген . Ақмола қаласындағы орысша оқытатын приход . мектебін (1916), Омбыдағы ересектерге арналған гимназияны (1919) бітірген. С . Сейфуллин , А.Асылбеков, Д.Әділов т.б . азаматтармен бір ниетте , қазақ халқының бостандығы мен тендігі жолында аянбай күрес жүргізеді. 1919 ж . Омбы большевиктерінің басшылығы мен жұмыс істеген « Қазақ жастарының демократиялық кеңесі» астыртын ұйымын басқарады. Колчак бұғауында жатқан С.Сейфуллин,А.Асьшбеков, Ж .Нұркин,Б .Серікбаевтарды құтқару жолын іздеп, оларды хат - хабар арқылы рухтандырып отырады. Ақыры С.Сейфуллинге түрмеден қашуға жәрдемдесіп,оған жалған құжат жасап береді. Бұл оқиға С .Сейфуллиннің «Тар жол тайғақ кешу» романында жазылды . Садуақасов өзінің қысқа ғұмырында лауазымды қызметтер атқара жүріп халқына адал қызмет етті . 1919-1922 ж. Ақмола уезінде халық соты,уездік РК (б)П -ның нұсқаушысы, уездік халық ағарту бөлімінің меңгерушісі , уездік және губерниялық атқару комитетінің жауапты хатшысы қызметтерін атқарады. Өзінің іскер азамат екенін таныта білген Садуақасов Қазақстанның сол кездегі астанасы Орынбор қаласына қызметке шақырылады. 1922-1937 ж . Қырғыз (Қазақ) АКСР ОАК-тің жауапты хатшысы, Адай уездікревком төрағасы,КазАКСР финанс халкомының орынбасары, Қазақ республикасының астанасы Қызылордаға ауысқан кезде Сырдария губаткомының төрағасы,әділет халкомы қызметтерін және республика прокуроры , БК(б) П Қазақ өлкелік комитетінің мәдениет - насихат бөлімінің меңгерушісі , транспорт жөніндегі хатшысы, өлкелік партия комитеті сауда белімінің меңгерушісі , 1936 ж . ҚазКСР Халкомсовы төрағасының бірінші орынбасары әрі « Социалистік Қазақстан» газетінін бас редакторы,Алматы облысы және қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы қызметін атқарды. Садуақасов 1922 жылдан ҚазақАКСР ОАК-нің мүшесі , 1929 жылдан БК (б) П Қазақ өлкелік комитетінің Бюро мүшесі,1937 ж. Қазақстан К(б) ПОК- нің 1-пленумында Бюро мүшелігіне сайланды. Садуақасов өзінінадал да еңбекқор , туған халқының болашағы үшін аянбай енбек ететін, нағыз елін шын сүйген азамат екенін таныта білді. Әділет халкомы және респ. прокуроры қызметін аткару кезінде зан актілерін халық мүддесіне икемдеуге , заң кадрларын дайындауға, әйелдерді заң қызметіне тартуға баса көңіл бөлді.Жетім балалар үйлерін, ұлттық мектептер ашуға белсене кірісті .Әсіресе тұңғыш қазақ театрының ашылуына тікелей ықпал етті . Байларды тәркілеу саясатына ашық қарсы болып, өлкелі к партия комитетінің ІХ пленумында сөз сөйледі . 1932 ж .0.Жандосовпен бірге халықты аштықтан құтқару жөніндегі арнайы комиссияны басқарды. Садуақасов адал да іскер, туған халқының болашағы үшін басын бәйгеге тіккен қазақ зиялыларынын алдыңғы сапында болды . 1937 ж . 17 қыркүйекте қаауға алынып , әміршіл- әкімшіл жүйе ұйымдастырған «халық жауы » деген жалған жаланын құрбаны болып, 1938 ж . 25 ақпанда атылды. 1957 ж . 16 сәуірдегі КСРО Жоғарғы Сотының шешімімен ақталды.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5