Жарқыл биі

	Жарқыл биі
	ағылш. Flashdance
Жанры	романтикалық драма
Режиссёрі	Эдриан Лайн
Продюсері	Джерри Брукхаймер; Дон Симпсон; Питер Губер; Том Джейкобсон; Линда Обст; Джон Питерс
Негізі	Морин Мардердің шынайы оқиғасы
Сценарийдің авторы	Томас Хедли мл.; Джо Эстерхаз
Басты рөлдерде	Дженнифер Билз; Белинда Бауэр; Майкл Нури; Лилия Скала
Операторы	Дональд Питерман
Сазгері	Джорджо Мородер
Кинокомпания	Paramount Pictures
Ұзақтығы	95 мин
Бюджеті	7 млн $
Кассалық түсімі	217 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын
Шыққан жылы	1983
IMDb	ID 0085549
	Ортаққордағы Жарқыл биі

«Жарқыл биі» (ағылш. Flashdance) — режиссер Эдриан Лайнның 1983 жылғы америкалық романтикалық драмасы. Фильм АҚШ-та 1983 жылғы 15 сәуірде прокатқа шықты.^[1]

Фильм сюжеті бойынша Дженнифер Билз кәсіби балерина болуға ұмтылатын жас бишіні (Алекс) ойнайды, ал Майкл Нури оның жігіті және Питтсбургте ол күндіз жұмыс істейтін болат қорыту зауыты иесінің рөлін сомдайды. Бұл продюсерлер Дон Симпсон мен Джерри Брукхаймердің алғашқы бірлескен жұмысы болды. Алекстің күрделі би сахналары дублерлердің көмегімен түсірілген (Билздің басты дублері титрда көрсетілмеген француз актрисасы Марин Джахан (ағыл.)қаз. болды, ал брейк-данс қимылдарын биші Крэйзи Легс дублер ретінде орындады).^[2] Rock Steady Crew орындауындағы екі минуттық брейк-данс сахнасы 1970-жылдардың соңында бәсеңдеп қалған көше биіне деген қызығушылықты қайта жандандырды.^[3] Фильмнің арқасында брейк-данс алғаш рет Нью-Йорктен тыс жерде таныстырылды.^[4]

Фильм кәсіби сыншылардың теріс пікірлерін тудырды, бірақ көрермендер арасында орасан зор жетістікке ие болды, 1983 жылы АҚШ-тағы ең кассалық үшінші фильм болды^[5] және бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады.^[6]^[7] Джорджо Мородер құрастырған саундтрек бірнеше хитті дүниеге әкелді, соның ішінде Майкл Сембеллоның орындауындағы «Maniac» және «Оскар» сыйлығына ие болған Айрин Караның орындауындағы «Flashdance… What a Feeling» әндері бар.

Сюжеті

18 жасар Александра «Алекс» Оуэнс (Дженнифер Билз) өзінің Грант атты питбулімен бірге Питтсбургтегі қайта жабдықталған қоймада тұрады. Күндіз ол болат қорыту зауытында дәнекерлеуші болып жұмыс істейді, ал кешке Mawby’s атты жергілікті гриль-барында биші болып қосымша табыс табады және кәсіби балерина болуға ұмтылады.

Алекстің бардағы әріптестері де үлкен шығармашылық жетістіктерге жетуді армандайды. Даяшы Джини (Санни Джонсон (ағыл.)қаз.) мәнерлеп сырғанаушы болу үшін жаттығады, ал оның сүйіктісі, аспаз Ричи (Кайл Хеффнер (ағыл.)қаз.), стендап-комик болудан үміттенеді.

Бірде Алекстің өнерін ол жұмыс істейтін болат қорыту зауытының иесі Ник Херли (Майкл Нури) байқап қалады. Алекстің өз қызметкерлерінің бірі екенін білген соң, Ник оның соңынан жүре бастайды, бірақ Алекс оның көңіл білдіруін қабылдамайды. Сонымен қатар, «Занзибар» стриптиз-клубының иесі Джонни Си (Ли Винг (ағыл.)қаз.) Алекс пен оның құрбысы Джиниге өз клубынан жұмыс ұсынады.

Алекстің тәлімгері, бұрынғы балерина Ханна Лонг (Лилия Скала), оған Питтсбург би консерваториясына өтініш беруге кеңес береді, бірақ бұрынғы би тәжірибесі мен білімінің болмауы оны өтініш бермей-ақ ол жерден кетуге мәжбүр етеді. Бір күні кешке бардан шығып бара жатқанда, Ричи мен Алекс Джонни Си мен оның оққағары Сесилдің шабуылына ұшырайды. Ник араласады, Алексті үйіне алып кетеді және олардың арасында романтикалық қарым-қатынас басталады.

Мәнерлеп сырғанау жарысы кезінде Джини өнер көрсету барысында екі рет құлап, спорттан кетуге шешім қабылдайды. Сәтсіздіктен және Лос-Анджелесте бағын сынауға бел буған сүйіктісі Ричидің кетіп қалуынан тауы шағылған Джини Джонни Симен кездесе бастайды және «Занзибарда» оның стриптизшілерінің бірі болып жұмыс істейді. Мұны білген Алекс оны тауып алып, «Занзибардан» алып кетеді.

Бір күні түнде балетте Никті бейтаныс әйелмен бірге көрген Алекс оның үйінің терезесін таспен сындырады, ал кейінірек оның бұрынғы әйелі (Белинда Бауэр) екенін біледі. Алекс пен Ник татуласады және ол консерваторияға түсуге батылдық жинайды. Қызға көмектескісі келген Ник оған тыңдалым ұйымдастыру үшін өзінің байланыстарын пайдаланады. Мұны білген Алекс Никке ашуланып, бастаған ісінен бас тартады, ал балерина Ханна кенеттен қайтыс болғаннан кейін мұңға батады, бірақ соңында тыңдалымға баруға бел буады.

Емтиханда Алекс алдымен қателік жібереді, бірақ содан кейін бойын жинап, өзі үйренген және жаттыққан қимылдардан, соның ішінде Питтсбург көшелерінде көрген брейк-данстан тұратын би нөмірін сәтті аяқтайды. Қабылдау комиссиясының мүшелері оң әсер білдіреді, ал Алекс консерваториядан қуана шығып, өзін раушан гүл шоғымен күтіп тұрған Ник пен питбуль Грантты кездестіреді.

Рөлдерде

Дженнифер Билз — Александра «Алекс» Оуэнс (би сахналарын Марин Джахан (ағыл.)қаз. дублер ретінде орындады)
Майкл Нури — Ник Херли
Лилия Скала — Ханна Лонг
Санни Джонсон (ағыл.)қаз. — Джини Сабо
Кайл Хеффнер (ағыл.)қаз. — Ричи Блазек
Ли Винг (ағыл.)қаз. — Джонни Си
Рон Карабацос — Джейк Моуби
Белинда Бауэр — Кэти Херли
Мальколм Дэнар — Сесил
Филип Брунс — Фрэнк Сабо
Синтия Родес — Тина Тек
Миколе Меркурио — Розмари Сабо
Люси Ли Флиппин — секретарь
Дон Брокетт — Пит
Дурга МакБрум — Хилс
Стейси Пикрен — Марго
Боб Харкс — дін қызметшісі
Лиз Сагал — Санни

Фильмді жасаушылар

Сценарий авторлары — Том Хедли мен Джо Эстерхаз
Музыка — Джорджо Мородер
Режиссёр — Эдриан Лайн
Продюсерлер — Дон Симпсон, Джерри Брукхаймер, Том Джэйкобсон, Линда Розен Обст, Питер Гюбер, Джон Питерс

Музыкалық сүйемелдеу

Негізгі музыкалық тақырыпты — Айрин Караның орындауындағы «What a Feeling» әнін — Джорджо Мородер жазған. Осы әнді жазғаны үшін композитор «Үздік фильм әні» номинациясында өзінің екінші «Оскар» сыйлығын, сонымен қатар екі «Алтын глобус» иеленді.

Майкл Сембелло мен Деннис Маткоски (нем.)қаз. «Maniac» әні 1983 жылдың қыркүйегінде Billboard Hot 100 чартында бірінші орынға жетті.
«Lady, Lady, Lady» әнін Джо Эспозито орындайды.
«Gloria» және «Imagination» әндерін Лора Брэниган орындайды.
«I’ll Be Here Where The Heart Is» әнін Ким Карнс орындайды.
«I Love Rock ’n’ Roll» әнін Джоан Джетт пен The Blackhearts тобы орындайды (жаттығу залында естіледі).
«Manhunt» әнін Карен Камон (ағыл.)қаз. орындайды.
«Romeo» әнін Донна Саммер орындайды.

Саундтрек күйтабақ болып шығарылды.

Өндіріс

Paramount басшылары картинаның әлеуетіне сенімді болмады және премьерасына дейін фильм құқықтарының 25%-ын сатып жіберді. Түсірілім 1982 жылғы 18 қазаннан 1982 жылғы 30 желтоқсанға дейін екі жарым айға созылды.^[1]

«Жарқыл биі» сонымен қатар Дженнифер Билз үлкен ойығы бар толстовка киген фильм постерімен де жиі есте қалады. Билз толстовканың бұл танымал бейнесі кездейсоқ пайда болғанын айтты. Жуған кезде толстовка қатты кішірейіп кеткендіктен, актриса оны қайтадан кию үшін жоғарғы жағынан үлкен ойық кесіп алған.^[8]

Кастинг

Алекс Оуэнс рөліне Дженнифер Билз, Деми Мур және Лесли Винг қарастырылды.^[9]

Ник Херли рөлі бастапқыда Джин Симмонсқа ұсынылды, бірақ ол бұл оның «жын» бейнесіне қайшы келетіндіктен бас тартты. Бұл рөлге Пирс Броснан, Роберт Де Ниро, Ричард Гир, Мел Гибсон, Том Хэнкс және Джон Траволта да қарастырылды.

Түсірілім

Фильмдегі күңгірт жарық ішінара басты кейіпкердің билерінің көпшілігін дублер — француз актрисасы Марин Джахан (ағыл.)қаз. орындағанымен түсіндіріледі.Марин Джахан (ағыл.)қаз.^[10]^[11]^[12]

Алекстің тыңдалым кезіндегі биіндегі соңғы секірісті кәсіби гимнаст Шэрон Шапиро орындады.^[13]

Фильм продюсерлері дублерлерді пайдаланғандарын жасырмады, ал Марин Джахан есімінің аталмауы Paramount Pictures компаниясының соңғы титрларды қысқартып тастауымен байланысты болды.^[10]

Түсірілімнің көп бөлігі Питтсбург маңында, Пенсильвания штатында жүргізілді.

Сыны

Фильм сыншылардың жағымсыз пікірлеріне ие болды.

Rotten Tomatoes сайтында картина 41 сыншының рецензиясына негізделген 34% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10-нан 4,7-ні құрайды. Сайттың сыни пікірінде былай делінген: «Стилі көп, бірақ мазмұны өте аз «Жарқыл биі» тартымды би нөмірлерімен мақтана алады және Дженнифер Билздің тамаша жұмысынан пайда көреді, бірақ оның баяндауы бірсарынды».^[14]

Сыншы Роджер Эберт бұл картинаны өзінің ең жек көретін фильмдер тізіміне енгізіп, былай деп мәлімдеді: «Дженнифер Билз өзін жайсыз сезінбеуі керек. Оның табиғи таланты бар, ол балғын әрі тартымды, оған тек нашар сценарийлерді електен өткізе алатын табиғи таланты бар агент табу керек».^[15]

Мұрасы

Жалғасы

Картинаның жалғасы туралы талқылаулар болды, бірақ фильм бәрібір түсірілмеді. Билз түсірілім туралы ұсыныстан бас тартып, былай деді: «Бұл мені қаншалықты бай немесе танымал ететіні мені ешқашан қызықтырмады. Мен үлкен сомадағы ақшадан бас тарттым, ал менің агенттерім жай ғана жынданып кете жаздады».^[16]

Музыкалық бейімделу

2001 жылдың наурызында фильм желісі бойынша Джорджо Мородердің жаңа әндері енген бродвейлік музыкалық қойылым ұсынылды, бірақ ол бәрібір жарық көрмеді.^[17]

2008 жылдың шілдесінде Плимуттағы Корольдік театрда «Flashdance The Musical» мюзиклінің премьерасы өтті.^[18]

Басқасы

Әншілер Дженнифер Лопес пен Джери Халлиуэлл өздерінің музыкалық клиптерінде бұл картинаға құрмет көрсетті. Лопестің This Is Me… Then альбомындағы «I'm Glad» клипі негізінен бүкіл фильмнің сюжетіне негізделген, ал Халлиуэллдің екінші альбомы Scream If You Wanna Go Faster-дің алғашқы синглі — «It’s Raining Men» нұсқасы культтік тыңдалым сахнасынан шабыт алады.

2018 жылғы «Дэдпул 2» фильмінің жарнамалық постері Дженнифер Билздің үстіне су құйылып, оның қолымен орындыққа тіреліп тұрған культтік сахнасын қайталайды.^[19]

Сот істері

Фильм Морин Мардердің шынайы оқиғасына негізделген. Картинадағы Алекс Оуэнс сияқты, ол да беделді би мектебіне түсуге ұмтылды. Том Хедли сценарийдің бастапқы нобайын жазды, ал 1982 жылғы 6 желтоқсанда Мардер Paramount Pictures компаниясына өзінің өмірлік тарихын экранда пайдалану құқығын беретін құжатқа қол қойды, ол үшін оған 2300 доллар мөлшерінде біржолғы өтемақы төленді.

Фильм бүкіл әлем бойынша 200 миллион доллардан астам қаражат жинады. 2006 жылдың маусымында Сан-Францискодағы АҚШ-тың Тоғызыншы округтік апелляциялық соты төменгі соттың Мардер 1982 жылы құжаттарға қол қойған кезде өзінің тарихын пайдалану құқығынан бас тартқан деген шешімін күшінде қалдырды. Сот сонымен қатар құжатқа қол қою кезінде Мардердің адвокаты қатысқанын атап өтті.^[20]

Дженнифер Лопеске қарсы сот талабы

2003 жылы Дженнифер Лопестің «I'm Glad» клипінде (режиссері Дэвид Лашапель) фильмдегі би нөмірлері пайдаланылғаннан кейін, Мардер Лопесті, Sony Corporation (клипті жасаушылар) және Paramount компаниясын сотқа берді.

Лопес өзінің «I'm Glad» бейнебаяны фильмге құрмет ретінде ойластырылғанын алға тартқанымен, 2003 жылдың мамырында Sony компаниясы Paramount-қа би нөмірлерін және фильмдегі басқа да материалдарды пайдаланғаны үшін лицензиялық алым төлеуге келісті.^[21]^[22]

Дереккөздер

1 2 AFI|Catalog (ағыл.). catalog.afi.com.
↑ DeFrantz Thomas F Hip-Hop in Hollywood: Encounter, Community, Resistance // The Oxford Handbook of Dance and the Popular Screen / Melissa Blanco Borelli — Oxford University Press, 2014. — P. 117. — ISBN 978-0-19-989783-4.
↑ Mandalit del Barco Хип-хоп ура: Үлкен уақытқа серпіліс (ағыл.) = Hip Hop Hooray: Breaking into the Big Time // ¡Mira! (The Magazine of the South Bronx) : журнал. — Columbia University School of Journalism, 1984, көктем.
↑ Okumura, Kozo B-Boying (Breaking) (ағыл.). Global Darkness.
↑ 1983 Yearly Box Office Results (ағыл.). Box Office Mojo.
↑ Box Office Information for Flashdance Мұрағатталған 24 желтоқсанның 2013 жылы.. The Numbers. Retrieved April 10, 2023.
↑ Dick 2015.
↑ Jennifer Beals: From ripped sweats to dress blues | The Star (ағыл.). thestar.com.
↑ - Chicago Sun-Times (ағыл.). web.archive.org. (23 шілде 2012).
1 2 Lakeland Ledger - Google News мұрағатынан іздеу (ағыл.). news.google.com.
↑ Hoofers Hidden in the Shadows Dream of the Limelight (ағыл.). PEOPLE.com.
↑ The Flashdance collector's edition is a knockout (ағыл.). EW.com.
↑ ‘Flashdance,’ 30 Years Later: B-Boy Recalls Girling Up for Final Scene (ағыл.). yahoo.com.
↑ Flashdance (1983) (ағыл.).
↑ Roger Ebert Flashdance movie review & film summary (1983) | Roger Ebert (ағыл.). www.rogerebert.com.
↑ Beals Turned Down Flashdance Sequel (ағыл.). Contactmusic.com. (18 тамыз 2003).
↑ Robert Hofler, Robert Hofler What a feeling: ‘Flashdance’ fever (ағыл.). Variety. (22 наурыз 2001).
↑ Flashdance Debuts in Plymouth, Sweeney Shouts | What's on Stage News | Whatsonstage (ағыл.). web.archive.org. (19 қазан 2008).
↑ Deadpool Does Flashdance In A New Sequel Poster (ағыл.). Empire. (6 ақпан 2018).
↑ Suzanne Herel, Chronicle Staff Writer SAN FRANCISCO / Inspiration for 'Flashdance' loses appeal for more money (ағыл.). SFGate. (13 маусым 2006).
↑ Flashdance (1983) - News - IMDb (ағыл.).
↑ D A V I D * L A C H A P E L L E (ағыл.). web.archive.org. (19 қазан 2006).

Әдебиет

Монографиялар:

Bernard F. Dick Жұтылу: Paramount Pictures-тің өлімі және корпоративтік Голливудтың дүниеге келуі = Engulfed: The Death of Paramount Pictures and the Birth of Corporate Hollywood — University Press of Kentucky, 2015. — Б. 1. — 280 б. — ISBN 9780813159287.

Газеттер мен журналдардағы басылымдар:

Cynthia Rose Соқыр жарқыл! (ағыл.) = Blinding Flash! // 'New Musical Express' : magazine. — Лондон: TI Media, 1983, 2 шілде. — б. 20. — ISSN 0028-6362.

[AFICatalog-1] 1 2 AFI|Catalog (ағыл.). catalog.afi.com.

[Borelli2014-2] DeFrantz Thomas F Hip-Hop in Hollywood: Encounter, Community, Resistance // The Oxford Handbook of Dance and the Popular Screen / Melissa Blanco Borelli — Oxford University Press, 2014. — P. 117. — ISBN 978-0-19-989783-4.

[¡Mira!Spring1984-3] Mandalit del Barco Хип-хоп ура: Үлкен уақытқа серпіліс (ағыл.) = Hip Hop Hooray: Breaking into the Big Time // ¡Mira! (The Magazine of the South Bronx) : журнал. — Columbia University School of Journalism, 1984, көктем.

[kozo-4] Okumura, Kozo B-Boying (Breaking) (ағыл.). Global Darkness.

[5] 1983 Yearly Box Office Results (ағыл.). Box Office Mojo.

[6] Box Office Information for Flashdance Мұрағатталған 24 желтоқсанның 2013 жылы.. The Numbers. Retrieved April 10, 2023.

[FOOTNOTEDick2015-7] Dick 2015.

[8] Jennifer Beals: From ripped sweats to dress blues | The Star (ағыл.). thestar.com.

[9] - Chicago Sun-Times (ағыл.). web.archive.org. (23 шілде 2012).

[автоссылка1-10] 1 2 Lakeland Ledger - Google News мұрағатынан іздеу (ағыл.). news.google.com.

[11] Hoofers Hidden in the Shadows Dream of the Limelight (ағыл.). PEOPLE.com.

[12] The Flashdance collector's edition is a knockout (ағыл.). EW.com.

[13] ‘Flashdance,’ 30 Years Later: B-Boy Recalls Girling Up for Final Scene (ағыл.). yahoo.com.

[14] Flashdance (1983) (ағыл.).

[15] Roger Ebert Flashdance movie review & film summary (1983) | Roger Ebert (ағыл.). www.rogerebert.com.

[16] Beals Turned Down Flashdance Sequel (ағыл.). Contactmusic.com. (18 тамыз 2003).

[17] Robert Hofler, Robert Hofler What a feeling: ‘Flashdance’ fever (ағыл.). Variety. (22 наурыз 2001).

[18] Flashdance Debuts in Plymouth, Sweeney Shouts | What's on Stage News | Whatsonstage (ағыл.). web.archive.org. (19 қазан 2008).

[19] Deadpool Does Flashdance In A New Sequel Poster (ағыл.). Empire. (6 ақпан 2018).

[20] Suzanne Herel, Chronicle Staff Writer SAN FRANCISCO / Inspiration for 'Flashdance' loses appeal for more money (ағыл.). SFGate. (13 маусым 2006).

[21] Flashdance (1983) - News - IMDb (ағыл.).

[22] D A V I D * L A C H A P E L L E (ағыл.). web.archive.org. (19 қазан 2006).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]