Жақсы, жаман, жауыз
| Жақсы, жаман, жауыз | |
| итал. Il buono, il brutto, il cattivo | |
 Фильм постері | |
| Жанры | |
|---|---|
| Режиссёрі | |
| Продюсері | |
| Сценарийдің авторы | |
| Басты рөлдерде | |
| Операторы | |
| Сазгері | |
| Кинокомпания |
Arturo González Producciones Cinematográficas, S.A |
| Дистрибьютор |
United Artists |
| Ұзақтығы |
161 - 177 мин. |
| Бюджеті |
1,2 млн $ |
| Кассалық түсімі |
38.9 млн $ |
| Мемлекет | |
| Тілі | |
| Шыққан жылы | |
| Алдыңғы фильм | |
| IMDb | |
«Жақсы, жаман, жауыз» (итал. Il buono, il brutto, il cattivo; ағылш. The Good, the Bad and the Ugly) — «доллар трилогияны» түйіндейтін Серджо Леоне түсірген 1966 жылғы спагетти-вестерн. Басты рөлдерді Клинт Иствуд, Илай Уоллак және Ли Ван Клиф сомдады.
Оқиға желісі бойынша бұл фильм трилогиядағы бұрынғы туындылардың приквелі болып табылады. Сюжет желісі Америкадағы азамат соғысы тұсында конфедераттардың жоғалған алтынын іздеуге шыққан үш кейіпкердің айналасында өрбиді.
Леоне мен Иствудтың әлемдік танымалдылығының арқасында фильм зор коммерциялық табысқа жетті: өндірістік бюджеті шамамен 1,2 миллион долларды құраса, әлемдік кассалық жиыны 38 миллион доллардан асып түсті. Осылайша, бұл туынды өз дәуірінің ең табысты еуропалық вестерндерінің біріне айналды.
Экранға шыққан алғашқы кезеңде бұл туынды сыншылар тарапынан негізінен жағымсыз пікірлер алды. Мамандар фильмдегі шектен тыс қатыгездікті, екіұдай моральды және монтаждағы кемшіліктерді сынға алды. Сол уақытта спагетти-вестерндерге «екінші сортты» кино ретінде қараған соқыр сенімнің салдарынан фильм халықаралық фестивальдерде елеусіз қалды.
Алайда, 1980-жылдардың ортасына қарай фильмнің құндылығы қайта зерделеніп, сыншылардың көзқарасы түбегейлі өзгерді. Теледидарлық көрсетілімдер, бейнетаспалар кеңінен таралуы және кейінгі сапалық жаңғырту жұмыстары туындының айналасына қалың табынушылар ортасын қалыптастырды. Содан бері бұл туынды өзінің эпикалық құлашымен, кадр үйлесімімен, монтаждық шешімдерімен және Морриконенің аңызға айналған музыкасымен әлемдік деңгейде мойындалды. Фильм барлық заманның ең ұлы әрі ең ықпалды вестерндерінің бірі ретінде жиі аталады. Ол кино өнеріне өшпес із қалдырып қана қоймай, танымал мәдениеттің — кино, теледидар, комикстер мен бейнеойындардың ажырамас бөлігіне айналған көптеген сілтемелер мен пародияларға арқау болды.
Сюжеті
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Оқиға 1862 жылы, Америкадағы азамат соғысы қызып тұрған кезде Нью-Мексико штатында өрбиді. Сюжет желісі конфедерациялық әскердің жоғалған алтыны туралы біліп қойған үш қылмыскердің тағдырын баяндайды.
Долы жендет Сентенца («Періште көз») отставкадағы сарбаз Стивенстің фермасына келеді. Ол тапсырыс беруші Бейкердің тапсырмасы бойынша Билл Карсон есімді адамның (бұрынғы есімі Джексон) ізіне түседі. Карсон Конфедерация армиясына жазылып, біреудің қомақты қаржысын қолды етіп кеткен болып шығады. Сентенца алдымен Стивенсті, кейін тапсырыс беруші Бейкердің өзін өлтіріп, алтынды жалғыз табуға бел буады.
Осы уақытта билік іздеу салып жатқан қарақшы Туко шөл далада із кесушілерге тап болады. Сол сәтте кездейсоқ пайда болған «Аққұба» есімді мерген із кесушілерді атып тастап, Туконы құтқарғанымен, кейін оны 2000 доллар сыйақы үшін билікке өзі тапсырады. Алайда дарға асу сәтінде Аққұба жіпті атып үзіп, Туконы қашырып жібереді де, екеуі ақшаны тең бөліп алады. Осы айламен бірнеше қаланы алдап жүрген соң, Аққұба Туконың үнемі шағымдана беретінінен жалығып, оны шөл далаға жалғыз қалдырып кетеді.
Ажалдан аман қалған Туко кек жолына түседі. Ол Аққұбаны қолға түсіріп, шөлде сусыз жаяу айдап, азаптап өлтірмек болады. Бірақ олардың алдынан ішінде өліп жатқан сарбаздары бар күйме шыға келеді. Тірі қалған жалғыз сарбаз өзін Билл Карсон деп таныстырып, Сэдхилл зиратында жасырылған 200 мың доллар алтын туралы айтады. Туко су әкелуге кеткенде, Карсон қазына жатқан нақты қабірдің атын Аққұбаға сыбырлап үлгеріп, жан тапсырады. Енді екеуінің де тірі қалуы маңызды: Туко зираттың атауын, ал Аққұба қабірдің атын біледі.
Олар оңтүстік сарбаздарының киімін киіп, жолға шыққанымен, кездейсоқ солтүстік әскерінің (одақшылар) тұтқынына түседі. Тұтқындар лагерінде бақылаушы болып жүрген Сентенца Туконы азаптау арқылы зираттың атын біліп алады. Бірақ қабірдің атын білетін Аққұбамен тең үлес алуға келісіп, оны өз бандасына қосады. Пойыздан қашып шыққан Туко соғыстан қираған қалада Аққұбаны тауып алады да, екеуі Сентенцаның адамдарын қырып салады.
Зиратқа барар жолда олар стратегиялық көпір үшін шайқасып жатқан әскерлерге жолығады. Соғысты тоқтатып, жолды ашу үшін олар көпірді жарып жібереді. Осы сәтте олар бір-біріне құпияларын ашады: зираттың аты — Сэдхилл, ал қабірдегі есім — Арч Стэнтон.
Зиратқа жеткенде Туко Арч Стэнтонның қабірін қаза бастайды, бірақ Аққұба мен Сентенца да келеді. Молада алтын болмай шығады. Аққұба нақты есімді тасқа жазып, ортаға қояды да, үшеуінің арасында шешуші дуэль («мексикалық текетірес») басталады. Аққұба Сентенцаны атып өлтіреді, ал Туконың қаруының оғын түнде алып тастағандықтан, ол ештеңе істей алмайды.
Нақты алтын Арч Стэнтонның қасынан, «Белгісіз» деп жазылған қабірден табылады. Аққұба өз үлесін алып, Туконы дарға асып қойып кетеді. Алайда алыстан мылтықпен жіпті атып үзіп, Тукоға өмірі мен алтынның жартысын қалдырып, көзден таса болады.
Рөлдерде
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Басты үштік
[өңдеу | дереккөзін өңдеу].jpg)
.jpg)
- Клинт Иствуд — «Аққұба» (немесе Есімсіз адам): «Жақсы» Аз сөйлейтін, өзіне сенімді кәсіби жалдаппалы із кесуші. Жасырылған алтынды табу жолында ол Туко және Сентенцамен уақытша одақтасуға мәжбүр болады. Оның Тукомен серіктестігі — екіұдай: Туко қазына жатқан зираттың атауын білсе, Аққұба нақты қабірдің есімін біледі. Сондықтан олар алтынға жету үшін бір-біріне тәуелді. Ашкөздікке толы бұл сапарда жүрсе де, Аққұбаның бойынан соғыс қасіретіне деген аяушылық сезімі байқалады. Ол қырылған жауынгерлерді көріп: «Мұншама адамның мағынасыз ажал құшқанын ешқашан көрмеппін», — деп күрсінеді. Сондай-ақ, өлім аузында жатқан сарбазды жұбату үшін үстіне пальтосын жауып, соңғы рет темекісін тұтатып береді.
- Илай Уоллак — Туко Бенедикто Пасифико Хуан Мария Рамирес (Аққұбаның айтуынша — «Егеуқұйрық»): «Жауыз» Көп сөйлейтін, күлкілі әрі аңғал көрінгенімен, іс жүзінде өте айлакер, төзімді және тапқыр мексикалық қарақшы. Билік оны ұзын-сонар қылмыстар тізімі үшін іздеуге жариялаған. Ол өзінің өміршеңдігі мен кез келген қиындықтан жол тауып шығатын қасиетінің арқасында трилогияның ең есте қаларлық кейіпкерлерінің біріне айналды.
- Ли Ван Клиф — Сентенца (ағылшынша нұсқада — «Періште көз»): «Жаман» Мейірімсіз, суыққанды және садистік бейімділігі бар жалдаппалы жендет. Ол адам өлтіруден ләззат алады және өзіне ақы төленген тапсырысты (әдетте ізіне түсу немесе қастандықпен өлтіру) соңына дейін жеткізбей қоймайды. Сентенца — моральдық құндылықтардан ада, тек күш пен ақшаға ғана бағынатын нағыз қатыгез бейненің символы.
Көмекші рөлдердегі актерлер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Альдо Джуффре — маскүнемдікке салынған Одақ капитаны Клинтон[1][2]
- Антонио Касас — Стивенс[1]
- Рада Рассимов — Мария[1]
- Альдо Самбрель — «Періште көз» бандасының мүшесі[1][3]
- Энцо Петито — қару-жарақ дүкенінің иесі[1]
- Луиджи Пистилли — әкей Пабло Рамирес, Туконың ағасы[1][3]
- Ливио Лоренцон — Бейкер[1]
- Эл Малок — Элам, бір қолды із кесуші[1][4]
- Серхио Мендисабаль — аққұба із кесуші[1][5]
- Антонио Молино Рохо — капитан Харпер, тұтқындар лагерінің коменданты[1]
- Лоренцо Робледо — Клем, «Періште көз» бандасының мүшесі[1]
- Марио Брега — капрал Уоллас[1][3]
- Клаудио Скарчилли — Педро, мексикалық шаруа[6]
- Антонио Казале — Джексон / Билл Карсон[6]
- Сандро Скарчилли — Чико, мексикалық шаруа[6]
- Бенито Стефанелли — «Періште көз» бандасының мүшесі[6]
- Анджело Нови — монах[6][7]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 The Good, the Bad and the Ugly (1966) Original Italian poster. The Poster Database (TPDb). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 ақпан 2026. Тексерілді, 5 ақпан 2026.
- ↑ Lee Thomas-Mason What's That Sound? When Arctic Monkeys sampled the great Ennio Morricone. Far Out Magazine. (6 July 2020). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 желтоқсан 2020. Тексерілді, 11 желтоқсан 2020.
- 1 2 3 Brad Cook Blu-ray Review – For a Few Dollars More (1965). Flickering Myth. (31 March 2019). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 ақпан 2024. Тексерілді, 11 желтоқсан 2020.
- ↑ Barry Evans Growing Old Ungracefully: The Good, the Bad, and the Ugly. Lost Coast Outpost. (29 March 2015). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 желтоқсан 2020. Тексерілді, 11 желтоқсан 2020.
- ↑ Neibaur James The Clint Eastwood Westerns — Rowman & Littlefield Publishers. — P. 31. — ISBN 978-1-4422-4504-4.
- 1 2 3 4 5 The Good, the Bad and the Ugly Cast. Cinestats. Тексерілді, 11 желтоқсан 2020.
- ↑ Cristiani, Cecilia Angelo Novi e l'inconscio fotografico dei film (итал.). Cinefilia Ritrovata. Cineteca di Bologna. (1 May 2018). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 ақпан 2026. Тексерілді, 3 ақпан 2026.
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- Жақсы, жаман, жауыз (ағыл.) Internet Movie Database сайтында
| ||||||||||
