Жиен

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Жиен— баланың нағашы жұртымен туыстық қарым-қатынасын білдіретін ұғым, қыздан туған баланы қыздың төркіні және рулас адамдары, яғни нағашылары “жиен” деп атайды.


Жиеннен туған баланы жиеншар дейді. Қазақ дәстүрінде нағашы мен Жиен арасында үлкен сыйластық үлгісі қалыптасқан. Олар бірін-бірі күндемейді, араларында бақталастық, қызғаныш болмайды, өзара әзілдесіп қалжыңдасады, “Жиенді ұрғанның қолы қалтырайды” деп, жиендерін барынша еркелетеді. “Балалығың ұстаса нағашыңа бар” деген мәтел соны меңзейді. Жиендік жасқа қарамайды. Жиен нағашыдан үлкен болуы да мүмкін. Мұның нағашы-жиендік рәсімдерге кедергісі жоқ. Жиен жасына қарай “жиен аға”, “жиен апа”, т.б. болып аталады. Жиен ерке, батыл болғанымен, “нағашымен күрескен жиен жығылады”, яғни нағашысы алдында әдепті, ізетті келеді. Ел ішінде Жиенді бөтен рудың өкіліне есептей отырып, нағашы жұртына үйлендіру салты да сақталған. Оны “жиен күйеу” дейді. Жиеншар тағайларына (әкесінің нағашысына) әкесі тәрізді Жиендік ғұрыпты жалғастырады.[1]

Қосымша мәліметтер[өңдеу]

Қазақ ойын карталарындағы «Жиен» кескіні

Бірегей қазақ ойын карталарында жиен «Құда жақ» деген мастьке кіреді (символы - қызғалдақ). Оның сан белгісі – алтылық. Құда жаққа кіру себебі - қыздан туған баланы дана қазақ өз немерем деп есептемеген. Дегенмен, жиенді қатты еркелеткен.


Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ ұлттық энциклопедиясы