Мазмұнға өту

Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
«Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл» мерейтойлық медалі
Шынайы атауы орыс. Юбилейная медаль «XX лет Рабоче-Крестьянской Красной Армии»
Мемлекет  КСРО
үшін марапатталады 1938 жылдың 23 ақпанына дейін ЖШҚӘ менен ӘТФ қатарында 20 жыл қызмет атқарғандар; Азамат соғысы жылдарындағы жауынгерлік ерліктері үшін Қызыл Ту орденімен марапатталғандар.
Жағдайы берілмейді
Негізделді 24 қаңтар 1938 жыл
Барынша ұсынылған 37 504
Жоғары марапаты «Батыс Сібірдің жер қойнауын игергені және мұнай-газ кешенін дамытқаны үшін» медалі
Төменгі марапаты «Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл» мерейтойлық медалі
Jubilee Medal "XX Years of the Workers' and Peasants' Red Army" Ортаққорда

«Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл» мерейтойлық медалі (орыс. Юбилейная медаль «XX лет Рабоче-Крестьянской Красной Армии») — 1938 жылғы 24 қаңтардағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «„Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне XX жыл“ мерейтойлық медалын тағайындау туралы» Жарлығымен Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскерінің (ЖШҚӘ) және Әскери-теңіз флотының (ӘТФ) құрылғанына 20 жыл толуына орай тағайындалды.

Медал суретінің авторы — суретші С. И. Дмитриев.

Медал жайлы ереже

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

«Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл» мерейтойлық медалімен Қызыл Әскер мен Әскери-теңіз флотының кадрлық қолбасшылық және басшылық құрамның мынадай адамдары марапатталды:

  • 1938 жылдың 23 ақпанына (Қызыл Әскер күніне) дейін ЖШҚӘ менен ӘТФ қатарында 20 жыл қызмет атқарған, сондай-ақ ЖШҚӘ мен ӘТФ қатарында болған Азамат соғысы мен Отанның бостандығы менен тәуелсіздігі жолындағы соғысқа қатысқан, Отан алдында еңбегі сіңген адамдар;
  • Азамат соғысы жылдарындағы жауынгерлік ерліктері үшін Қызыл Ту орденімен марапатталғандар.

ЖШҚӘ мен ӘТФ қатарындағы қызмет өтіліне 1917–1921 жылдары Кеңес өкіметінің жауларына қарсы әрекет еткен Қызыл гвардия жасақтары мен дружиналарындағы, сондай-ақ Қызыл партизан жасақтарындағы қызмет те есепке алынды.

Медалды тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағандағы орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарының таспа үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді[1].

КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл» медалі, бастапқыда, Нахимов медалінен кейін орналасатын (бұл көптеген нормативтік құжаттарда, мысалы, КСРО ішкі істер министрінің 1975 жылғы 2 маусымдағы № 140 бұйрығында[2] немесе КСРО Азаматтық авиация министрінің 1977 жылғы 28 қазандағы № 175 бұйрығында[3] көрсетілген), ал 1981 жылғы 27 шілдеден бастап «Батыс Сібірдің жер қойнауын игергені және мұнай-газ кешенін дамытқаны үшін» медалінен кейін орналастырылатын болды (бұл көптеген нормативтік құжаттарда, мысалы, КСРО Қорғаныс министрінің 1988 жылғы 4 наурыздағы № 250 бұйрығында[4] көрсетілген).

Медалдің сипаттамасы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

«Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне 20 жыл» мерейтойлық медалы диаметрі 32 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Дөңгелектің беті күңгірт, ал ені 2,5 мм болатын жиегі жылтыр. Медалдың алдыңғы бетінде күміспен көмкерілген қызыл эмальды бесбұрышты жұлдызша орналасқан. Дөңгелектің төменгі бөлігінде, жұлдызшаның төменгі сәулелерінің арасында биіктігі 8 мм, ені 7 мм болатын алтын жалатылған «ХХ» саны бейнеленген. Санның төменгі жағы жиектің жоғарғы шетіне тіреліп тұр.

Медалдың артқы бетінде қысқы қарауыл киімін киген, винтовкадан атып тұрған, биіктігі 25 мм болатын қызыл әскер жауынгерінің бейнесі орналасқан, оның оң жақ төменгі тұсында «1918–1938» деген күн көрсетілген.

Медал 925 сынамалы тотықтырылған күмістен дайындалған, ал «ХХ» саны алтын жалатылған. Медал құрамындағы таза күмістің мөлшері 15,592 г, алтынның мөлшері 0,10 г.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы төменгі бөлігінде саңылауы бар тік төртбұрышты тағанға бекітілген. Таған қызыл түсті таспамен қапталған, таспа төменгі саңылаудан өткізілген. Тағанның артқы жағында медалды киімге бекітуге арналған дәнекерленген тілме сұққыш пен дөңгелек қысқыш сомын орналасқан.

Сомында бедерлі әріптермен «МОНДВОР» деген таңба және медалдың соғылған сериялық нөмірі орналастырылған. Сомындағы нөмір медал куәлігінің нөміріне сәйкес келген.

1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін барлық медалдарды бесбұрышты тағанға тағып жүру белгіленді. Сондай-ақ соғысқа дейінгі барлық медалдарға тиісті түстегі таспалар енгізілді. Бұл медалға шеттері бойымен екі бойлық қызыл жолағы бар сұр түсті таспа бекітілді. Таспаның ені 24 мм, әр қызыл жолақтың ені 2 мм болды. Медал тағанның артқы жағында орналасқан түйреуіш арқылы бекітілді[5].

Марапаттау

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1938 жылдың қаңтарынан 1940 жылдың желтоқсанына дейінгі аралықта бұл медалмен 32 127 адам марапатталды[6].

ЖШҚӘ басшы құрамы жөніндегі басқарманың басшысы Е. А. Щаденконың 1940 жылдың 5 мамырындағы есебіне сәйкес, марапаттау кестесінде 1938 жылы мерейтойлық медалмен 27 575 адам, ал 1939 жылы 2 515 адам марапатталғаны көрсетілген.

1995 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша медалмен 37 504 адам марапатталған[7]. Медалдың белгілі ең кіші нөмірі — 863, ең үлкені — 37 672. Ұлы Отан соғысынан кейін бұл медал өте сирек кездесетін марапатқа айналды: марапатталғандардың бір бөлігі қуғын-сүргінге ұшырады, көпшілігі соғыс жылдары қаза тапты немесе тұтқынға түсті (статистикалық мәліметтер келтірілмеген).

Әдебиет

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  • Володин А. Н., Мерлай Н. М. Медали СССР — СПб.: Печатный двор, 1997. — Б. 25—28. — 301 б. — 3000 таралым. — ISBN 5-7062-0111-0.
  • Колесников Г. А., Рожков А. М. Ордена и медали СССР — Минск: Народная асвета, 1986. — Б. 92—93.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года // Ведомости Верховного Совета СССР : газета. — 1943. — № 23 (229). — б. 1–2.
  2. ↑ ПРАВИЛА НОШЕНИЯ ФОРМЫ ОДЕЖДЫ МИЛИЦИИ. Утверждены приказом МВД СССР от 2.06.1975 года № 140, дополнены приказом МВД СССР от 24.03.1977 года № 95.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 ақпан 2023. Тексерілді, 19 қараша 2022.
  3. ↑ ПРАВИЛА НОШЕНИЯ ФОРМЕННОЙ ОДЕЖДЫ РАБОТНИКАМИ ГРАЖДАНСКОЙ АВИАЦИИ. Утверждены приказом министра гражданской авиации СССР от 28 октября 1977 года № 175. Басты дереккөзінен мұрағатталған 28 наурыз 2023. Тексерілді, 19 қараша 2022.
  4. ↑ ПРАВИЛА НОШЕНИЯ ВОЕННОЙ ФОРМЫ ОДЕЖДЫ ВОЕННОСЛУЖАЩИМИ СОВЕТСКОЙ АРМИИ И ВОЕННО-МОРСКОГО ФЛОТА. Утверждены приказом министра обороны СССР от 4 марта 1988 года № 250.. Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 қазан 2021. Тексерілді, 19 қараша 2022.
  5. ↑ Юбилейная медаль "ХХ лет Рабоче-Крестьянской Красной Армии". Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 мамыр 2017. Тексерілді, 4 қаңтар 2008.
  6. ↑ КПСС и строительство Советских Вооружённых сил. / Под общ. ред. Н. М. Киряева. 2-е изд., перераб. и доп. — М.: Воениздат, 1967. — Б. 205.
  7. ↑ Медаль «XX лет РККА». Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 маусым 2019. Тексерілді, 11 желтоқсан 2019.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Жұмысшы-Шаруа_Қызыл_Әскеріне_ХХ_жыл_мерейтойлық_медалі&oldid=3627365» бетінен алынған