Зат есімнің жіктелуі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Лексикалық мағынасы тек адамды білдіретін зат есімдер ғана жіктеліп келіп, жіктеу есімдіктерімен қатынасқа түседі: мен уіиқыіипын, сен балықшысың, сіз дәрігерсіз, ол атбегі, мен Қуа- нышпын, біз оқушымыз, сендер студентсіңдер, сіздер мугаліжіздер, т. б. Сонда адам аттары мен мамандық көсібіне қатысты зат есімдерді үш жақта бірдей жекеше, көпше түрде жіктеп айтуға болады. Ал зат есімдердің қалған тобы жіктелмейді. Мысалы, өзен, сай, төбе, кереге, зейін, ынта, білім, надандық, аю, қасқыр, бөдене, түйе, сиыр, аяз, қүйын, қағаз, кітап секілді адамнан өзге барлық нөрселер мен қүбылыстарға, жан-жануарларға қатыс- ты айтылатын зат есімдер тура мағынасында жүмсалғанда жіктік жалғауын қабылдамайды. Кейде көркем әдебиетте нөрсе- лер мен қүбылыстардың, жан-жануарлардың аттары адамның өр алуан қасиеттерін бейнелеу үшін ауыспалы мөнде жүмсала- ды. Мүндайда олар жіктік жалғауында келе береді.