Зақатала

Зақатала
	Қала
	Зақатала
	әз. Zaqatala
Әкімшілігі
Ел	Әзербайжан
Аудан	Зақатала ауданы
Тарихы мен географиясы
Координаттары	41°38′01″ с. е. 46°38′36″ ш. б. / 41.63361° с. е. 46.64333° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 41°38′01″ с. е. 46°38′36″ ш. б. / 41.63361° с. е. 46.64333° ш. б. (G) (O) (Я)
Орталығының биiктігі	518 ± 1 м
Уақыт белдеуі	UTC+4:00
Тұрғындары
Тұрғыны	19 700 адам (2025)
Сандық идентификаторлары
Телефон коды	+994 2422
	Зақатала
	Зақатала шекарасы

Зақатала (әз. Zaqatala) — Әзербайжанның Зақатала ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Зақатала халқының саны 19 700 адамды құрады.^[1]

Географиялық сипаттамасы

Зақатала Әзербайжанның солтүстік-батысындағы Үлкен Кавказ жотасының етегінде орналасқан. Иевлах-Шеки-Тбилиси тас жолында, Иевлах теміржол торабынан солтүстік-батысқа қарай 152 км жерде.

Зақатала аумағының жартысы негізінен таулы, ормандармен жабылған. Мұнда каштан, грек жаңғағы, фундук, емен, шамшат, мүйізтұмсық, қарағаш және басқа да бағалы ағаш түрлері өседі. Қаңтардағы орташа температура -2 градус цельсийге дейін, ал тауларда -10 градус цельсийге дейін төмендейді. Жазда температура 28 градус цельсийге дейін көтеріледі.^[2]

Тарихы

Тарихи тұрғыдан алғанда, қала мен ауданның жерлері бұрын оңтүстік-шығыс Кахетиде орналасқан Херетидің құрамына кірген. Бұл аймақта православие дінін ұстанатын грузиндер мекендеген. 19 ғасырдың бірінші жартысында Закатала ауылының орнында Жаңа Закатала деп аталатын бекініс салынды. 1851 жылы оның шетінде Закатала қаласы құрылды. 1918 жылдың мамыр айында осы аумақта Закатала қаласын қамтитын Грузин Республикасының құрылды. Осы кезде Әзербайжан қала мен ауданның аумағын өз пайдасына дауласа бастады. Бұл даудың негізі 17 ғасырдан бастап қалада әзербайжан халқының болуы болды. 1922 жылдың наурыз айының басында Бүкілодақтық Коммунистік партия (большевиктер) Орталық Комитетінің Закавказье бюросы Тифлис губернаторлығының бұрынғы Закатала ауданын Әзербайжанға тиесілі деп таныды.^[3]

Экономикасы және инфрақұрылымы

Қазіргі қалада эфир майын өңдеу зауыты, кірпіш зауыты, консервілеу зауыты, май және ірімшік зауыты, жеміс консервілеу зауыты, шай фабрикасы және жиһаз фабрикасы сияқты көптеген кәсіпорындар орналасқан. Ірі туристік бағыт болып табылатын қала заманауи қонақ үйлері бар.

Қалада төрт орта мектеп, мектеп-интернат, техникалық лицей және гуманитарлық бағыттағы гимназия бар. Жоғары оқу орындарының ішінде Әзербайжан мемлекеттік педагогикалық университетінің, Әзірбайжан мемлекеттік экономика университетінің және Баку ислам университетінің филиалдары бар. Қалада футбол стадионы бар.

Көрнекі орындары

Закатала бекінісі — қаланың басым ерекшелігі және XIX ғасырдағы сәулет ескерткіші. Бұл құрылымның ерекшелігі ол бүгінгі күнге дейін уақыттың әсерінен іс жүзінде зардап шекпей, мінсіз сақталған. Қаланың таңғажайып панорамасы мен цитадель қабырғаларынан жасыл тау беткейлерін тамашалауға мүмкіндік береді.

Гейдар Әлиев саябағы демалуға өте ыңғайлы. Бұл қаланың жасыл желегі, әсіресе жылы күндері серуендеуге өте ыңғайлы. Саябақ өзінің жүздеген жылдарға созылған алып шынап ағаштарымен әйгілі.

Орталықтан бірнеше шақырым жерде орналасқан Жар ауылы, жергілікті климаттық курорт және аймақтың жабайы табиғатына апаратын қақпа болып саналады. Туристер мұнда көркем сарқырамалар, тығыз ормандар және тау өзенін тамашалай алады.

Зақатала тарих және өлкетану мұражайы коллекциясында — археологиялық олжалар, тұрмыстық заттар, ұлттық киімдер және ғасырлар бойы осы аймақты мекендеген халықтардың бай мәдениеті мен дәстүрлері туралы жазылған көне қолжазбалар бар.^[4]