Зярай

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Зярай
вьетн. Gia Rai
Jarai Woman Cutting Banana Leaves.jpg
Ең көп таралған аймақтар
 Вьетнам

364 000

 Камбоджа

20 000

Тілдері

Зярай тілі

Діні

католицизм, протестантизм, анимизм

Зярай (вьетн. Gia Rai) — тхыонг тобына жататын, негізінен Вьетнам аумағында тұратын халық.[1][2] Жалпы саны 386 мың адам, оның 364 мыңы Вьетнамда тұрады (2010 ж.). Олар келесі субэтникалық топтарды қамтиды: тер (фун), арап, тхуан, хдрунг, мтхур.[3] Зярай - Вьетнамда тұратын 54 ұлттың азшылықтың бірі.

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Зярай (джарай) тілі австронезиялық тілдер семьясының малай-полинезиялық тармағының тям тілдеріне жатады.[4]

Діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Олар христиандықты (католицизм мен протестантизмді) ұстанады, дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар (анимизм және аграрлық культтер) да бар.[5]

Кәсібі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Зярайдың өмірі екі кезеңге бөлінеді. Олар он ай күріш алқабында жұмыс істейді, картоп, жүгері, басқа да дақылдар, маниок, темекі өсіреді, ал екі ай бойы үйлерін салып, жөндейді, қыш бұйымдар жасайды, қоржын тоқиды, үлкен ағашты құлатып каноэ жасайды. Анда-санда ер адамдар аңға шығып, әдетте, бұғы немесе бөкен әкеледі.[6]

Өмір салты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Зярайлардың дәстүрлі бамбук себеті

Олар тотемдік атаулары бар матрилиндік руларға бөлінді, отбасы шағын отбасы, неке матрилокалды.

Ауылдары бірнеше қадалы үйлерден тұрады (бұрын - ұзын болған).

Ерлер жамбасты жауып тұратын белдемше тәрізді жабынды маталар, әйелдер жиегі кестеленген ұзын белдемше киеді. Күмістен, мыстан, гүлдерден жасалған спираль тәрізді білезіктер, моншақтар пайдаланады.

Дәстүрлі тағамның негізі – көкөніс (күріш, жүгері, тамыр дақылдары) және балық түрлері.[7]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Значение слова ЗЯРАЙ в Современном энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/sovremenniy/1839389.html
  2. Современная энциклопедия - зярай http://www.terminy.info/literature/modern-encyclopedia/zyaray
  3. Значение слова зярай https://xn--b1algemdcsb.xn--p1ai/wd/%D0%B7%D1%8F%D1%80%D0%B0%D0%B9
  4. ЗЯРАЙ https://rus-modern-enc.slovaronline.com/4171-%D0%97%D0%AF%D0%A0%D0%90%D0%99
  5. Зярай https://okvsk.ru/stati/6427-zyaray.html
  6. На слонах в каменный век https://www.vokrugsveta.ru/vs/article/1365/
  7. народы мира / Зярай http://www.etnolog.ru/people.php?id=ZYAR