Иджеван
| Қала | |
| Иджеван | |
| арм. Իջևան | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Марз | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°52′32″ с. е. 45°08′57″ ш. б. / 40.87556° с. е. 45.14917° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°52′32″ с. е. 45°08′57″ ш. б. / 40.87556° с. е. 45.14917° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Бұрынғы атаулары |
Каравансарай |
| Қала статусы |
1951 |
| Жер аумағы |
4,6 км² |
| Орталығының биiктігі |
732 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
20 509 адам (2026) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+374 (263) |
Иджеван шекарасы
| |
Иджеван (арм. Իջևան) — Армениядағы қала, Тавуш облысының әкімшілік орталығы.[1] Иджеван халқының саны 2026 жылы 20 509 адамды құрады.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Иджеван қаласы Агстев өзенінің екі жағалауы бойымен Иджеван тауларының етегіне жақын жерде созылып жатыр. Ол Ереваннан 142 шақырым жерде орналасқан. Шығысында қала Миапор тауларының сілемдерімен қоршалған, ал батысында орманды Гугарат тауларымен шектеседі. Иджеванның бір бөлігі Агстев өзенінің аңғарында, ал қалған бөлігі тау беткейлерінде орналасқан. Ежелгі заманда Закавказье мен Армения арасындағы ежелгі сауда жолы өзен аңғары арқылы өткен.[3]
Мұндағы климат субтропикалық. Орташа жылдық температура шамамен 13,5°C. -10°C-тан төмен аяздар сирек кездеседі, ал қаңтардың орташа температурасы 3°C. Жаз мезгілі жылы: тамыздың орташа температурасы шамамен 25°C, ал жауын-шашын жылына 600 мм-ге жетеді.
Тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Орта ғасырларда қазіргі Иджеванның орнында Каян бекінісі салынған, оның айналасында ақырында қоныс пайда болған. 1961 жылға дейін ол Каравансарай деп аталған. Бұл керуен жолдарының Иджеван арқылы өтуіне байланысты болған. Қалада саудагерлер түнеген. XIV ғасырда Иджеванда эмиграция күшейе бастады. Халықтың бір бөлігі не парсы-түрік соғысына кетті, не «Ұлы қуғын» кезінде қаза тапты. 1920 жылдары армян большевиктері Иджеванды басып алды. 1958 жылы ол қалалық үлгідегі қоныс мәртебесін, ал 1970 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алды.[4] Кеңес Одағы кезінде Иждеванды республиканың солтүстік-шығыс қақпасы деп атаған. Ереваннан Тбилиси мен Бакуге апаратын маңызды Ереван-Қазақ тас жолы осы жерден өтті. Біртұтас Кеңес Одағы кезінде бұл жол Арменияны сол кездегі КСРО-ның басқа республикаларымен байланыстырды және біріктірді.[5]
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Иджеван кілемдер қаласы ретінде белгілі. Мұнда дәстүрлі армян кілемдерінің шынайы сұлулығын көруге болады.[6] Иджевандағы кілем фабрикасы Кавказдағы ең ірі және бүкіл Кеңес Одағында үшінші ірі фабрика болды. Армения тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген шағын өнеркәсіптік кәсіпорындар, соның ішінде Карарт тас өңдеу зауыты (2003 жылдан бастап) құрылды. 2014 жылы Иджеванда Vector бағдарламалық жасақтама әзірлеу компаниясы ашылды.
Қалада 2007 жылы салынған «Арнар» стадионы бар. Қазіргі уақытта ол негізінен футбол матчтары үшін пайдаланылады. Иджеванда 6 мемлекеттік мектеп және 3 мектепке дейінгі балабақша бар.
Көрнекі орындары
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Иджеван тығыз ормандар мен көркем ландшафттармен қоршалған Агстев өзенінің жағасында орналасқан. Қала шарап жасау дәстүрлерімен, табиғи қорықтарымен және Иждеван монастырь кешені сияқты тарихи ескерткіштерімен танымал. Бұл жаяу серуендеу, кемпинг және балық аулау сияқты ашық ауадағы іс-шаралар үшін танымал орын. Иджевандағы ең көрікті жерлер:
- Иджеван шарап зауыты — Бұл Армениядағы ең танымал шарап зауыттарының бірі, Иджеванның шетінде орналасқан.
- Гошаванк монастырі — Иджеваннан шамамен 20 км қашықтықта орналасқан бұл XII ғасырдағы монастырь. Қасбеті күрделі хачкарлармен (тас кресттер) ойылып салынған.
- Дендропарк — Иджеванның шетінде орналасқан, саябақта әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген ағаштар мен өсімдіктердің мол коллекциясы бар.
- Ахтанак көпірі — бұл көпір 2014 жылы салынған және Иджеванның шетінде орналасқан. Ол алқаптың панорамалық көріністерін ұсынады және фотосурет әуесқойлары үшін тамаша орын.
- Кари көлі — көл Иджеваннан шамамен 10 км қашықтықта орналасып, ормандармен қоршалған. Бұл табиғат әуесқойлары үшін жақсы орын, онда бірнеше жаяу жүргіншілер жолы бар.[7]
Галерея
[өңдеу | қайнарын өңдеу]-
Тарихи-мәдени мұражай ғимараты -
Қала панорамасы 2021 ж. -
Стадион
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Города и области Армении. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Население Иджеван. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Иджеван. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Иджеван. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Азия. Армения. Тавушская область. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Иджеван. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
- ↑ Иджеван. Тексерілді, 4 наурыз 2026.
| ||||||
