Интернет-маркетинг

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Интернет-маркетинг (ағылш. internet marketing) — клиенттерге өнімді немесе қызметті сату және олармен қарым-қатынасты басқару мақсатында Интернет желісіндегі дәстүрлі маркетингтің барлық аспектілерін пайдалану тәжірибесі.

Интернет-маркетингті пайдаланған кезде тауарлар мен қызметтердің бағасы төмен болады, өйткені физикалық қатысудың қажеті жоқ. Internet Marketing әлеуметтік желілердегі ілгерілету (SMM), cайтты іздеу жүйесінде оңтайландыру (SEO), электрондық пошта маркетингі, іздеу жүйесіндегі маркетинг (SEM), кіріс маркетингі, серіктестік маркетингі және басқа да түрлерді қамтиды.

Интернет-маркетинг кешенінің негізгі элементтері:

Тауар (Product) - Интернет арқылы сатылатын нәрсе. Ол басқа сайттармен ғана емес, дәстүрлі дүкендермен де бісекелеседі.

Баға (Price) - Интернеттегі баға шығындарды үнемдеудің арқасында дүкендегі бағаға қарағанда төмен деген болжам бар.

Promotion (Promotion) - желідегі брендтер немесе өнімдердің жылжытылуына арналған іс-шаралар жиынтығы. Бұл құралдардың үлкен арсеналын (іздеу оңтайландыру, контекстік жарнама, баннер хабарландырулар, электрондық пошта маркетингі, аффилиирленген маркетинг, вирустық маркетинг, жасырын маркетинг, интерактивті жарнама, блоггинг және т.б.. D.) қамтиды.

Сату орыны (Place) - сату нүктесі, сатып алу кезінде өзара әрекеттесудің онлайн-маркетинг нүктесі (мысалы, сайт, үй иесі, жарнама, әлеуметтік желідегі топ және т.б.). Мақсатты аудиториямен дұрыс таңдалған байланыс нүктесі және сатушымен байланыс ыңғайлы болуы маңызды рөл атқарады. Жиі бұл аспект компанияның бәсекеге қабілетті ұсынысы болса да жақсы сатуға мүмкіндік бермейді.

Жалпы ақпарат[өңдеу]

Интернет-маркетинг электрондық коммерцияның құрамдас бөлігі болып табылады. Оны online-маркетинг деп те атайды. Ол Интернет интеграциясы, ақпаратты басқару, PR, клиенттерге қызмет көрсету және сату сияқты бөліктерді қамтуы мүмкін. Электрондық коммерция және интернет-маркетинг интернетке қолжетімділік кеңейгеннен бері танымал болды және қалыпты маркетингтік науқанның ажырамас бөлігі болып табылады. Интернеттегі маркетинг пен жарнама сегменті тұтынушылық секторда, бұны жаңа интернет-дүкендердің күнделікті пайда болуынан көріге болады, және B2B нарығында өсіп келеді. Интернеттегі маркетингтің негізгі артықшылықтары - интерактивтілік, ең нақты мақсатқа жету мүмкіндіктері, постклик-талдау мүмкіндіктері сайтты түрлендіру және ROI интернет жарнама сияқты көрсеткіштердің максималды өсіміне әкеліп соқтырады. Интернет-маркетинг жүйесі мынадай элементтерді қамтиды:

  • Медиялық жарнама
  • Мәнмәтіндік жарнама
  • Жалпы алғанда іздеу маркетингі және атап айтқанда, SEO
  • Әлеуметтік желілерде алға жылжыту: SMO (сайтты әлеуметтік желілерге оңтайландыру) және SMM
  • Электрондық пошта, RSS және т.б. арқылы тікелей маркетинг.
  • Вирустық маркетинг
  • Партизандық маркетинг
  • Интернет-брендинг
  • Электрондық пошта маркетингі
  • Мазмұнды маркетинг

Тарихы[өңдеу]

1990 жылға дейін интернетті бизнес үшін қолдану АҚШ-тың Ұлттық ғылым қорының регламентімен тыйым салынған, бірақ кейінірек ірі компаниялар оған қол жеткізді. 1992 жылы интернетті бақылауды жеке қолға бергеннен кейін, тұтынушылар мен интернет қызметтерін жеткізушілер тобы айтарлықтай кеңейіп, интернет желісі бүкіл әлем бойынша миллиондаған адамдар мен компьютерлерді байланыстырды. Сол жылы кітаптарды сатқан Чарльз Стектің алғашқы интернет-дүкені ашылды. 1994 жылы Amazon компаниясы ашылды, ол 1995 жылдың шілде айында интернет-дүкенін ашты. 1994 жылдың қазан айында «First Virtual» компаниясы интернет желісінде тауарларды төлеу бойынша қызметтерді ұсына бастады және бірінші электронды төлем жүйесі пайда болды. Бірнеше жыл өткеннен кейін 1996 жылы MasterCard және Visa SET деп аталатын пластикалық карталарды пайдалана отырып интернеттегі төлемдерді қорғауға арналған ашық, бірыңғай стандартты құру туралы жариялады. Біраз уақыттан кейін алғашқы іздеу жүйесі пайда болады.[1]

Қазір интернет-маркетинг ақпараттық өнімдерді сатумен ғана шектелмейді, енді ақпараттық кеңістікпен, бағдарламалық өнімдермен, бизнес-модельдер және көптеген басқа тауарлар және қызметтермен сауда жүргізілуде. Google, Yahoo, MSN (Microsoft Network) сияқты компаниялар жаңа деңгейге көтерілді және жергілікті жарнамалық қызметтерді шағын және орта бизнеске ұсына отырып, интернет-жарнама нарығын сегменттеді. Инвестициялардың табыстылығы артты, ал шығындар азайды. Маркетингтің бұл түрі заманауи капитализмнің негізі болды, ол идеясы, өнімі немесе қызметі бар кез келген адамға барынша кең аудиторияға жетуге мүмкіндік береді.

«Интернет-маркетинг» термині әдетте пошта, радио және теледидар жарнамалары үшін пайдаланылатын тікелей жауап маркетингтік стратегияларды қолдануды білдіреді, тек осында ғана ол интернеттің іскери кеңістігінде қолданылады.

Бұл әдістер интернетте пайдаланылған кезде, B2B немесе B2C (бизнес-тұтынушылар) секторы сияқты тұтынушылармен салыстырмалы түрде тұрақты байланыста болуға мүмкіндігі арқасында статистиканы дәл қадағалау қабілетінде өте тиімді болды. Дәлдікті талдаудың бұл мүмкіндігі қазір барлық жерде қолданылады, сондықтан ROI - инвестициялық кірістің жылдамдығы, conversion rate - тиімді бару коэффиценті (сайтты түрлендіру) сияқты терминдерді[2], сондай-ақ сату және сұраныс және т.б. туралы статистиканы тез арада көруге болады.

2012 жылы РАЭК сауалнамасының қорытындысы бойынша жарнама нарығында: 37,55 млрд рубль - мәнмәтіндік жарнама, 19,2 млрд рубль - медиялық жарнама, бейнежарнама - 1,74 млрд рубль. Сонымен қатар, іздеу маркетинг нарығы 10,24 млрд рубль, ал әлеуметтік маркетинг нарығы SMM - 4,67 млрд долларрды құрады.

РАЭК-ың 2013 жылға болжамына сәйкес, мәнмәтіндік жарнама нарығының көлемі 28%-ға, медиялық жармана 16%-ға, бейнежарнама 72%-ға, іздеу маркетингті 19%-ға, ал әлеуметтік 32%-ға көтерілуі тиіс[3].

Бизнес-модельдер[өңдеу]

Интернет-маркетинг бірнеше бизнес-модельдермен байланысты. Негізгі модельдері: бизнес үшін бизнес (B2B) және тұтынушылар үшін бизнес (B2C). B2B бір-бірінің арасында бизнеспен айналысатын компаниялардан тұрады, ал B2C соңғы тұтынушыға тікелей сатуды білдіреді. Бірінші болып В2С моделі пайда болды. B2B схемасы күрделі болып шықты және кейінірек жұмыс істей бастады. Сирек модельдерге қарапайым интернет-пайдаланушылар өзара ауыстырып, тауарларды бір-біріне сататын тұтынушы-тұтынушы (C2C) моделі жатады. Мысал ретінде халықаралық eBay аукционын немесе Kazaa файл алмасу жүйесін алуға болады. Сондай-ақ, C2B моделінде тауарларды немесе қызметтерді сатушы - жеке тұлға, ал тұтынушы - коммерциялық ұйым.

Артықшылықтары[өңдеу]

Интернет-маркетинг бірінші кезекте тұтынушыға тауар туралы ақпарат алуға мүмкіндік береді. Кез-келген әлеуетті тұтынушы интернетті пайдалана отырып, өнім туралы ақпаратты ала алады, сондай-ақ оны сатып ала алады. Дегенмен, егер онда бар өнім туралы ақпарат болмаса, немесе ол оны таба алмаса, ол бәсекелестерден басқа өнімді сатып ала алады. Интернет-маркетингтің әдістерін қолдану қаражатты үнемдеуге (сату бөлімінің қызметкерлерінің жалақысында және жарнамада), сонымен қатар компания қызметін кеңейтуге (жергілікті нарықтан ұлттық және халықаралық нарыққа көшуге) көзделген. Бұл жағдайда ірі компаниялармен қатар кішігірім компаниялардың нарықтағы күресте теңдестірілген мүмкіндіктері бар. Дәстүрлі жарнамалық медиадан (баспа, радио және теледидар) Интернет арқылы нарыққа шығудың айырмашылығы - ол тым қымбат емес. Дәстүрлі маркетингтік әдістерді алға жылжытудың интернет-маркетингтен маңызды айырмашылығы - ол маркетингтік компанияның айқын статистикалық бейнесін көрсетеді. Медиамаркетингтің басқа түрлерімен салыстырғанда (баспа, радио және теледидар), интернет-маркетинг тез өсіп келеді. Бұл бизнеста ғана емес, сондай-ақ тиімді веб-сайтты немесе блогты насихаттауды қалайтын қарапайым пайдаланушылардың арасында да танымал бола бастады. Дегенмен, дамыған елдерде интернет-маркетинг пен жарнаманың құны жалпы жарнамалық шығындардың шамамен 5% құрайды.

Шектеулер[өңдеу]

Интернет-маркетингтегі шектеулер компаниялар мен тұтынушылар үшін проблемаларды тудырады. Егер тұтынушыда баяу интернет байланысы болса, ол анимациялық роликтердің, презентациялық фильмдердің және жоғары сапалы графиктердің жарнамада пайдалануына қиындықтарға әкеледі, дегенмен, бұл жылдамдық мәселесі - уақыттың еншісінде, күн сайын "баяу" пайдаланушылардың саны азайып келеді. Қоңырау шалудың орнын жылдам интернет алып жатыр.

Келесі кемшіліктердің бірі - интернет-маркетинг тұтынушы тауарды сатып алуға дейін оны тексеруге мүмкіндік бере алмайды. Бірақ тұтынушылардың көпшілігі бұл мәселені оңай шешеді. Олар өздеріне қызықты тауарды кәдімгі дүкенде қарап, интернет-дүкенде оны сатып алады. Мысалы, Германияда кез келген тұтынушы интернеттен сатып алынған тауарды түсіндірмей қайтару және оның ақшасын толық қайтарып алу туралы 2000 жылы заң қабылданды (Fernabsatzgesetz, кейінірек BGB-мен бірікті). Бұл Германияда интернет-саудасының дамығандығының негізгі себептерінің бірі.

Тұтынушының тауарды ұстап көре алу мүмкіндігі жоқтығының мәселесін басқа тәсілдермен шешуге болады, мысалы, кейбір интернет-дүкендердің иелері сапасы және ажыратымдылығы жоғары фотосуреттерді қолдану арқылы өнімдердің барлық бөлшектерін және ерекшеліктерін көрсеткісі келеді. Интернет-дүкенде тұтынушыға тауарды оның барлық бұрыштарынан зерттеуге мүмкіндік беретін арнайы фото-техниканы қолданып, 3D форматындағы (көлемді суреттер) фотосуреттерді жасау танымал болып бара жатыр.

Басқа тежегіш фактор - бұл тұтынушыларда сенім білдіретін төлемді жасау әдістерінің шектеулілігі. Бірақ, негізінен, бұл барлық шектеулер B2C-ге ғана қатысты болып табылады.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. О. А. Кожушко, И. Чуркин, А. Агеев және т.б.. Интернет-маркетинг және digital-стратегиялар. Тиімді пайдалану принциптері. — Новосибирск: РИЦ НГУ, 2015. — С. 44. — ISBN 978-5-4437-0445-6, ББК У290с51я73-1.
  2. Интернет-маркетингтің терминологиясы: Интернет Маркетинг (рус.), SEOHARD.COM (11 мамыр 2016).
  3. РАЭК зерттеуінің нәтижелері. IT және Рунет 2013: Жылдың қорытындысы