Мазмұнға өту

Ислам революциясы сақшыларының корпусы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Ислам төңкерісі сақшыларының корпусы
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی


Корпус таңбасы (үстіде), ресми туы (сол жақта) мен салтанатты туы (оң жақта)

Құрылғаны 5 мамыр 1979 жыл[1][2]
Күштер тараулары
Қолбасшылық орналасуы Тегеран, Иран
Басшылық
Жоғарғы Бас Қолбасшысы Ахмед Вахиди[3]
Бас Қолбасшы орынбасары Лауазымы бос
Әскери қызметі
Әскери қызметке шақыруы ≈50 000 адам (2019), көбісі — Басидждің белсенді мүшелері[4]
Әскери қызметке
қатынаушылар 		, жасы 15–49
Әскери қызметке
жарайтындар 		, жасы 15–49
Шақыруға жасы жеткендер,
жыл сайын
Белсенді құрамы ≈125 000 (2024)[5][6]
Шығындары
Бюджеті $6.96 миллиард (2020)[7]

Ислам революциясы сақшыларының корпусы[8][9] (ИРСК; парсы: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی‎, Sepāh-e Pāsdārān-e Enqelāb-e Eslāmī) — Иран қарулы күштерінің көпқызметті әскері. Оған Иран жоғарғы көсемі тағайындайтын Жоғарғы бас қолбасшы басшылық етеді.

Корпусты Рухолла Хомейни Ислам төңкерісінен кейін 1979 жылы күш тарауы ретінде құрған болатын. Иран армиясы елді дәстүрлі түрде халықаралық деңгейде қорғаса, ИРСК Ислам республикасының сақталуын қадағалайды.[10]

Корпустың Басидж бен Құдыс күштері бөлімшелері елде аса маңызды. Корпустың, оған қоса, «Sepah News» атты жаңалықтар арнасы бар. Дәл қазір Корпусты АҚШ, Аустралия, Бахрейн, Еуропа Одағы, Израиль, Канада, Парагвай, Сауд Арабиясы, Украина, Швеция, Эквадор лаңкестік топ деп таниды. Аргентина бұлай деп тек Құдыс күштерін көреді.[11][12][13][14][15][16]

Идеологиялық жасақ ретінде құрылған ИРСК Иран саясатының, экономикасының (оның ішінде энергетика мен азық-түлік өнеркәсібі) және қоғамның барлық дерлік салаларында барған сайын өсіп келе жатқан рөл атқарып келеді. 2010 жылы BBC News ұйымды «бизнес империясы» деді.[17] Батыстың біраз сарапшысы пайымдауынша, Махмұд Ахмадинежад тұсындағы, әсіресе 2009 жылғы президент сайлауы мен одан кейінгі наразылықтардың басылуы кезіндегі ИРСК-нің әлеуметтік, саяси, әскери және экономикалық рөлінің кеңеюі саяси билік тұрғысынан Корпусты тіпті елдің билеуші молдаларынан да асып түсті.[18][19][20][21]

Корпустың идеологиясы хомейнишіл,[22] шиия исламист,[23] жиһадист, теократиялық,[22] консерватисті,[24][n 1] ұлтшыл, антиимпериалист, антисионистік, панисламист деп бағаланады.

Ескертпелер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ ИРСК өзін ресми түрде саяси емес десе де, саяси сарапшылар мен бақылаушылар оларды оңшыл консерваторлармен байланыстырады.[24][25][26][27][28]

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ Abedin, Mahan (2011). "Iran's Revolutionary Guards: Ideological But Not Praetorian". Strategic Analysis 35 (3): 381–385. doi:10.1080/09700161.2011.559965. 
  2. ↑ Timeline of Military and Security Events. АҚШ бейбітшілік институты (10 тамыз 2021). Тексерілді, 17 сәуір 2024. Мұрағат көшірмесі 5 қыркүйектің 2019 Wayback Machine мұрағатында
  3. ↑ Iran appoints Ahmad Vahidi as new Revolutionary Guards commander  (ағыл.). Iran International (1 March 2026). Тексерілді, 1 наурыз 2026.
  4. ↑ Golkar, Saeid (2019), The Supreme Leader and the Guard: Civil-Military Relations and Regime Survival in Iran, Вашингтон Таяу Шығыс саясаты институты, p. 3, https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PolicyNote58-Golkar.pdf, retrieved 2020-08-23  Мұрағат көшірмесі 29 қарашаның 2020 Wayback Machine мұрағатында
  5. ↑ Iran's Revolutionary Guards: powerful group with wide regional reach. Reuters (13 сәуір 2024).
  6. ↑ The International Institute of Strategic Studies (IISS) Middle East and North Africa // The Military Balance 2020 — Routledge, 2020. — Vol. 120. — P. 348–352. — ISBN 978-0-367-46639-8.
  7. ↑ Rome, Henry (2020-06-17), Iran's Defense Spending, The United States Institute for Peace, https://iranprimer.usip.org/blog/2020/jun/17/iran%E2%80%99s-defense-spending, retrieved 2020-08-20  Мұрағат көшірмесі 22 маусымның 2021 Wayback Machine мұрағатында
  8. ↑ БАҚ: Сирияда Ислам революциясы сақшылары корпусының жоғары лауазымды командирі өлтірілді  (қаз.). Азаттық радиосы (24 тамыз 2022).
  9. ↑ Бежан, Фруд "Құдс" күштерінің жаңа басшысы және оның Ауғанстандағы ізі  (қаз.). Азаттық радиосы (17 қаңтар 2020).
  10. ↑ "Profile: Iran's Revolutionary Guards". BBC News. 2009-10-18.
  11. ↑ Gaouette, Nicole. Trump designates elite Iranian military force as a terrorist organization, CNN (8 сәуір 2019). Тексерілді 10 мамырдың 2019. Мұрағат көшірмесі 14 мамырдың 2019 Wayback Machine мұрағатында
  12. ↑ Saudi, Bahrain add Iran's IRGC to terror lists – SPA  (ағыл.). euronews (23 October 2018). Тексерілді, 10 мамыр 2019. Мұрағат көшірмесі 10 мамырдың 2019 Wayback Machine мұрағатында
  13. ↑ Yousif, Nadine. Canada lists Iran's Revolutionary Guards as a terrorist group (19 маусым 2024). Тексерілді 20 маусымның 2024. Мұрағат көшірмесі 21 маусымның 2024 Wayback Machine мұрағатында
  14. ↑ EU designates Iran Guards as terrorist organisation: Kallas  (ағыл.). LBCIV7. Тексерілді, 29 қаңтар 2026.
  15. ↑ EU adds Iran's Revolutionary Guards to 'terrorist list'  (ағыл.). BBC News (29 қаңтар 2026). Тексерілді, 29 қаңтар 2026.
  16. ↑ Berman, Lazar. Ukraine to list Iran's IRGC as terror group, following EU lead, says Sa'ar  (ағыл.), The Times of Israel (2 ақпан 2026).
  17. ↑ Gregory, Mark. Expanding business empire of Iran's Revolutionary Guards, BBC News (26 July 2010).
  18. ↑ Slackman, Michael. Hard-Line Force Extends Grip Over a Splintered Iran, The New York Times (21 шілде 2009). Тексерілді 21 шілденің 2009. Мұрағат көшірмесі 19 шілденің 2016 Wayback Machine мұрағатында
  19. ↑ Arrests at new Iranian protests  (ағыл.) (21 July 2009). Тексерілді 21 шілденің 2009. Мұрағат көшірмесі 22 шілденің 2009 Wayback Machine мұрағатында
  20. ↑ Crisis as Opportunity for the IRGC  (ағыл.). Stratfor (27 July 2009). Тексерілді, 1 тамыз 2009. Мұрағат көшірмесі 5 тамыздың 2009 Wayback Machine мұрағатында
  21. ↑ Abdo, Geneive The Rise of the Iranian Dictatorship  (ағыл.). Foreign Policy (7 October 2009). Тексерілді, 13 қазан 2009. Мұрағат көшірмесі 11 қазанның 2009 Wayback Machine мұрағатында
  22. ↑ a b Nick Pay, Vahid; and Omond, Andrew (2023-01-02). "Military Ideology and Foreign Policy: A Constructivist Examination of the IRGC'S Ideological Influence". Asian Affairs 54 (1): 18–43. doi:10.1080/03068374.2023.2174687. ISSN 0306-8374. "These efforts flow from Article 11 of the IRGC's 1982 statute, which expressly requires the organisation to train and educate its members according to Islamic teachings and to promote the Khomeinist constitutional principle of velayat-e faqīh (Guardianship of the Jurist) in ideological, political, and military domains". 
  23. ↑ Shah Sikander Ahmed Federalist Solutions to Pakistan's Political Crises — Lexington Books. — P. 170. — ISBN 978-1-6669-5546-0.
  24. ↑ a b Eric D. Moore Russia-Iran Relations Since the End of the Cold War — Taylor & Francis. — P. 146.
  25. ↑ Jane's Intelligence Weekly: Volume 1 / Indiana University — IHS (Global). — P. 14.
  26. ↑ Mona Tajali Women's Political Representation in Iran and Turkey: Demanding a Seat at the Table — Edinburgh University Press.
  27. ↑ Routledge Handbook of International Relations in the Middle East / Shahram Akbarzadeh — Taylor & Francis.
  28. ↑ Mullahs, Guards, and Bonyads: An Exploration of Iranian Leadership Dynamics — RAND Corporation. — P. 70.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Ислам_революциясы_сақшыларының_корпусы&oldid=3570947» бетінен алынған