КСРО азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариаты

Баснан плакаты

КСРО азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариаты (орыс. Народный комиссариат пищевой промышленности СССР) — 1934 жылдан 1946 жылға дейін КСРО-дағы мемлекеттік азық-түлік өнеркәсібін реттейтін орталық басқарушы орган.

Тарихы

И. В. Сталиннің ұсынысы бойынша КСРО ОАК мен ХКК 1934 жылғы 29 шілдедегі № 1813 «КСРО қамсыздандыру халық комиссариатын екі тәуелсіз халық комиссариатына: КСР Одағы ішкі сауда халық комиссариатына және КСР Одағы азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариатына бөлу туралы» қаулысымен құрылды.

КСРО ХКК «Азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариатының (Азтөнхалком) орталық аппаратының құрылымы туралы» №2125 қаулысы 1934 жылы 11 қыркүйекте бекітілді.

1936 жылы халық комиссариаттың құрамына КСРО-ның бүкіл мемлекеттік шарап өнеркәсібі кірді.

1938 жылы Азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариаты қарамағында азық-түлік өнеркәсібінің жарнамалық қызметін жүзеге асыратын «Союзпищепромреклама» Бүкілодақтық кеңсесі құрылды.

КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1939 жылғы 19 қаңтардағы Жарлығымен ол үш халық комиссариатына: КСРО балық өнеркәсібі халық комиссариаты, КСРО ет және сүт өнеркәсібі министрлігі және КСРО азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариатына бөлінді.

1946 жылы халық комиссариаты КСРО азық-түлік өнеркәсібі министрлігі болып қайта құрылды.

Жетекшілігі

Халық комиссарлары:

• А. И. Микоян (1934—1938)
• А. Л. Гилинский (1938)
• И. Г. Кабанов (1938—1939)
• В. П. Зотов (1939—1946).

Орынбасарлары:

• А. Е. Бадаев (10.1935—8.1937)
• М. Н. Беленький (1936—1937)
• А. Л. Гилинский (7.1937—1.1938)
• П. С. Жемчужина (1937—1939)
• В. П. Зотов (1938—1939)
• Н. В. Подгорный (1940—1942)
• А. С. Михаленков (1942-1943)
• И. К. Сиволап (1941—1946)
• В. А. Нестерович (1943—?; Халық комиссарлары кеңесінің 1943 жылғы 10 шілдедегі № 576 қаулысы)

және басқалары.

Құрлымы

Азық-түлік өнеркәсібі халық комиссариаты бірнеше рет қайта құрылып, әртүрлі уақытта оның құрамына келесі бөлімдер кірді:

Бас басқармалар:

• ет өнеркәсіптері — Басет
• балық өнеркәсіптері — Басбалық — 1939 ж. 19 қаңтарынан бастап КСРО балық өнеркәсібі халық комиссариаты
• балық шаруашылығын және балық өсіруді қорғау
• құс өнеркәсіптері — Басқұсөн
• қант өнеркәсіптері — Басқант
• спирт және арақ өнеркәсіптері
• консерв өнеркәсіптері — Басконсерв
• май айырғыш пен май шығаратын және парфюмерлі-косметикалық өнеркәсіптері
• май шайқау және ірімшік қайнату өнеркәсіптері
• сүт өнеркәсіптері — Бассүт
• маргарин өнеркәсіптері — Басмаргарин
• жеміс-көкөніс өнеркәсіптері — Басжеміскөкөніс
• темекі-қисары өнеркәсіптері — Бастемекі
• тұз өнеркәсіптері — Бастұз
• кондитер өнеркәсіптері — Баскондитер
• крахмал-сірне өнеркәсіптері — Баскрахмал
• сыра қайнату және ашытқы өнеркәсіптері — Бассыра, Бассыраөн
• мұздатқыш өнеркәсіптері — Басмұзөн
• құрама жем өнеркәсіптері
• күрделі құрылыс
• Басшарап
• Басмай
• Басұн
• Басликёрарақ
• Басмакаронөн
• Баспарфюмер
• Бассірне
• Басжеміс
• Баснан
• Басшәй

Бүкілодақтық дайындама бірлестіктері:

• малды дайындау бойынша — Союззаготскот
• темекі мен көк темекі дайындау бойынша — Союзтабаксырьё

Басқармалар:

• көлік
• санитарлық қызметтер
• мал дәрігерлік инспекция

Бөлімдер:

• жоспарлы-экономикалық
• сауда
• қаржы мен жиынтық бухгалтерия
• жұмылдыру
• әкімшілік-шаруашылық
• статистикалық есеп

Сонымен қатар:

• хатшылық
• қызметкерлерді іріктеу және тіркеу секторы
• атқарымдарды тексеру жөніндегі қадағалаушылар тобы
• сапасы жөніндегі инспекция
• арбитраж
• УКСР, БКСР, ККФСР, Өзбек КСР, Қазақ АКСР, Қырым АКСР және басқа республикалардағы, өлкелер мен облыстардағы уәкілетті өкілдер мен қадағалаушылар.

Марапаттары

«КСРО Азтөнхалком социалистік жарыстың үздігі» белгісі

1938 жылы Азтөнхалком жүйесіндегі азық-түлік өнеркәсібі қызметкерлерін марапаттау үшін «КСРО Азтөнхалком социалистік жарыстың үздігі» (орыс. «Отличник социалистического соревнования Наркомпищепрома СССР») құрмет белгісі белгіленді.

Сілтеме

• Постановление XVI Всероссийского съезда Советов от 23.01.1935
• Знак «Отличник социалистического соревнования Наркомпищепрома СССР»