Кадьяк аюы

Кадьяк аюы
Ғылыми топтастырылуы
Патшалық	Жануарлар
Тип	Хордалылар
Отряд	Жыртқыштар
Тұқымдас	Аюлар
Түр	Кадьяк аюы
Халықаралық ғылыми атауы
Ursus arctos middendorffi Merriam, 1896
{{{ХТҚО статусы}}}
Уикитүрлердегі жіктелуі [{{fullurl:commons:{{{Commons}}}|uselang=kk}} Ортаққордан сурет іздеу]

Кадьяк аюы немесе аляскалық қоңыр аю – ең үлкен қоңыр аю. Оның үлкендігі ақ аюдың үлкендігіне кішкене ғана жетпейді. Бұл аю – Америка Құрама Штаттарының Аляскаға қарасты Кадьяк аралының жергілікті аңы.

Сыртқы белгілері

Кадьяк аюларының ұзындығы 2,8 метрге дейін және құрғақ жерлерде биіктігі 1,6 метрге дейін жетеді. Ең массивті үлгілердің салмағы жарты тоннадан асады. Ең үлкен кадьяк аюының салмағы 780 кг болады.

Олардың мекендейтін жерлерінде қысқа қыс және азық-түлік мол. Олар жинақы және бұлшықет денесі, ұзын және күшті аяқтары және массивтік басы бар қоңыр аюдың әдеттегі дене бітіміне ие. Кең көздері қоңыр түске ие. Артқы аяқтарының табаны дөрекі терімен жабылған, сондықтан олар аюды ылғал мен суықтан қорғайды. Кадьяк аюларының құйрығы, барлық аюлар сияқты, өте қысқа.

Тіршілік ету салты

Кадьяктардың тіршілік ету салты жалпы алғанда басқа қоңыр аюлардың өмір сүру ерекшеліктеріне ұқсас. Олар көбіне дара өмір сүреді, алайда олардың мекендеу аумағы Солтүстік Американың басқа өңірлеріндегі аюларға қарағанда едәуір шағын болады. Суық мезгілде кадьяктар қысқы ұйқыға кетеді. Кадьяктар – бәрін жейтін жануарлар. Олар шөптесін өсімдіктермен, жидектермен, тамырлармен қатар етпен және өлексемен де қоректенеді. Олардың қорегінде балық ерекше маңызды орын алады. Жаз бен күз мезгілдерінде албырт балықтарының уылдырық шашу көші кезінде ондаған кадьяк тайыз өзендерге жиналып, судан балық аулайды немесе сарқырамалардан секіріп өткен балықтарды ауада қағып алады. Кадьяктардың көбею ерекшеліктері де басқа қоңыр аюларға ұқсас. Шағылысу кезеңі көбіне маусым немесе шілде айларында өтеді, бірақ ұрықтанған жұмыртқа жасушасы тек қараша айында ғана дами бастайды. Қысқы ұйқы кезінде, қаңтар немесе ақпан айларында бірден үшке дейін қонжық дүниеге келеді. Қонжықтар анасымен шамамен үш жасқа дейін бірге болады. Осы кезеңнен кейін аналығы оларды емізуді тоқтатады, ал оның ағзасында болатын гормондық өзгерістер мінез-құлқына да әсер етеді. Ұрғашы аю қонжықтарды ұрып, тістеп, ырылдап, оларды өз бетінше кетуге мәжбүрлейді. Қонжықтардың тек жартысы ғана ересек жасқа дейін жетеді. Кадьяктар өз аумағын қатаң қорғамайды, дегенмен әрқайсының жеке мекендеу аймағы болады. Аталықтарының аумағы аналықтарының аумағынан бірнеше есе үлкен келеді.