Какиш Рыскулова
Какиш Рыскулова (15 қазан, 1918 ж., Четинди аилы, Кант ауданы Шу облысы – 26 тамыз, 2018 ж., Бішкек Қырғызстан) — хирург, Қырғыз КСР Ғылым академиясының академигі, халық ағарту ісінің үздігі, Қырғыз КСР-нің еңбек сіңірген дәрігері және Қырғыз КСР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Орталық Азиядағы алғашқы әйел хирург және алғашқы әйел академик. Көптеген ғылыми мақалалар мен оқулықтардың авторы. Кәкіш Рысқұлова жаңа тігіс салу әдістері бойынша кең көлемді зерттеулер жүргізіп, жүйке және тамыр хирургиясын зерттеді.[1]
Балалық және жастық шағы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кәкіш Рысқұлова 1918 жылы 15 қазанда Шу ауданында дүниеге келген. 1934 жылы Фрунзедегі Республикалық медициналық училищеге оқуға түскен.[2] Ол өзінің еңбек жолын 1936 жылы медбике болып бастады. 1944 жылы Қырғыз мемлекеттік медицина институтын үздік бітіріп, оқу кезінде Сталиндік стипендия алды. 1951 жылы кандидаттық, ал 1967 жылы Мәскеуде докторлық диссертациясын қорғады. 1968 жылы оған профессор атағы берілді.[3]
Шығармашылығы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кәкіш Рысқұлова 250-ден астам ғылыми мақала, 13 монография, 11 өнертабыс жариялады, 47 рационализаторлық ұсынысты енгізді және төрт оқулық шығарды. Ол бірнеше буынды талантты дәрігерлерді – 32 медицина ғылымдарының кандидатын және 7 медицина ғылымдарының докторын дайындады.
Денсаулық сақтау саласын дамытуға қосқан баға жетпес үлесі, мінсіз еңбегі, республиканың қоғамдық-саяси өміріне, медициналық, ғылыми және педагогикалық кадрларды даярлауға және Қырғыз Республикасында ғылымды дамытуға белсенді қатысқаны үшін Кәкіш Рысқұлова «Ерен еңбегі үшін», «Құрмет белгісі», «Ленин», «Данқ», 3 және 2 дәрежелі «Манас» ордендері мен медальдарымен және басқа да көптеген марапаттармен марапатталды.[4]
Қоғамдық-саяси қызметі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кәсіби ғылыми және медициналық жұмысымен қатар, К.Рысқұлова Фрунзе қалалық кеңесінің халық депутаты және Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің үш мәрте депутаты ретінде қоғамдық және саяси қызметке белсене қатысты. Ол V және VI шақырылымдардағы Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы төрағасының орынбасары қызметін атқарды (1959–1967). Қырғызстан Коммунистік партиясының XII-съезінде Қырғызстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің мүшесі болып сайланды.[5]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Великие женщины Центральной Азии. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Первая женщина-хирург в Центральной Азии, Какиш Рыскулова. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ В возрасте 100 лет скончалась первая женщина – хирург Кыргызстана Какиш Рыскулова. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Ушла из жизни первая женщина врач-хирург Какиш Рыскулова. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- ↑ Некролог — Какиш Рыскулова. Тексерілді, 13 наурыз 2026.
- Алфавит бойынша тұлғалар
- Алфавит бойынша ғалымдар
- 15 қазанда туғандар
- 1918 жылы туғандар
- Кант ауданында туғандар
- 26 тамызда қайтыс болғандар
- 2018 жылы қайтыс болғандар
- Бішкекте қайтыс болғандар
- Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
- Ленин орденінің иегерлері
- 3 дәрежелі Манас орденінің иегерлері
- 2 дәрежелі Манас орденінің иегерлері