Кальций сульфаты

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Кальций сульфаты
Calcium sulfate.svg Calcium sulfate Unit Cells.png

Síran vápenatý.PNG

Жалпы мәліметтері
IUPAC атауы

Кальций сульфаты

Басқа атаулары

күкірт қышқыл кальций

Химиялық формуласы

CaSO4

Физикалық қасиеттері
Күйі

қатты

Мольдік массасы

136,14 г/моль

Тығыздығы

2,96[1] г/см³

Қаттылығы

Моос бойынша: 2-3[2]

Сыну көрсеткіші

1,521[3]

Жылу қасиеттері
Балқу t

1450[4] °C

Ыдырау t

1450[5] °C

Пайда болу жылулығы

-1433 кДж/моль[6]

Бу қысымы

0 мм сын. бағ.[1]

Химиялық қасиеттері
Ерігіштігі

суда: 0,2 г/100 мл[5]

Құрылымы
Кристалдық торы

орторомбтық[7]

Классификациясы
CAS нөмірі

7778-18-9

PubChem

24497

EINECS нөмірі

231-900-3

SMILES
InChI
RTECS

WS6920000

ChEBI

31346

ChemSpider

22905

Қауіпсіздігі
Рауалы концентрациясы

2 мг/м3[8]

ӨД50 (орыс.)қаз.

>3000 мг/кг (егеуқұйрықтар, пероральді)[9]

NFPA 704

NFPA 704.svg

0
1
0
[9]
Егер басқаша көрсетілмесе, деректер стандартты жағдайлар (25 °C, 100 кПа) үшін беріледі.

Кальций сульфатыкүкірт қышқылының кальций тұзы. Табиғатта дигидрат CaSO4•2H2O (гипс) түрінде және сусыз ангидрит күйінде кездеседі.

Физикалық қасиеттері[өңдеу]

Ерігіштігінің температурадан тәуелділігі

Сусыз кальций сульфаты — түссіз суда нашар еритін кристалды зат. Гипсті 100°С-қа дейін қыздырғанда, жартылай гидратқа немесе алебастрға CaSO4•½H2O айналады. Оны суға илесе қатып, қайта гипске айналады.

Қолданылуы[өңдеу]

Кальций сульфаты құрылыста және медицинада қолданылады. 1300°С температурада күйдірілген гипс, ангидрит цементтеуші ерітінділер жасауда пайдаланылады[10]. 1970 жж. дейін Уайтхэвенде (Камбрия, Ұлыбритания) күкірт қышқылы ангидриттен өндірілді[11]:

Дереккөздер[өңдеу]

  1. a b CALCIUM SULFATE | CAMEO Chemicals | NOAA  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 мамыр 2017. Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  2. Calcium Sulphate - an overview | ScienceDirect Topics  (ағыл.). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  3. Refractive index of CaSO4 (Calcium sulfate) - Querry-γ  (ағыл.). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  4. Hazardous Substance Data Bank (HSDB) : 902 - PubChem  (ағыл.). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  5. a b ICSC 1589 - CALCIUM SULFATE (ANHYDROUS)  (ағыл.). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  6. Zumdahl, Steven S. Chemical Principles 6th Ed. — Houghton Mifflin Company, 2009. — Б. A21. — ISBN 978-0-618-94690-7.
  7. Investigation of the Crystal Structure of γ-CaSO4, CaSO4 · 0.5 H2O, and CaSO4 · 0.6 H2O by Powder Diffraction Methods - ScienceDirect  (ағыл.). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  8. ГН 2.2.5.1313-03 - ПДК вредных веществ в воздухе рабочей зоны - www.dioxin.ru  (орыс.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 қазан 2019. Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  9. a b Material Safety Data Sheet - Spectrum Chemical  (ағыл.) (PDF) (20 May 2011). Тексерілді, 16 мамыр 2020.
  10. Қазақстан Энциклопедиясы
  11. National Trust sponsored research on Whitehaven coalfield  (ағыл.). — «Marchon quickly went over to an alternative process using anhydrite or gypsum (calcium sulphate), and producing cement as well as sulphuric acid; the anhydrite was mixed with shale or marl, and roasted in a kiln (a rotary metal-shelled piece of plant, rather than an earthfast structure) to produce sulphur trioxide gas plus cement clinker.»  Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 желтоқсан 2019. Тексерілді, 16 мамыр 2020.