Касабланка (фильм)

	Касабланка
	ағылш. Casablanca
	; Фильм постері
Жанры	мелодрама; драма
Режиссёрі	Майкл Кёртис
Продюсері	Хэл Б. Уоллис
Сценарийдің авторы	Джулиус Эпштейн; Филип Эпштейн; Говард Кох
Басты рөлдерде	Хамфри Богарт; Ингрид Бергман; Клод Рейнс; Пол Хенрейд
Операторы	Артур Эдисон
Композиторы	Макс Стайнер
Кинокомпания	Warner Bros.
Дистрибьютор	Warner Bros.
Ұзақтығы	102 мин.
Бюджеті	0,95 млн $
Кассалық түсімі	6,3 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын
Шыққан жылы	1942
IMDb	ID 0034583
	Ортаққордағы Касабланка

«Касабланка» (ағылш. Casablanca) — 1942 жылы режиссер Майкл Кёртис түсірген АҚШ-тың романтикалық драмалық фильмі. Басты рөлдерде — Хамфри Богарт, Ингрид Бергман және Пол Хенрейд.

Фильм оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғыс басында сол кездегі Вишилік Францияның бақылауында болған Марокконың Касабланка қаласында өрбиді. Сюжет өз сезімі мен парыз арасында таңдау жасауға мәжбүр болған адамның ішкі арпалысына негізделген. Ол сүйікті әйелі мен оның күйеуіне — Қарсыласу қозғалысының жетекшісіне — нацистермен күресті жалғастыру үшін Касабланкадан қашуға көмектесу немесе өз махаббатын сақтап қалу арасындағы қиын шешімді қабылдауы тиіс.

«Касабланка» танымал актерлер мен бірінші дәрежелі сценаристер қатысқан «А» санатындағы жоба ретінде жоспарланғанымен, одан ерекше жетістік ешкім күтпеген болатын. Шынында да, алғашқы көрсетілімдері жақсы нәтиже көрсеткенімен, зор табысқа кенеле қойған жоқ. Ол кезде бұл туынды Голливудта жыл сайын жаппай шығарылатын ондаған ортанқол фильмдердің бірі ретінде қабылданды.^[1]

Алайда, фильм премьерасынан бірнеше апта бұрын ғана орын алған Солтүстік Африкаға одақтастар әскерінің түсуі мен одақтас державалардың Касабланка конференциясы төңірегіндегі қоғамдық резонансты тиімді пайдалану үшін фильм тез арада кең прокатқа шығарылды. Көрермендердің жадында әлі жаңғырып тұрған осы саяси оқиғалар туындының танымалдылығын арттыруға септігін тигізді.^[2]

Барлық күтілімдерден асып түскен «Касабланка» соңында «Үздік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар Майкл Кёртис «Үздік режиссер», ал ағайынды Эпштейндер мен Кох «Үздік бейімделген сценарий» жүлделерін иеленді.

Уақыт өте келе фильмнің беделі артып, оның басты кейіпкерлері, есте қаларлық қанатты сөздері мен танымал саундтрегі нағыз мәдени нышандарға айналды. Ол бүгінгі күнге дейін әлемдік кино тарихындағы ең ұлы туындылардың тізімінде тұрақты түрде алғашқы орындарды иеленіп келеді. Америка кино институты бұл туындыны АҚШ тарихындағы барлық уақыттың ең үздік мелодрамасы деп таныды.

1989 жылы Конгресс кітапханасы бұл туындыны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімінде сақтау үшін таңдалған алғашқы фильмдердің қатарына қосты.

Танымал киносыншы Роджер Эберт бұл туындының маңызын былай деп атап өткен:

«Егер қашан да бір күні нағыз өнер туындыларын ерекшелеп, оларды бас әріппен Фильм деп атау туралы шешім қабылданса, онда сол тізімнің ең басында міндетті түрде «Касабланка» тұруы тиіс».^[3]

Сюжеті

Фильм оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғыс басында, сол кездегі Вишилік Францияның бақылауында болған Марокконың Касабланка қаласында өрбиді. Қала еуропалық босқындар үшін Америкаға қашу жолындағы негізгі транзиттік нүктеге айналған.

Сюжет ортасында — Касабланкадағы ең танымал ойын-сауық мекемесі «Риктің кафесін» (ағылш. Rick's Café Américain) басқаратын америкалық эмигрант Рик Блейн (Хамфри Богарт). Ол сырттай саясатқа араласпайтын, суыққанды адам көрінгенімен, іштей өткен шақтың естеліктерімен өмір сүреді. Күндердің күнінде оның кафесіне бұрынғы сүйіктісі Ильза Лунд (Ингрид Бергман) күйеуі, Қарсыласу қозғалысының жетекшісі Виктор Лазломен (Пол Хенрейд) бірге келеді. Оларға нацистердің қолына түспей, Лиссабон арқылы АҚШ-қа ұшып кету үшін қажетті визалар керек болады.

Риктің қолында кездейсоқ екі адамға арналған өте құнды рұқсат қағаздары (транзиттік хаттар) бар еді. Енді ол өте қиын таңдау алдында тұрады: ол не Ильзаны өзімен бірге алып қалып, кек қайтаруы керек, не өзінің сезімін құрбан етіп, Ильза мен оның күйеуіне фашизмге қарсы күресті жалғастыру үшін қаладан қашуға көмектесуі тиіс.

Фильм Риктің өз сезімі мен адамгершілік парызы арасындағы ішкі арпалысына құрылған. Соңында ол Ильза мен Виктордың қауіпсіздігі үшін өзін құрбан етіп, оларды ұшаққа отырғызып жібереді де, өзі жергілікті полиция капитаны Луи Реномен (Клод Рейнс) бірге қарсыласу тобына қосылуға шешім қабылдайды.

Рөлдерде

Актёр	Рөлі
Хамфри Богарт	Ричард (Рик) Блейн Ричард (Рик) Блейн
Ингрид Бергман	Ильза Лунд Ильза Лунд
Клод Рейнс	Луи Рено капитан Луи Рено
Пол Хенрейд	Виктор Ласло Виктор Ласло
Конрад Фейдт	Генрих Штрассер майор Генрих Штрассер
Сидни Гринстрит	Феррари сеньор Феррари
Петер Лорре	Угарте Угарте
Дули Уилсон	Сэм Сэм
Джой Пейдж	Аннина Брандел Аннина Брандел
Мадлен Лебо	Ивонн Ивонн
Джон Куолен	Бергер, Ласлоның байланысшысы
С. Ц. Сакалл	Карл, аға даяшы Карл, аға даяшы
Марсель Далио	Эмиль, крупье Эмиль, крупье
Труда Берлинер	баккара ойыншысы баккара ойыншысы
Леонид Кински	Саша Саша
Монти Блю	америкалық америкалық
Леон Беласко	«Риктің кафесіндегі» дилер

Марапаттары мен номинациялары

Марапат	Санат	Номинант	Нәтиже
Оскар	Үздік фильм	Warner Bros. (Хэл Б. Уоллис)	Жеңді
	Үздік режиссёр	Майкл Кёртис	Жеңді
	Үздік актер	Хамфри Богарт	Номинация
	Үздік көмекші актер	Клод Рейнс	Номинация
	Үздік сценарий	Джулиус Эпштейн, Филип Эпштейн, Говард Кох	Жеңді
	Үздік операторлық жұмыс (ақ-қара фильм)	Артур Эдисон	Номинация
	Үздік монтаж	Оуэн Маркс	Номинация
	Үздік музыка (драма немесе комедияда)	Макс Стайнер	Номинация

2005 жылы Америка кино институты фильмдердегі ең танымал қанатты сөздерге қатысты сауалнама жүргізді. Киносыншылар ең көп танымал цитаталарды дәл осы «Касабланка» фильмінен тапты.

2006 жылы Америка сценарийшілер гильдиясының дауыс беруі нәтижесінде «Касабланканың» сценарийі кинематограф тарихындағы ең үздік сценарий болып танылды.

Sky News арнасының бастамасымен жүргізілген зерттеу нәтижесі бойынша, фильмдегі «Сен үшін, балақай» (ағылш. «Here's looking at you, kid») деген сөз киносүйер қауымның ең сүйікті репликалары тізімінде тоғызыншы орынды иеленді.

IMDb нұсқасы бойынша 250 үздік фильм рейтингінде «Касабланка» бесінші ондықтың қатарында тұр.

Дереккөздер

↑ Ebert, Roger. Great Movies: Casablanca (1942), Chicago Sun-Times (September 15, 1996).
↑ Stein, Eliot Howard Koch, Julius Epstein, Frank Miller Interview (May 1995). Frank Miller: "There was a scene planned, after the ending, that would have shown Rick and Renault on an Allied ship just prior to the landing at Casablanca, but plans to shoot it were scrapped when the marketing department realized they had to get the film out fast to capitalize on the liberation of North Africa."
↑ Ebert, Roger. Ten Greatest Films of All Time, Chicago Sun-Times.

[EbertGreatMovie-1] Ebert, Roger. Great Movies: Casablanca (1942), Chicago Sun-Times (September 15, 1996).

[Stein_interview-2] Stein, Eliot Howard Koch, Julius Epstein, Frank Miller Interview (May 1995). Frank Miller: "There was a scene planned, after the ending, that would have shown Rick and Renault on an Allied ship just prior to the landing at Casablanca, but plans to shoot it were scrapped when the marketing department realized they had to get the film out fast to capitalize on the liberation of North Africa."

[3] Ebert, Roger. Ten Greatest Films of All Time, Chicago Sun-Times.

[1]

[2]

[3]