Ақшатау болысы (Семей облысы)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Керней руы бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search
Ақшатау болысы
Ақшатау болысы
Әкімшілігі
Кіреді

Семей облысы, Қарқаралы уезі

Енеді

8 ауыл 1893 жылы[1]

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1869

Таратылған уақыты

1923

Тұрғындары
Тұрғыны

4914[1] адам (1893)

Ұлттық құрамы

Арғын тайпасының Қаракесек бұтағының Керней руы

vk.com/kerneiruy/kerneiruy

Ақшатау болысы (1878 жылдың 1 қаңтарына дейін Керней болысы) — Семей облысы Қарқаралы уезіндегі қазақ болысы.

Тарихы[өңдеу]

Памятник Керней

1869 жылы Кәрсөн-Керней болысының Керней және Кәрсөн болыстары деп екіге бөлу кезінде пайда болды.[2]. 1923 жылдың қазан айында ЦИК КазАССРының 1923 жылдың 5 шілдесіндегі қаулысы бойынша Нұра, Тоқырауын, Шұлым болыстарымен Кедей болысына біріктірілді.[3]

Халқы[өңдеу]

Керней руы — Қазақ халқының Орта жүзінің Арғын тайпасының Қаракесек бұтағынан тарайтын ру.

Қаракесек — Ақша — Бошан — Машай — Бораншы — Тілеулі — Керней. Кернейден 4 ата тарйды: Балапан, Шаң, Дау (Балта, Түйте), Самырза.

Халқы Қаракесек руына кіретін Керней руынан құралды. 1884 жылдағы Керней бөлімшелерілері бойынша киіз үй саны:

  • Шаң 350
  • Балапан 226
  • Балта 300
  • Түйте 350
  • Барлығы 1226[4]

Шежіресі[өңдеу]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Шежіре (қаз.)
Қодан
 
 
 
 
 
 
Қарақожа
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Мейрам
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Қаракесек
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Бошан
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
МашайТазЖантуБайбөріМанат
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Бораншы
 
 
 
Бәйімбет
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Сұраулы
 
Тілеулі
 
Қояншы
 
ТаңайДәулет
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Кәрсөн
 
Керней
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Дау
 
 
 
 
Шаң
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Балапан
 
 
 
 
 
 
 
 
Самырза
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Балта
 
Түйте
 
Қалқаман
 
Қуандық
 
Сүйіндік
 
Ес
 
Жар
 
Маматай
 
Есей
 
Бөгілі
 
Тұрнияз
 
Сақұлы
 


Территория[өңдеу]

1893 жылғы Семей облысы болыстарының картасы

Территориясы Қарқаралы уезінің оңтүстігінде, ал қазіргі Шет ауданының оңтүстінде орналасқан.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу]

8 Әкімшілік ауылдарға бөлінді[5]:

Әкімшілік ауылдың атауы (старшындық) кибитка саны

(киіз үй) (1887)

кибитка саны

(киіз үй) (1905) Щербина, МПЗК

Қожалық

ауылдар саны

рудың бөлімшелері[6]
1 185 201 55 Жарылғап
2 100 123 47 Құтымбет
3 204 143 25 Жарылғап
4 102 139 38 Қуандық, Сүйіндік
5 152 106 31 Балта
6 172 218 83 Балапан
7 101 170 42 Балапан
8 150 98 27 Сүйіндік, Қуандық,

Балапан, Тарақты, Карсен

Барлығы 1166 1199 348

Құрылтай[өңдеу]

Керней ескерткіші Ақжал кентінен солтүстік-шығысқа қарай 13 км жерде, 2005 жылы орнатылған
  • 2005 жылы тамыз айында Шет ауданы Ақжал кентінде 170 киіз үй тігілген құрылтай өтті. Ақжал кенті маңында Алматы-Екатеринбург жолының бойында Кернейге ескерткіш белгі қойылды.
  • 2015 жылы 8 тамыз айында Шет ауданы Ақжал кентінде құрылтай өтті.[7]

Қоғамдық қайырымдылық қоры[өңдеу]

«Көкбөрі Керней баба» қоғамдық қайырымдылық қоры 05.11.2003 жылы құрылған. Басшысы Төрехан Майбас

Өлең[өңдеу]

Көкбөрі Керней баба Сөзі мен әнін жазған: Оралтай Сүлейменов

Тұлғалар[өңдеу]

  1. Жамбыл Сәулебекұлы Ақылбаев Дау-Балта-Итқара
  2. Камал Бошаев Дау-Балта-Итқара
  3. Орынбек Беков Дау-Балта-Жамбы
  4. Амангелді Дінұлы Ермегияев Дау-Түйте-Жарылғап
  5. Майбас Төрехан Дау-Түйте-Жарылғап
  6. Жарылғап батыр Дау-Түйте-Жарылғап
  7. Талғат Амангелдіұлы Ермегияев Дау-Түйте-Жарылғап
  8. Шәрбан Батталқызы Батталова Дау-Түйте-Жарылғап
  9. Дия Ахметұлы Дау-Түйте-Жарылғап
  10. Әлімшайқы Сәлімбаев Дау-Түйте-Жарылғап
  11. Әбді Қайқыбасов Дау-Қалқаман

  1. Дәулет Хамитұлы Сембаев Шаң-Құтымбет
  2. Аңғар Смағұлов Шаң-Құтымбет
  3. Рысқали Қалиақбарұлы Әбдікеров Шаң-Қуандық
  4. Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров Шаң-Сүйіндік
  5. Гүлбаршын Сабырбекқызы Ақпанова Шаң-Сүйіндік
  6. Әбду Жүнісұлы Шаң-Айтпай

  1. Жүсіпбек Алтайбаев Самырза-Күшік
  2. Баян Рақышұлы Рақышев Балапан-Бөгілі*
  3. Қазыбек Бейсенұлы Нұржанов балапан бөгілі

Дереккөздер[өңдеу]

  1. a b Просмотр документа - dlib.rsl.ru
  2. Шет өңірінің тарихи-мәдени ескерткіштері, Қарағанды 2004
  3. Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936), Алма-Ата 1959
  4. 1901 Памятная книга Семипалатинской области 1902
  5. Е. А. Жартыбаев, Геронтократия және оның Орталық Қазақстан топонимдеріндегі көрінісі
  6. http://nblib.library.kz/elib/Sait/%D0%A0%D0%B5%D0%B4%D0%BA%D0%B8%D0%B5%20%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/01-10-2014/%D0%A2%D0%BE%D0%BC%206/1.html#955/z
  7. Шет ауданында баһадүр Керней батырдың туылғанына 400 жыл толуына орай ұрпақтары ұлан асыр ас беріп, рухына тағзым жасады.

Әдебиет[өңдеу]

  • Керней шежіресі, Төрехан Майбас, Қарағанды, Болашақ-Баспа 2005, 360 б., Тираж 1000, ISBN 9965-528-85-3
  • Қазкен Қалиұлы Томпиевтің «Еуразиялық түркі шежіре аңыздары». — Алматы, 2012
  • https://ru.calameo.com/books/001798844f0c0d4bd34c5

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]