Клаус фон Клитцинг

Клаус фон Клитцинг
	Клаус фон Клитцинг
	нем. Klaus von Klitzing
	; фон Клитцинг, 2015 жыл
Туған күні	28 маусым 1943 (82 жас)
Туған жері	Шрода, Рейхсгау Позен, Үшінші рейх
Азаматтығы	Германия
Ғылыми аясы	физика
Марапаттары	; Физика саласындағы Нобель сыйлығы (1985); «Хьюллетт-Пакард» сыйлығы (1982);

Клаус фон Клитцинг (нем. Klaus von Klitzing; 28 маусым 1943 жыл, Шрода, Нацистік Германия) — неміс физигі, физика бойынша 1985 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

«Леополдина» неміс табиғат зерттеушілер академиясының мүшесі (1996), Папа ғылым академиясының (2007), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік (1990), Ресей ғылым академиясының (1994), Лондон корольдік қоғамы (2003), Қытай ғылым академиясының (2006) мүшесі.

Өмірбаяны

Фон Клитцинг 1962–1969 жылдары Брауншвейг техникалық университетінде оқыды. 1969 жылдан 1980 жылға дейін ол Вюрцбург университетінде жұмыс істеді. 1972 жылы ол физика ғылымының философия докторы ғылыми дәрежесін алу үшін «Күшті магнит өрістеріндегі теллурдың гальваномагниттік қасиеттері» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. 1978 жылы абитуриент дәрігер болды. 1980 жылдан 1984 жылға дейін ол — Мюнхен техникалық университетінің профессоры. 1985 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін ол — Штутгарттағы Макс Планк қоғамының Қатты денені зерттеу институтының (нем.) директоры.

Зерттеудің негізгі бағыттары: конденсацияланған заттар физикасы, кіші өлшемді жүйелер физикасы. 1979 жылы фон Клитцинг Гренобльде кремний өрістік транзистордағы Холл эффектісін зерттеу үшін бірқатар эксперименттер жүргізді. Осы тәжірибелердің нәтижесінде ол күшті магнит өрістерінде және төмен температурада екі өлшемді электрон газының Холл кедергісін кванттаудан тұратын бүтін кванттық Холл эффектісін ашты. Тәжірибелердің нәтижелері 1980 жылғы тамызда «Physical Review Letters» журналында жарияланды. Ол екі өлшемді газдың магниттік кедергісінің тербелістерін, оның ішінде кедергісі нөлдік күйді зерттейді.

Фон Клитцинг — бірқатар ғылыми марапаттардың иегері. Ол үйленген, екі ұл, бір қызы бар.

Әлеуметтік белсенділік

1992 жылы фон Клитцинг «Адамзатқа ескертуге» қол қойды.^[1]

2016 жылы ол Greenpeace ұйымын, Біріккен Ұлттар Ұйымын және дүние жүзіндегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген ағзалармен (ГМО) күресуді тоқтатуға шақыратын Нобель сыйлығының лауреаттарының ашық хатына қол қойды.^[2]^[3]^[4]

Дереккөздер

↑ World Scientists' Warning To Humanity (ағыл.). stanford.edu (18 November 1992). Тексерілді, 25 маусым 2019. Мұрағат көшірмесі 6 желтоқсанның 1998 Wayback Machine мұрағатында
↑ 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs (ағыл.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 29 маусымның 2016 Wayback Machine мұрағатында
↑ Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs) (ағыл.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 7 шілденің 2016 Wayback Machine мұрағатында
↑ Список нобелевских лауреатов подписавших письмо (орыс.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 2 қыркүйектің 2017 Wayback Machine мұрағатында

Сілтемелер

К. фон Клитцинг. «Кванттық зал эффектісі». Нобель дәрісі маұрағаттық көшірме, Физика ғылымдарының жетістіктері, 150 том, 1 шығарылым, қыркүйек 1986
Нобель комитетінің сайтындағы ақпарат маұрағатталған 22 маусым 2012 (ағыл.)

[1] World Scientists' Warning To Humanity (ағыл.). stanford.edu (18 November 1992). Тексерілді, 25 маусым 2019. Мұрағат көшірмесі 6 желтоқсанның 1998 Wayback Machine мұрағатында

[2] 107 Nobel laureates sign letter blasting Greenpeace over GMOs (ағыл.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 29 маусымның 2016 Wayback Machine мұрағатында

[3] Laureates Letter Supporting Precision Agriculture (GMOs) (ағыл.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 7 шілденің 2016 Wayback Machine мұрағатында

[4] Список нобелевских лауреатов подписавших письмо (орыс.). Тексерілді, 16 желтоқсан 2016. Мұрағат көшірмесі 2 қыркүйектің 2017 Wayback Machine мұрағатында

[1]

[2]

[3]

[4]