Мазмұнға өту

Книдстік Евдокс

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Эвдокстың ретроградтық планеталық қозғалыс моделін бейнелейтін анимация. Ең ішкі екі шар бірдей периодпен, бірақ қарама-қарсы бағытта айналады, планетаны сегіздік қисық немесе гиппопед бойымен жылжытады.
Бұл диаграмма Джованни Шиапарелдің теорияларына негізделген Евдокстың ғалам моделіндегі 27 сфераның алғашқы төртеуін көрсетеді. Әрбір шардың өз айналу өсі бар және бұл өстер планеталар күрделі қозғалыс жасау үшін бірге жұмыс істейді (бұл мысалда Ай көрсетілген). Олардың жұмыс принципі гироскоптың жұмысына ұқсас. Ескерту: Диаграммадағы өстердің орындары тек көрнекі мақсаттарға арналған және нақты геометриялық формулаларға сәйкес келмейді.

Книдстік Евдокс (еж.-грек. Εὔδοξος, лат. Eudoxus; б.ғ.д. 408-355 жж.) — ежелгі грек астрономы, дәрігер, философ және математик, заңгер.[1] Ол Архитас пен Платонның шәкірті болды. Оның барлық түпнұсқа туындылары жоғалған, дегенмен кейбір фрагменттері Гиппархтың Арат пен Евдокс құбылыстарына түсініктеме кітабында сақталған.[2] Битиниялық Феодосийдің сфералары Евдокстың жұмысына негізделген болуы мүмкін. Евдокстың ізденістері негізінен Платонның ілімін өңдеп оның идеялар дүниесін материалдық болмыспен жақындастыруға талпынған.[3] Книдстік Евдокстің планеталық қозғалыс моделі Аристотельдің жерді центр еткен сфералы космологиялық идеясына зор ықпал еткен.[4]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Диоген Лаэрций; VIII.86
  2. ↑ Lasserre, François (1966) Die Fragmente des Eudoxos von Knidos (de Gruyter: Berlin)
  3. ↑ Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1
  4. ↑ Mendell, Henry (16 September 2009). "Eudoxus of Cnidus: Astronomy and Homocentric Spheres". Vignettes of Ancient Mathematics. Archived from the original on 16 May 2011.