Кодыма
| Қала | |||||
| Кодыма | |||||
| укр. Кодима | |||||
 | |||||
| |||||
| Әкімшілігі | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ел | |||||
| Облыс | |||||
| Аудан | |||||
| Тарихы мен географиясы | |||||
| Координаттары |
48°06′ с. е. 29°07′ ш. б. / 48.100° с. е. 29.117° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 48°06′ с. е. 29°07′ ш. б. / 48.100° с. е. 29.117° ш. б. (G) (O) (Я) | ||||
| Құрылған уақыты |
1754 | ||||
| Қала статусы |
1979 | ||||
| Жер аумағы |
10 км² | ||||
| Орталығының биiктігі |
266 м | ||||
| Уақыт белдеуі | |||||
| Тұрғындары | |||||
| Тұрғыны |
8 964 адам (2025) | ||||
| Ұлттық құрамы | |||||
| Конфессиялар | |||||
| Сандық идентификаторлары | |||||
| Телефон коды |
+380 4867 | ||||
| Пошта индексі |
66000 | ||||
Кодыма шекарасы
| |||||
 Ортаққордағы санаты: Кодыма | |||||
Кодыма (укр. Кодима) — Украинаның Одесса облысындағы қала. Подольск ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін таратылған Кодым ауданының әкімшілік орталығы болды.[1] 2025 жылы Кодыма қаласының халқы 8 964 адамды құрады.[2]
Географиялық орналасуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кодыма Одесса облысының солтүстігінде Оңтүстік Бугтың бір саласы болып табылатын аттас өзен аңғарында орналасқан. Елді мекеннің ауданы 915 гектарды құрайды. Қала Киев-Одесса теміржол желісінде орналасқан және теміржол вокзалы бар. Одессаға дейінгі темір жол 242 шақырымды құрайды.[3]
Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кодыма – шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 270-ші орында (Украина), облыста 16-шы орында (Одесса облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 26047 орын.
Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Каменка (32 км, Молдавия), Рыбница (38 км, Молдавия), Резина (40 км, Молдавия), Шолданешты (40 км, Молдавия), Балта (41 км), Бершадь (41 км), Подольск (48 км), Сороки (61 км, Молдавия), Гиндешты (61 км, Молдавия), Гайворон (61 км), Ямполь (64 км), Флорешты (65 км, Молдавия), Ладыжин (65 км), Тульчин (66 км), Маркулешты (70 км, Молдавия), Ананьев (75 км), Гайсин (81 км), Орхей (82 км, Молдавия), Теленешты (87 км, Молдавия), Дубоссары (92 км, Молдавия).[4]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Кодыма 1754 жылы құрылған. Ол ұзақ уақыт бойы поляк магнаты князь Любомирскийге тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Қодыма Подолиядан Қырым хандығына дейінгі сауда жолы өтетін нүкте ретінде үлкен мәнге ие болды.
Польша екінші рет бөлінгеннен кейін (1793) Кодыма Ресейдің құрамына кірді. Халықтың басым көпшілігі ауыл шаруашылығымен айналысты. Шаруалар помещиктерге тәуелді крепостнойлық құқықта болды. Крепостнойлық құқық жойылғаннан кейін Қодыма шаруалары жарғы бойынша 626 дессятин жер алды. Шаруаларды тонаған жер иелері жақсы жерлерді өздеріне қалдырды. Жерінен айырылған шаруалар қосымша күнкөріс құралдарын іздеуге мәжбүр болды. Олардың көпшілігі қолөнермен айналысқан.
Ауылдың дамуына 1865 жылы жұмыс істей бастаған Одесса-Балта темір жолының салынуы ықпал етті. 1870 жылы мамырда Кодыма арқылы тұрақты пойыз қатынасы басталды. Ол астық пен мал тасымалының маңызды нүктесіне айналады. Экономиканың қарқынды дамуы халық санының өсуіне ықпал етті.
Қодымадағы алғашқы оқу орны 20 ғасырдың басында ғана ашылды. Бұл бар болғаны 40 бала оқитын үш жылдық шіркеу мектебі болды. Ол ескі шаруа лашығында орналасқан. Діни қызметкерден басқа үш сыныпта бір мұғалім болды. Земстволық екі сыныптық мектеп 1912 жылы ғана жұмыс істей бастады.
Аудан орталығы болғанға дейін (1940) Кодыма 1920 жылдардан Молдаван АССР құрамында болды. Кодыма 1979 жылы қала мәртебесін алды.[5]
Көрікті жерлері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қаланың басты көрікті жері-1850 жылы салынған Христо-воздвиженский храмы. Бастапқыда бұл шіркеу болды, соғыстан кейін ол православие қауымына берілді.
Сонымен қатар, Кодымда патша кезеңіндегі бірқатар басқа ғимараттар бар. Кодым аудандық тарихи-өлкетану мұражайы ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы сәулет ескерткіші.[6]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Кодыма қаласы. Тексерілді, 24 ақпан 2025.
- ↑ Кодыма халқы. Тексерілді, 24 ақпан 2025.
- ↑ Кодыма. Тексерілді, 24 ақпан 2025.
- ↑ Кодыма. Тексерілді, 24 ақпан 2025.
- ↑ Кодыма, Кодыма ауданы. Тексерілді, 24 ақпан 2025.
- ↑ Украина. Одесса облысы. Кодым. Тексерілді, 24 ақпан 2025.