Константинополь патриархы
| Константинополь, Жаңа Рим архиепископы және Бүкіләлемдік Патриарх | |
| Елі |
Түркия |
|---|---|
| Аймағы |
Ыстанбұл |
| Шіркеуі | |
| Құрылғаны | |
| Кафедралы соборы | |
| Сайты | |
.jpg)
Константинополь Бүкіләлемдік патриархы (гр. Οἰκουμενικός Πατριάρχης, Oikoumenikós Patriárchēs) — Константинополь архиепископы, Шығыс православие шіркеуін құрайтын әр православ автокефалиялы шіркеу басшыларының арасындағы primus inter pares (теңдер арасындағы тұңғышы), бүкіл дүние жүзіндегі шығыс православтардың өкілі және рухани басшысы.[1][2][3] Бүкіләлемдік термині Халкидон жиналысының 28-канонынан негіз алады.
Патриархтың Тағы қызметін атқаратын Константинополь православие шіркеуі — әлемдегі ең шыдамды институттардың бірі, әлем тарихында ірі рөлге ие. Ежелгі тарихта Бүкіләлемдік патриархтар христиандықтың таралуына жауапты еді, доктрина жайлы түрлі дауларды шешетін еді. Ортағасыр кезінде олар Шығыс православие шіркеуінің істеріне жауап беретін, православ әлемінің саясатына араласатын, православиенің славяндарға таралғанын қадағалайтын. Шіркеудегі, діндарлар арасындағы ықпалын жоғалтпаған заманауи патриархтар қазір экуменизмге, дінаралық «диломатияға» араласады, қайырымдылықпен, православ дәстүрін қорғаумен айналысады.
Бүкіләлемдік патриарх Апостол Андрейдің ізбасары делінеді. Лауазымның қазіргі иесі — I Варфоломей, тақтың 270-иегері.
Титулы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Бүкіләлемдік патриарх «(есімі), Құдай рақымымен Константинополь мен Жаңа Рим архиепископы және Бүкіләлемдік патриарх» титулына ие.[4]
Православие шіркеуіндегі мәртебесі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Константинополь Бүкіләлемдік патриархы — теңдер арасынан бірінші, өзгеше айтқанда Шығыс Православие епископтарымен де-юре теңқұқылы болса да, арасынан нөмір бір тұлға. Ол православ примастары мен епископтарының әр кездесуіне өзі, не делегат арқылы төрағалық етеді және Православие одағының, әсіресе өзге христиандармен экуменистік келіссөз барысында, басты өкілі қызметін атқарады. Оның өзге патриархтар, не автокефалиялар үстінен ешқандай заңи мәртебесі жоқ және ол, өзге примастардай, керек болғанда синодты шақырта алады. Бүкіләлемдік патриарх деген ерекше титулы арқылы ол кейде Православие әлемінің рухани басшысы[5][6] делінеді, алайда бұл — патриархтың ресми титулы емес және патриархаттың ғылыми еңбектерінде айтылмайды. Православие шіркеуі толығымен орталықсыз: оның еш орталық әкімшілігі, басшысы, басты епископы жоқ. Оны Католик шіркеуінен дәл осы иерархиясыздығы ерекшелейді. Православие шіркеуінің каноны, даулары мен ережелеріне жалғыз адам емес, синод жауапты. «Бүкіләлемдік патриарх», «Теңдердің тұңғышы» титулдары тек құрмет белгісі ретінде қолданылады; Патриарх тек өзінің константинопольдік шіркеуіне ғана билік етеді.[7][8][9]
Оның нақты лауазымы — Константинополь православие шіркеуінің патриархы. Константинополь шіркеуімен қатар тағы он үш автокефалиялы және бірнеше автоном шіркеу бар. Ол Бөлінбеген Шіркеудің Пентархиясын құрған бес ежелгі шіркеудің арасындағы төрт православиелік шіркеудің ең ағасы болып саналады, бірақ ең көнесі емес. Константинополь православие шіркеуінің басшысы ретінде патриарх «Жаңа Рим, Константинополь архиепископы» ретінде белгілі.[10]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Thomas E. Fitzgerald The Orthodox Church — Greenwood, 1998. — P. 117. — ISBN 978-0275964382. "...he is viewed as the first bishop of the Orthodox Church. As such, the Ecumenical Patriarch is frequently looked upon as the spiritual leader of the 300 million Orthodox Christians throughout the world." Мұрағат көшірмесі 28 сәуірдің 2024 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Andrew P. Holt; James Muldoon Competing Voices from the Crusades — Greenwood World, 2008. — P. xiv. — ISBN 978-1846450112. "...Ecumenical Patriarch Bartholomew I, the spiritual leader of the world's 300 million Orthodox Christians..."
- ↑ Bron Taylor Encyclopedia of Religion and Nature — A&C Black, 2008. — P. 158. — ISBN 978-1441122780. "The spiritual leader of the over 300 million Orthodox Christians worldwide, Ecumenical Patriarch Bartholomew..." Мұрағат көшірмесі 28 сәуірдің 2024 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Rodopoulos Panteleimon Institutions of the Ecumenical Patriarchate // An overview of Orthodox canon law — Rollinsford, N.H.: Orthodox Research Institute. — P. 213. — ISBN 978-1-933275-15-4.
- ↑ The Patriarch Bartholomew (ағыл.). 60 Minutes. CBS (20 December 2009). Тексерілді, 11 қаңтар 2010. Мұрағат көшірмесі 4 қарашаның 2013 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Quick facts about the Ecumenical Patriarch of Constantinople (ағыл.), Ecumenical Patriarch of Constantinople. "His All Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew serves as the spiritual leader and representative worldwide voice of some 300 million Orthodox Christians throughout the world." Мұрағат көшірмесі 4 қарашаның 2013 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Eastern Orthodoxy (ағыл.). Britannica. Тексерілді, 26 шілде 2015. Мұрағат көшірмесі 31 мамырдың 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Eastern Orthodox Church (ағыл.). BBC. Тексерілді, 26 шілде 2015. Мұрағат көшірмесі 10 мамырдың 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Eastern Orthodoxy (ағыл.). thoughtco.com. Мұрағат көшірмесі 2 сәуірдің 2017 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Ec-patr.org (ағыл.). Website of Bartholomew, Archbishop of Constantinople New Rome and Ecumenical Patriarch. Мұрағат көшірмесі 30 қазанның 2019 Wayback Machine мұрағатында