Конформизм

Конформизм (лат. Conformis – сияқты, ұқсас, сәйкес, ағыл. conformism) — топтық қысыммен қадағаланып отыратын жүріс-тұрыс. Топ өзіне айқын көрінетін жүріс-тұрыс нормалары арқылы топ мүшелерінің кірігуін сақтап қалу мақсатында жеке адамды сол нормалардан таймауға мәжбүрлейді.

Қазіргі әлеуметтік тәртіптерді,саяси режимдерді т.с.с. жайбарақат қабылдауды, көне салуды, бейімделе қалуды, қоғамда кең тараған жалпы көңіл күймен, үстем пікірлермен келісе салуға дайын тұруды білдіретін моральдық-саяси және моральдық-психологиялық ұғым.

Конформизм іштей наразы бола тұра басым үрдістерге қарсы келмеушілік, әлеуметтік-саяси және экономикалық жағдайлардың бір қырларын сыннан өз бетінше шет қалдыру, өз пікірін білдіргісі келмеу, істелген әрекеттер үшін жеке жауапкершіліктен бас тарту, қоғам, партия, басшы, діни ұйым, патриархалды қауым, отбасы т.с.с. тарапынан болған кез келген талаптар мен ұйғарымдарға байыбына бармастан бағыну, еріп кету ретінде бағаланады.

Конформизм фанатизммен, догматизммен, беделді ойға бас ұрумен асқындауы діни секталарға тән болып келеді де, өз тұғыры мен ұстанымының жоқтығын я олардыңтұншықтырылғандығын, сондай-ақ түрлі күштердің, жағдайлардың, шарттардың қысымымен ол тұғыр мен ұстанымдардан бас тартқандықты байқатады. Мұндайда басым көпшіліктің пікірі, бедел, дәстүрлер т.с.с. қатты ықпал етуі мүмкін.

Жеке тұлға деңгейінде конформизм әлеуметтік психология дәстүрінде конформалылық деп аталатын сипаттан жиі байқалады. Мұндайда жеке тұлға топтың нақты қысымына да, топ қысым жасайды дейтін долбарға да берілуге дайын тұрады, мұндайға ұмтылмайды деген күннің өзінде өз тұрғысын һәм көзқарасын өзгертуге, оларды көпшіліктің пікірімен үйлеспейді деп санап тұруға бейім болады.