Кіші Ноғай Ордасы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Кіші Ноғай Ордасы, Қазы ұлысы – 16 ғ-дың 2-жартысында Ноғай Ордасынан бөлініп шыққан мемлекет. Негізін мырза Қазы (1577 ж. ө.) қалады. Ғасырдың екінші жартысында ноғай ордасынан бөлініп шыққан мемлекет. Ноғай ордасының әлсіреуі және Қазан мен Астрахан хандықтарын ресейдің басып алуы нәтижесінде ноғайлар бөлшектене бастады. Бір бөлігі ресейге қарады, Еділ-Жайық, жем өзендерінің аралығында орналасқан Ноғайлар Қазақ Ордасына қосылды, қалғандары батысқа (Қырым хандығы иелігіне) шегінді. Еділдің оң жағасы мен азов теңізінің жағалауына келіп орналасқан Ноғай Ордасы үлыстарынан xvi ғ. 50-жылдарының соңында қүралған кіші ноғай ордасының негізін мырза қазы қалады. Xvii ғ. Ортасына дейін кіші ноғай ордасы Қырым хандығы мен түркияға бағынышты болды. Xvii ғ. Алғашқы жартысында ұсақ ордаларға бөлшектеніп, қара теңіздің солтүстігіндегі жазықты алып жатгы. Xvii ғ. Ортасынан бастап Кіші Ноғай Ордасының кейбір ұлыстары үлкен ноғай ордасымен бірге каспий даласын (еділден терек өзеніне дейін) жайлады. 1770 ж. Едиссан, Буджак ордалары ресейдің қол астына қарады. Xviii ғ. Соңы, xix ғ. Басында ноғайлардың бірсыпырасы азов жағалауындағы ескі қонысына (доннан кубанға дейінгі) келіп орналасты. Қалған бөлігі 1812 жылғы бухарест бітім шарты бойынша түркия жеріне ауысты.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3