Мазмұнға өту

Летсплей

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Швед летсплейші PewDiePie

Летсплей (Let's Play аударғанда ағылш. — «ойнайық») — мәтінмен сүйемелденетін бейне, онда ойыншы немесе ойыншылар тобы кез-келген компьютерлік ойынның өтуін көрсетеді және түсініктеме береді. Летсплей ойыншылардың субъективті әсерлеріне — «летсплейші», олардың пікірлері мен реакцияларына — экранда болып жатқан оқиғаларға қатысты әзіл — оспақты, сыни немесе тіпті бөгде адамдарға назар аудара отырып, ойындардың немесе оқу бейнелерінің ойындар өтуің жазбаларынан ерекшеленеді және көрермендерге ойын арқылы қалай алға жылжу керектігі туралы объективті ақпарат көзі ретінде қызмет етуге арналмаған.[1] Летсплей және нақты уақыттағы ойын стримингтері бір-бірімен тығыз байланысты және бір-бірін жоққа шығармаса да, летсплей тек импровизация емес, алдын ала дайындалған сценарий бойынша бейне монтажын және летсплей авторының жұмысын қамтуы мүмкін.[2]

Тарихы

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Компьютерлік индустрия басталғаннан бері бейне жазу және скриншот бағдарламаларына қол жеткізе алатын бейне ойын ойыншылары компьютерлік ойындарды қалай ойнайтынын жаза алды. Бұл геймплей бейне өтулерде, жылдам өтулерде және басқа да ойын-сауық роликтерінде бейнеленген. Бірақ уақыт өте келе ойыншылар ойынның өзіне емес, олардың ойын қабылдауына және геймплейге қатысуына назар аудара бастады. Интернетте осы жанрдағы бейнелер пайда болғанға дейін де, жапондық «GameCenter CX» сияқты көптеген ойын-сауық телешоулары жүргізушілер мен қонақтарды қиын ойындарда бәсекелесуге мәжбүр етті. Мұндай хабарлар көрермендер үшін әрдайым әзіл-оспақ болатын ойыншылардың пікірлерінің арқасында ерекше хит болды.[3]

«Летсплей» терминін алғаш рет 2007 жылы «Something Awful» интернет-форумының пайдаланушысы Майкл Сауйер енгізген деп есептеледі, ол The Oregon Trail ойынының өтуінде осы жанрдың форматын анықтады. YouTube пен Twitch сияқты бейне хостинг және ағындық сайттардың дамуымен көптеген ойыншылар өздерінің геймплейінің бейнелерін жариялау мүмкіндігіне ие болды. Бұл өз кезегінде бейне ойындар әлемінде жаңа тенденцияны тудырды — интернет-сериалдар жанры пайда болды.[3]

Нөлдік жылдардың екінші жартысында Интернеттегі ең танымал летсплейші Ной «The Spoony One» Энтвайлер болды. Әртүрлі бейне ойындар мен фильмдерге шолулардан басқа, Spoony FMV ойындарының ойынын жазумен де айналысты. Бұл бейнелер FMV Hell айдарына енгізілді және Phantasmagoria сияқты FMV ойындарының көп сериялы летсплейлері: Phantasmagoria: A Puzzle of Flesh пен Ripper оны танымал етті, ол TSE Riff театрының айдарында жариялады. Бастапқыда ол бұл бейнелерді «review» деп атады, бірақ «let's play» термині танымал болғаннан кейін ол бейнелерінің атын өзгертті. Қазіргі уақытта ол FMV және басқа ойындардың летсплейлер жазбайды.

Қазіргі жағдай және қоғамға әсері

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Геймплей бейнелерін жасайтын ең танымал ойыншылардың кейбірі интернеттегі атақты адамдар ретінде қарастырылады және олардың ойнауы арқылы басқа ойыншыларға геймплейге қатысты жаңа идеялар, жаңа перспективалар береді.[4] Ойын бейнелерін жасаушылардың арасында PewDiePie, Markiplier, Achievement Hunter мен Funhaus, The Yogscast, Smosh, Machinima және т.б. сияқты лестплейерлер жиі атап өтіледі. Олар бейне хостинг сайтының жарнамаларының арқасында өз бейнелерін әр көргені үшін ақшалай кірістің пайызын алады. Бұл оларға роликтердің осы жанрын шығаруға негізделген бейресми мансаптарын қамтамасыз етуге және сол арқылы ақша табуға мүмкіндік береді.[5] Бірақ летсплейлердің ойын-сауық мақсаттары ғана емес, сонымен қатар бейне ойын жасаушыларға ойыншылардың көмегімен өз өнімдерін жарнамалауға көмектеседі. The Stanley Parable мен Octodad: Dadliest Catch сияқты ойындар кәсіби және кәсіби емес летсплейлер түсіріліміне қатысатын көптеген ойыншылардың кең ауқымымен танымал болды.[6]

Бұл құбылыс қоғамда кең таралғаны соншалық, ол бұқаралық мәдениеттің ойын-сауық санатына енгізіліп, спорттық бағдарламалар мен музыкалық концерттермен тең дәрежеде қарастырыла бастады. Achievement Hunter (Rooster Teeth еншілес компаниясы) ойыншылар тобы RTX 2015 аясында үлкен аудитория алдында тірі летсплей көрсеткен кезде жанрға деген көзқарасты толығымен өзгертті. Болашақта бұл үрдіс қоғамдық мәдениетте орнығып, тек бейне хостинг сайттарында ғана емес, сонымен қатар телешоуларда, кинотеатрларда және тірі аудитория алдында пайда болуы мүмкін.[7]

Сын мен құқықтық мәселелері

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ойын-сауық индустриясындағы сияқты әр түрлі жеке топтардың өкілдері де, ойыншылардың өздері де летсплейді бейнелердің сапасыздығы үшін жиі сынайды. Желіде қол жетімді көптеген ойындарды жақсы жүйелік жабдықтары жоқ ойыншылар жасайды. Сонымен қатар, геймплейдің өзі көптеген көрермендерге скучно және ойланбаған болып көрінеді. Америкалық әзілкеш Джимми Киммел летсплей идеясын сынға алып, бөтен ойыншылардың геймплей бейнелерін көру уақытты жоғалту деп мәлімдеді, осылайша жанрмен айналысатын ойыншылар арасында кең резонанс тудырды.[8]

Летсплейдің ең көп талқыланатын мәселелерінің бірі — танымал летсплейшілер қанша табатындығын ескере отырып, ойын өндірушілерінің құқықтарын жүктеу немесе тарату кезінде бұзылған ба. Жалпы аргумент — летсплей әдетте пародиялық немесе кәсіби емес сипатқа ие, ал ойыншылар жанкүйерлер тобына жатады-әр түрлі елдердің, соның ішінде американдықтардың заңнамасында кең таралған.[9]

2010 жылдардың басында авторлық құқық иелерінің қысымымен танымал YouTube бейне хостингі Content ID қызметін іске қосты. Авторлық құқықтың бұзылуын тексеру үшін мазмұн иелеріне музыка мен бейнелерді жүктеуге рұқсат етілді. Атап айтқанда, Google Play-де сатылатын барлық музыка мен барлық фильмдер (бірақ iTunes-те емес) AAA ойындарының үзінділері сияқты Content ID-ге түсті. Авторлық құқық иесі өз мазмұнын басқа пайдаланушымен бөлісу ережесін белгілейді: бейнені жоюға болады, жердің әртүрлі аймақтарында көруге шектеледі, ол дыбысты өшіруі мүмкін немесе авторлық құқық иесі пайдаланушының бейнесіне жарнама орналастырады және егер пайдаланушы YouTube серіктесі болмаса, бейнені монетизациялайды, бейне жойылады. Екінші жағдайда, пайдаланушы өз бейнесінен кіріс алуға құқылы емес, сонымен қатар авторлық құқық иесінің ережесіне байланысты бейнені мобильді қосымшада көруге тыйым салынуы мүмкін. Бұл letsplayers арасында үлкен сын тудырды, өйткені көптеген ойындарда әртүрлі құқық иелерінің авторлық құқығымен қорғалған аудио және бейне тізбектері бар, ал летсплейшілерде бейнелер жасаудың негізгі ынталандыруларының бірі ақшалай табыс болып табылады, сонымен қатар көптеген серіктестік Медиа желілері Content ID авторлық құқықпен қорғалған музыка мен бейне тізбегін пайдалануға тыйым салады. Көптеген пайдаланушылар өздерінің бейнелерін арнаны жою қаупімен жоя бастады, өйткені олар көптеген копирайкалық музыканы қолданды; осыған байланысты ұшқыштардың көпшілігі басқа типтегі веб-сайттарға кетті Twitch.tv олар тек ағындармен айналысады (көптеген шолушыларда да солай болды). Стримерлік веб-сайттарда авторлық құқыққа қатысты мәселелер жоқ, сондықтан ойынды бөлісетін ойыншының заңмен проблемалары жоқ. Бұл жүйенің қателіктері мен жалған ескертулері де байқалды.

Sony АҚШ-тағы «Let’s Play» сауда белгісіне ойын бейнесін стримингпен жіберу жүйесіне өтініш берді Twitch.tv. бірінші бас тарту 2015 жылдың 31 қазанында ұқсас «Let’z Play» сауда белгісінің табылуына байланысты алынды.[10] Заңгерлер бұдан әрі не болатынын таластырды — және үш айдан кейін қайта өтінім қабылданбады, бұл логотипте жеке тұлға жоқ, ол «тек сипаттамалық» («сүт» сүті ретінде).[11][12]

Дереккөздер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  1. ↑ Finniss, David What is a "Let's Play?"  (ағыл.). Yahoo Voices. Yahoo News Network (18 November 2009). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 шілде 2014. Тексерілді, 23 желтоқсан 2013.
  2. ↑ Sawyer, Michael Three reasons streaming is replacing the Let’s Play industry  (ағыл.) (29 March 2017). Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 наурыз 2017.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 16 мамыр 2019.
  3. ↑ a b Patrick Klepek, «Who Invented Let’s Play Videos?», 06.05.2015  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 шілде 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 19 қазан 2015.
  4. ↑ Danny Wadeson, «Gamertube: PewDiePie and the YouTube commentary revolution», 06.09.2013, [1] Мұрағатталған 27 маусымның 2015 жылы.
  5. ↑ Christopher Zoia, «This guy makes millions playing video games on YouTube», 23.03.2014, [2] Мұрағатталған 16 қарашаның 2018 жылы.
  6. ↑ Brenden Sinclair, «Play matters more than video games», 27.03.2014.(қолжетпейтін сілтеме)
  7. ↑ «RT DOCS: LET’S PLAY LIVE: THE DOCUMENTARY», 20.02.2015
  8. ↑ Dalton Cooper, «Jimmy Kimmel Makes Fun of Let’s Play Videos», 28.08.2015, [3] Мұрағатталған 30 маусымның 2016 жылы.
  9. ↑ "Are Let’s Play videos illegal?, 06.01.2015  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 наурыз 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 19 қазан 2015.
  10. ↑ Gamasutra — Sony’s attempts to own 'Let’s Play' rebuffed by Patent and Trademark Office  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 шілде 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 28 қаңтар 2016.
  11. ↑ Gamasutra — Sony’s 'Let’s Play' trademark looking dead after second rejection  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 қазан 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 28 қаңтар 2016.
  12. ↑ The McArthur Law Firm | «Let’s Play» securely in the public domain as USPTO rejects Sony’s trademark bid as «merely descriptive»  (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 мамыр 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 28 қаңтар 2016.

Сыртқы сілтемелер

[өңдеу | қайнарын өңдеу]
  • Newman, James (2013). Videogames. Routledge. p. 62. ISBN 0415669162.
  • Trinh, Mike (2014). «Watching People Play». GameInformer. pp. 16-22
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Летсплей&oldid=3479098» бетінен алынған