Либертариандық партия (АҚШ)
Либертариандық партиясы
| |
| ағылш. Libertarian Party | |
| LP | |
.svg) | |
| Басшысы |
Стивен Нехайла[1] |
|---|---|
| Құрылған жылы | |
| Штаб-пәтері |
1444 Duke St. |
| Идеологиясы |
оңшыл либертарианизм |
| Мүшелер саны |
737 972 (2024) |
| Тұлғалар |
[[:Санат:Либертариандық партиясы (АҚШ) мүшелері|Санаттағы партия мүшелері]] (0 адам) |
| Сайты | |
Либертариандық партия (ағылш. Libertarian Party) — америкалық оңшыл либертарлық саяси партия. АҚШ-тың үшінші партияларының ішіндегі ең ірісі.[2] Дэвид Ноланның бастамасымен 1971 жылы 11 желтоқсанда құрылды.
Құру тарихы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Либертариандық партияның құрылуына 1971 жылғы 15 тамыздағы 37-америкалық президент Ричард Никсонның сөзі түрткі болды, онда «жаңа экономикалық саясаттың» басталуы жарияланды, біріншіден, бағалар мен жалақыларды тоқтату, екіншіден, алтын стандарттан бас тарту. Мұның бәрі Америка мемлекетінің негізін қалаушылардан өте алыс болды, сондықтан 1971 жылы 11 желтоқсанда Дэвид Нолан белсенділер тобымен (Джон Хосперс, Джон Дин, Теодор Натан) және «Жас америкалықтар бостандық үшін» (ағылш. Young Americans for Freedom) қозғалысының өкілдерімен АҚШ Либертариандық партиясының негізін қалады.
Ballot Access News бюллетенінің хабарлауынша, либертарианшылдар соңғы 8 жылда АҚШ ұлттық партиялары арасында бесінші орыннан үшінші орынға көтеріле отырып, тіркелген жақтастарының санын айтарлықтай арттыра алды. Егер 2008 жылдың қазан айында партияның 240 328 жақтаушысы болса (тіркелген сайлаушылардың 0,24%),[3] 2012 жылдың қазан айында 330 811 (0,31 %) либертарианшыл ретінде тіркелді,[4] ал 2016 жылдың ақпанында 411 250 (0,40 %).[2] 143 либертарианшыл сайланған лауазымдарды, соның ішінде қала мен округ әкімдерін, округ пен мектеп кеңестерінің мүшелерін және басқа да жергілікті лауазымдарды атқарады, олардың 2-і штаттың заң шығарушы органдарының депутаттары, олардың көпшілігі, 100 адам, партиясыз болып сайланды,[5] 2012 жылы партия өкілдері 138 лауазымды атқарды. 2020 жылдың сәуірінде партияға Мичиган конгрессмені Джастин Амаш қосылды.
2022 жылдан бастап Мизестің ультраоңшыл[6] кокусы партияның басым фракциясына айналды, бұл БАҚ-да сыни реакциялар тудырды.[7][8][9]
Саяси ұстанымы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Саясатта либертаризм идеологиясына негізделген: еркін нарықтық экономика, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, еркін халықаралық сауда, Бейбітшілік және басқа елдердің істеріне араласпау. Экономика тұрғысынан Республикалық партияға жақын.
Президенттік сайлауға қатысу
[өңдеу | қайнарын өңдеу]
| Жылы | Президенттікке кандидат | Вице-президенттікке кандидат | Дауыстар алынды | Сайлаушылардың пайызы |
|---|---|---|---|---|
| 1972 | Джон Хосперс | Тони Натан | 3674 | <0,01 |
| 1976 | Роджер Макбрайд | Дэвид Бергланд | 172 553 | 0,21 |
| 1980 | Эд Кларк | Дэвид Кох | 921 128 | 1,06 |
| 1984 | Дэвид Бергланд | Джим Льюис | 228 111 | 0,25 |
| 1988 | Рон Пол | Андре Мэрроу | 431 750 | 0,47 |
| 1992 | Андре Мэрроу | Нэнси Лорд | 290 087 | 0,28 |
| 1996 | Гарри Браун | Джо Джоргенсен | 485 759 | 0,50 |
| 2000 | Гарри Браун | Артур Оливер | 384 431 | 0,36 |
| 2004 | Майкл Баднарик | Ричард Кампанья | 397 265 | 0,32 |
| 2008 | Роберт Барр | Уэйн Рут | 523 686 | 0,40 |
| 2012 | Гэри Джонсон | Джеймс П. Грей | 1 275 821 | 0,99 |
| 2016 | Гэри Джонсон | Уильям Уэлд | 4 058 500 | 3,29 |
| 2020 | Джо Джоргенсен | Спайк Коэн | 1 865 858 | 1,18 |
| 2024 | Чейз Оливер | Майк тер Маат | 639 788 | 0,48 |
Партия 1972 жылғы сайлауда бір сайлаушы дауысын алды, ол штат сайлаушыларының шешіміне қарсы республикашыл Никсонның орнына оның өкіліне дауыс берді.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Steven Nekhaila Elected Chair of the Libertarian National Committee | (ағыл.) (2 ақпан 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 сәуір 2025. Тексерілді, 4 ақпан 2025.
- ↑ a b February 2016 registration totals (ағыл.). Ballot Access News (Vol. 31, №10). Richard Winger (1 March 2016). Басты дереккөзінен мұрағатталған 13 тамыз 2016.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 2 қыркүйек 2016.
- ↑ Ballot Access News. October 2008 registration totals Мұрағатталған 15 мамырдың 2013 жылы.. December 1, 2008. Volume 24, Number 8
- ↑ Ballot Access News. October 2012 registration totals Мұрағатталған 31 қаңтардың 2013 жылы.. December 1, 2012. Volume 28, Number 7
- ↑ LP.org: Elected Officials Мұрағатталған 26 желтоқсанның 2018 жылы.
- ↑ Libertarian Leak: Extremist Ties, Anti-LGBTQ+ Remarks, GOP Collaboration (ағыл.). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 қараша 2023. Тексерілді, 11 қараша 2023.
- ↑ Егер {{cite web}} үлгісінде archiveurl=параметрі жазылса, онда archivedate= параметрі де жазылуы керек, және керісінше. Mises Caucus: Could It Sway the Libertarian Party to the Hard Right? (ағыл.). Тексерілді, 22 қазан 2023.
- ↑ Heer, Jeet. The Libertarian Party Goes Alt-Right (ағыл.) (6 маусым 2022). Тексерілді 22 қазанның 2023.
- ↑ Doherty, Brian Mises Caucus Takes Control of Libertarian Party (ағыл.) (29 мамыр 2022). Басты дереккөзінен мұрағатталған 31 мамыр 2022. Тексерілді, 22 қазан 2023.